Sách lược phát triển kinh tế biển của Malaysia – Phần V


3/ Xây dựng mạng lưới vận tải biển và quan hệ đối tác quốc tế

Malaysia án ngữ tuyến đường biển quốc tế qua eo biển Malacca, nằm ở vị trí trung tâm của vành đai kinh tế châu Á – Thái Bình Dương, có ưu thế tự nhiên về phát triển kinh tế vận tải biển. Tuy nhiên, mấy năm gần đây, cùng với sự biến động và sụt giảm của thương mại biển toàn cầu, ngành vận tải biển Malaysia cũng gặp phải thách thức nhất định, đồng thời việc các ngành dịch vụ liên quan chuyển dịch đến cảng Singapore cũng tác động đến nền kinh tế biển của Malaysia. Năm 2017, Malaysia đã đưa ra Quy hoạch tổng thể vận tải biển 2017 – 2022, dưới sự chỉ đạo của quy hoạch này, Malaysia đã đưa ra lựa chọn chiến lược mới, tích cực điều chỉnh chính sách kinh tế vận tải biển, khai thác hiệu quả không gian mới cho phát triển kinh tế biển của Malaysia.

3.1/ Hoàn thiện hệ thống hỗ trợ cho ngành dịch vụ vận tải biển

Sự phát triển của kinh tế vận tải đường thủy của Malaysia chịu sự kìm hãm của hệ thống điều phối và hệ thống hỗ trợ kinh tế quốc gia, để giải quyết vấn đề này, mấy năm gần đây, Malaysia bắt đầu chú trọng xây dựng hệ thống hỗ trợ ngành dịch vụ vận tải biển quốc gia, mục tiêu chính là nâng cấp hệ thống cơ sở hạ tầng cảng biển, tăng cường năng lực trung chuyển và lượng tàu hàng ra vào cảng biển; đẩy mạnh xây dựng cơ sở hạ tầng vận tải đa phương thức, nâng cao hiệu quả hoạt động hành chính cảng biển, nâng cao mức độ dịch vụ công cộng, cải thiện hơn nữa hệ thống lưu thông hàng hóa ngành công thương trong nước, nâng cao giá trị của vận tải đường thủy trong hệ thống lưu thông hàng hóa. Do đó, năm 2015, Chính phủ Malaysia đã xây dựng Kế hoạch phát triển kinh tế xuyên quốc gia 2016 – 2020 nhằm thông qua chính sách cảng biển, hệ thống chia sẻ cảng biển quốc gia để cải thiện năng lực lưu thông và mang tính chuyên nghiệp của cảng biển, thông qua phương thức mới (số hóa và tự động hóa) và xây dựng các bến cảng mới để mở rộng vận tải đường thủy. Năm 2017, Malaysia đã đưa ra Quy hoạch vận tải biển mới 2017 – 2022 nhằm phát triển ngành vận tải biển quốc gia, biện pháp chủ yếu gồm các nội dung như thúc đẩy giành được vốn và tài chính, tăng cường khả năng thu hút của Malaysia đối với các doanh nghiệp vận tải biển, thúc đẩy đổi mới và phát triển bền vững ngành dịch vụ phụ trợ trên biển. Việc triển khai các biện pháp này đã cải thiện nhất định không gian trong nước trong phát triển vận tải biển của Malaysia, nâng cao năng lực cạnh tranh của kinh tế vận tải biển Malaysia.

