Putin và Biden và quan hệ Nga – Mỹ – Phần đầu


Biden có quan điểm rõ ràng về mối đe dọa do Nga gây ra, nhưng có rất nhiều lời khuyên tồi tệ ông nên bỏ qua.

Trong trường hợp tái đắc cử, Joe Biden sẽ phải đối mặt với những thách thức to lớn khi ông nhậm chức, bắt đầu bằng đại dịch COVID-19 đang diễn ra và suy thoái kinh tế. Khi nói đến chính sách đối ngoại, Trung Quốc sẽ đứng đầu danh sách những việc cần làm cùng với việc khôi phục và củng cố các liên minh đã bị rạn nứt. Đối phó với Nga và Tổng thống Vladimir Putin cũng nên có vị trí cao trong danh sách đó.

Nước Nga dưới thời Putin đặt ra một mối đe dọa hiện hữu đối với Mỹ, các nước phương Tây khác, các nước láng giềng của Nga và chính người dân Nga. Biden dường như hiểu rõ được điều đó không chỉ vì ông là mục tiêu của sự can thiệp của Nga vào cuộc bầu cử năm 2020, bao gồm một chiến dịch truyền bá thông tin sai lệch có liên quan đến Nga được thiết kế để bôi nhọ Biden và con trai của ông, Hunter.

Đầu năm 2020, Biden đã viết: “Để chống lại thái độ gây hấn của Nga, chúng ta phải duy trì khả năng quân sự sắc bén của NATO đồng thời mở rộng năng lực đối phó với các mối đe dọa phi truyền thống, như lấy tham nhũng làm vũ khí, truyền bá thông tin sai lệch và tin tặc”. Biden viết tiếp: “Chúng ta phải khiến Nga trả giá vì những vi phạm quy tắc quốc tế của nước này và đứng về phía xã hội dân sự Nga, mà hết lần này đến lần khác dũng cảm đứng lên chống lại chế độ độc tài của Tổng thống Nga Vladimir Putin”. Trong cuộc phỏng vấn trong chương trình “60 phút” của CBS News trước cuộc bầu cử tổng thống, Biden nói ông coi Nga là “mối đe dọa lớn nhất đối với Mỹ lúc này vì đã phá vỡ an ninh và các liên minh của chúng ta”.

Bản năng của Biden là có cơ sở và ông có thể sẽ bổ nhiệm các quan chức có chung suy nghĩ về nước Nga của Putin. Tuy nhiên, một số người, chẳng hạn như những người ký tên vào bức thư ngỏ được trang mạng Politico công bố vào đầu năm 2020, ủng hộ việc suy tính lại về chính sách của Mỹ đối với Nga và đề xuất có “một cuộc đối thoại chiến lược nghiêm túc và bền vững để xử lý gốc rễ của sự ngờ vực thù địch, đồng thời tập trung vào những thách thức an ninh lớn và cấp bách mà cả hai nước đang phải đối mặt”.

Không nên nhầm lẫn với nguồn gốc của sự ngờ vực và thù địch trong mối quan hệ giữa Mỹ và Nga. Đầu tiên, Putin lên nắm quyền giữ bê bối với 4 vụ đánh bom đáng ngờ ở Nga vào mùa Thu năm 1999 khiến khoảng 300 người Nga thiệt mạng. Khi nắm quyền, Putin chỉ huy các chiến dịch tàn bạo ở Chechnya mà đã khiến hàng chục nghìn người thiệt mạng và cuối cùng đưa Ramzan Kadyrov, một trong những nhà lãnh đạo khu vực tàn bạo nhất thế giới, lên điều hành Chechnya.