Thông qua việc tăng cường xây dựng hệ thống dịch vụ, Chính phủ Malaysia phát huy tốt ưu thế của mình, ở mức độ nhất định đã cải thiện sức hấp dẫn đối với các doanh nghiệp vận tải biển quốc tế, đạt được hiệu quả tương đối cao. Chẳng hạn, một trong những công ty vận tải biển lớn nhất thế giới là Euronav đã ký thảo thuận với Malaysia, theo đó, cảng Linggi của Malaysia sẽ trở thành cơ sở cung cấp của Euronav để cung cấp nhiên liệu có hàm lượng lưu huỳnh thấp và các dịch vụ khác cho tàu thuyền dọc theo tuyến đường phía Đông kênh đào Suez. Việc ký kết thỏa thuận này là dấu mốc quan trọng đối với Malaysia trong phát triển ngành vận tải biển của mình, nâng cao năng lực cạnh tranh cảu nước này với quốc gia láng giềng Singapore. Bộ trưởng Giao thông vận tải Malaysia, Loke Siew Fook nói: “Thỏa thuận này phù hợp với nguyện vọng của Malaysia sử dụng ưu thế của chúng ta để phát triển ngành công nghiệp vận tải dầu mỏ”. Rõ ràng không thể coi nhẹ vai trò của Chính phủ Malaysia trong xây dựng hệ thống dịch vụ kinh tế vận tải biển quốc gia.

3.2/ Kết nối với sáng kiến “Vành đai và Con đường”, phát triển mạng lưới vận tải biển

Năm 2013, Trung Quốc đưa ra sáng kiến “Vành đai và Con đường” nhận được sự hoan nghênh rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Đối với ngành vận tải biển quốc tế, tác động chủ yếu của nó là thiết lập lại ưu thế của ngành vận tải biển và thúc đẩy sự phát triển của lưu thông hàng hóa và cảng biển. Malaysia tỏ thái độ ủng hộ sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc. Năm 2019, Thủ tướng Malaysia khi đó là Mahathir từng chỉ ra: “Tôi hoàn toàn ủng hộ sáng kiến “Vành đai và Con đường”, tôi tin chắc đất nước của chúng tôi sẽ được hưởng lợi từ sáng kiến này”. Trung Quốc có thế mạnh về lĩnh vực xây dựng cảng biển và phát triển kinh tế vận tải biển, kết nối với sáng kiến “Vành đai và Con đường”, xây dựng cảng biển chất lượng cao, phát triển ngành vận tải biển, trở thành sự lựa chọn chiến lược quan trọng của kinh tế vận tải biển Malaysia. Năm 2014, Trung Quốc và Malaysia đã ký Bản ghi nhớ về việc cùng nhau thúc đẩy xây dựng Con đường tơ lụa trên biển thế kỷ 21. Tháng 10/2015, Trung Quốc – Malaysia đã hợp tác xây dựng dự án cảng Malacca Gateway và khởi công từ tháng 10/2016, dự án cảng nước sâu dự kiến sẽ hoàn thành vào năm 2020 và sẽ vượt Singapore trở thành cảng biển lớn nhất tại eo biển Malacca, toàn bộ công trình đi kèm của cảng sẽ được hoàn thành vào năm 2025. Phải nói rằng dự án này có ý nghãi quan trọng đối với việc nâng cao trình độ kinh tế vận tải biển của Malaysia.

Dựa vào sáng kiến “Vành đai và Con đường” làm sâu sắc quan hệ hợp tác cảng biển giữa Trung Quốc và Malaysia là một trong những biện pháp quan trọng để phát triển kinh tế biển của Malaysia. Tháng 01/2015, hai bên đã ký Bản ghi nhớ về quan hệ liên minh cảng biển nhằm tích cực thúc đẩy hợp tác cảng biển và kết nối hàng hải, xây dựng mạng lưới vận tải biển liên kết mở rộng hơn, nâng cao mức độ thuận tiện trong thương mại, đầu tư và vận tảihan2g hóa giữa các quốc gia Thành viên của Liên minh cảng biển Trung Quốc – Malaysia gồm 10 cảng của Trung Quốc ở Đại Liên, Thượng Hải, Hạ Môn, Quảng Châu, Hải Khẩu… và 6 cảng của Malaysia như cảng Klang, Bintulu, Johor, Kuantan, Malacca, Penang, thông qua Liên minh cảng biển có thể giảm thiểu những trở ngại về thủ tục thông quan, nâng cao hiệu quả vận tải và thương mại biển. Tháng 9/2017, Hội nghị liên minh cảng biển Trung Quốc – Malaysia lần thứ 2 được tổ chức và thành viên của liên minh này đã tăng lên 21 cảng. Việc thiết lập quan hệ này đã tạo nền tảng vững chắc đối với sự phát triển ngành vận tải biển trong tương lai của Malaysia.