Dưới sự lãnh đạo của Putin, Nga xâm lược nước láng giềng Gruzia năm 2008 và Ukraine năm 2014. Nga sáp nhập bất hợp pháp bán đảo Crimea và chiếm đóng thêm lãnh thổ ở hai nước trên cùng với khu vực transnistria của Moldova. Putin chịu trách nhiệm chính về vụ bắn rơi máy bay số hiệu MH17 của hãng hàng không Malaysia ở miền Đông Ukraine khiến 298 người thiệt mạng. Putin ủng hộ các nhà lãnh đạo độc tài cùng chí hướng, bao gồm Tổng thống Belarus Aleksandr Lukashenko, Tổng thống Syria Bashar al-Assad, và Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro. Các lực lượng Nga được cho là đã treo thưởng giết lính Mỹ ở Afghanistan. Giữa đại dịch COVID-19, tin tặc Nga thực hiện các cuộc tấn công bằng mã độc tống tiền vào các bệnh viên và viện nghiên cứu y tế của Mỹ.

Putin quan tâm nhiều hơn vào việc mô tả Mỹ như kẻ thù lớn nhất của Nga – để biện minh cho sự kiểm soát của ông ở trong nước hơn là cải thiện quan hệ song phương. Ông đổ lỗi cho Mỹ về các cuộc biểu tình chống lại sự cai trị của ông ở Nga và các phong trào phản đối ở các nước láng giềng. Putin coi hệ thống chính phủ dân chủ là một mối đe dọa đối với chế độ mà ông điều hành ở Nga. Putin không chỉ không có ý tốt với Mỹ, mà còn thực sự có ý gây tổn hại tới Mỹ và các nước đồng minh.

Các chính quyền trước đây của Mỹ đã bị lôi kéo để cố gắng hòa hợp với Nga. Cựu Tổng thống George W. Bush từng nói ông “nhìn thấu tim gan” Putin sau cuộc gặp đầu tiên giữa hai người vào năm 2001; và vào cuối nhiệm kỳ thứ hai của ông, Bush tìm cách hàn gắn quan hệ với Nga, nhưng sau đấy Putin đã xâm lược Gruzia. Cựu Tổng thống Barack Obama đã cố gắng tái thiết lập quan hệ Nga – Mỹ với Tổng thống Nga khi đó là Medvedev, nhưng Putin đã xâm lược Ukraine trong nhiệm kỳ hai của Obama. Tổng thống Donald Trump đã thử chiến lược ngoại giao cá nhân với Putin, và quan hệ Mỹ – Nga được cho là ở mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ.

Vấn đề là Putin. Ông đơn giản là không quan tâm tới việc xem xét lại quan hệ Nga – Mỹ trừ khi điều đó có liên quan tới việc Washington nhượng bộ. Chừng nào Putin còn nắm quyền, Tổng thống Mỹ không nên lãng phí thời gian và nỗ lực quý báu cho hoạt động ngoại giao để cố gắng cải thiện mới quan hệ giữa Mỹ và Nga. Tuy nhiên, có một ngoại lệ: kiểm soát vũ khí, trong đó Mỹ và Nga có lợi ích chung torng việc gia hạn hiệp ước START mới, sẽ hết hạn vào tháng 2/2021. Giống như việc Mỹ đã ký một số thỏa thuận kiểm soát vũ khí với Liên Xô trong khi cả hai là đối thủ của nhau trong Chiến tranh Lạnh, hiện nay Washington có thể tìm kiếm điểm chung với Moskva trong khi coi nước Nga của Putin là một mối đe dọa ở hầu hết các vấn đề khác. Không nước nào muốn hay có đủ khả năng tham gia một cuộc chạy đua vũ trang tốn kém và gây bất ổn.

Khi nghĩ đến Nga, Chính quyền Biden tốt hơn nên rút kinh nghiệm từ những sai lầm của các chính quyền trước trong việc đối phó với nước này. Tổn hại do Putin gây ra dọc theo vùng ngoại vi của Nga và hơn thế nữa đòi hỏi phản ứng nghiêm tục từ phương Tây, và Mỹ phải dẫn đầu nỗ lực này, hợp tác chặt chẽ với các đồng minh châu Âu và các nơi khác. Về cơ bản, Chính quyền Biden nên phát triển một chính sách ngăn chặn.

(còn tiếp)

Nguồn: Foreign Policy – 13/11/2020

TLTKĐB – 23/11/2020

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s