3.3/ Mở rộng quan hệ đối tác quốc tế và khu vực về vận tải biển

Trong hợp tác kinh tế biển của các nước ASEAN, lịch sử hợp tác vận tải biển là lâu nhất và hiệu quả nhất. Từ trước đến nay, Malaysia luôn là quốc gia thúc đẩy và triển khai thiết lập quan hệ đối tác và xây dựng mạng lưới thương mại vận tải biển của ASEAN. Với sự tham gia và thúc đẩy tích cực của Malaysia, năm 1980, ASEAN đã thông qua quyết nghị về vận tải và thương mại nhằm tăng cường hợp tác và tự chủ về lĩnh vực vận tải của ASEAN và đẩy nhanh quá trình hoàn thiện và phát triển các cảng biển của ASEAN. Năm 1998 đã thông qua Chương trình hành động Hà Nội về nâng cao hơn nữa năng lực cạnh tranh các cảng biển của ASEAN và tự do hóa hơn nữa dịch vụ vận tải biển. Năm 2010 thông qua Kế hoạch tổng thể kết nối ASEAN nhằm thực hiện nhất thể hóa vận tải trên biển của ASEAN, thúc đẩy hơn nữa việc thực hiện mục tiêu thị trường vận tải biển chung ASEAN. Malaysia tích cực thúc đẩy triển khai thực hiện kế hoạch này, tháng 10/2010, đã chính thức khai thông tuyến phà biển đầu tiên dài 520 km giữa Labuan/Malaysia, Muara/Brunei và Brooke’s Point/Philippines. Năm 2015, với tư cách là Chủ tịch luân phiên ASEAN, Malaysia đã tích cực kêu gọi thông qua Chương trình tổng thể kết nối ASEAN để tăng cường xây dựng cộng đồng chung ASEAN. Phải nói rằng về phương diện nhất thể hóa hợp tác vận tải biển của ASEAN, Malaysia vừa là quốc gia khởi xướng tích cực, đồng thời cũng là quốc gia nỗ lực triển khai thực hiện.

Ngoài việc dựa vào ASEAN để tăng cường hợp tác vận tải biển, Malaysia cũng coi trọng việc thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế biển song phương với các nước Đông Nam Á. Chẳng hạn, năm 2019, Công ty TNHH cảng biển Sabah Malaysia và Công ty cảng biển của Indonesia đã ký Bản ghi nhớ để khám phá tiềm năng nghiệp vụ trong việc tăng cường hợp tác và thương mại song phương, trao đổi thông tin và hỗ trợ kỹ thuật, nâng cao hiệu quả hoạt động của cảng biển. Ngay từ tháng 11/2011, tại hội nghị cấp cao Nhật Bản – ASEAN lần thứ 14, Nhật Bản đã cam kết đầu tư khoảng 2000 tỷ Yen để xây dựng cơ sở hạ tầng của ASEAN, tạo “hành lang trên biển” để thực hiện kết nối khu vực. Những năm gần đây, Malaysia luôn luôn ủng hộ sự phát triển của dự án này. Đồng thời, Malaysia cũng tăng cường hợp tác với các quốc gia đang phát triển. Năm 2010, Chính phủ Malaysia và Bangladesh đã ký kết thỏa thuận kết nghĩa giữa cảng Chittagong của Bangladesh và cảng Penang của Malaysia. Căn cứ vào thỏa thuận này, hai nước sẽ thực hiện trao đổi tự do thông tin thống kê, thông tin vận chuyển hàng hóa và vận tải giữa các cảng và kết quả nghiên cứu thị trường tổng hợp giữa hai cảng. Điều này có lợi đối với việc tăng cường vị thế quan trọng của cảng Malaysia trong các cảng trên thế giới.

(còn tiếp)

Nguồn: Tạp chí Nghiên cứu Đông Nam Á (TQ)

CVĐQT số 11/2020.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s