Động cơ đằng sau việc Trung Quốc xin gia nhập CPTPP – Phần đầu


Theo trang mạng epochtimes.com mới đây, Trung Quốc đã bất ngờ nộp đơn xin gia nhập Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) vào ngày 16/9. CPTPP coó 11 nước thành viên chủ yếu là các quốc gia đến từ châu Á và châu Mỹ, với dân số gần 500 triệu người, tổng quy mô GDP khoảng 10.600 tỷ USD, bên cạnh việc thực hiện hiệp định thương mại tự do khu vực tiêu chuẩn cao, các nước này còn được hưởng sự thuận tiện và thương mại và đầu tư cùng có lợi.

Ngày 20/11/2020, khi tham dự Hội nghị cấp cao Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) theo hình thức trực tuyến, Chủ tịch Tập Cận Bình cho biết Trung Quốc sẽ tích cực xem xét gia nhập CPTPP. Tại sao Trung Quốc lại có hứng thú với CPTPP? Trước tiên là do Mỹ đã rút lui, Trung Quốc muốn nhân cơ hội này để gia nhập, lấp vào khoảng trống quyền lực của hiệp định thương mại tự do khu vực. Mặt khác, nếu gia nhập, hàng hóa nông nghiệp và công nghiệp của Trung Quốc sẽ được hưởng thuế quan thấp hoặc bằng 0, đây chắc chắn là điều tốt đối với nền kinh tế Trung Quốc vẫn phụ thuộc hơn 30% vào thương mại (tỷ lệ tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ngoại thương và GDP).

Tuy nhiên, tiêu chuẩn gia nhập CPTPP tương đối cao, có nhiều phương diện Trung Quốc không thể đáp ứng như trợ cấp doanh nghiệp nhà nước, chia sẻ dữ liệu, mở cửa thị trường, hàng rào thuế quan… Điều quan trọng hơn là qua những biểu hiện của Trung Quốc trong Tổ chức thương mại thế giới (WTO), các nước trên thế giới đã nhận thấy Trung Quốc là bên phá vỡ quy tắc, cho nên một khi gia nhập CPTPP, nước này chắc chắn sẽ không thực hiện nghĩa vụ của mình.

Vậy tại sao Trung Quốc bất ngờ nộp đơn xin gia nhập? Điều này có liên quan đến tình cảnh khó khăn về đối nội và đối ngoại của Trung Quốc hiện nay, đặc biệt là sóng gió của cuộc cách mạng văn hóa lần thứ hai và sức ép lớn đến từ sự suy giảm kinh tế trong quý 2, quý 3/2021. Trung Quốc tìm cách lợi dụng việc gia nhập CPTPP để phát đi tín hiệu tiếp tục mở cửa với trong nước và quốc tế, dựa vào đó để kiềm chế xu thế suy giảm, hồi sinh kinh tế. Động cơ cụ thể của Trung Quốc có một số điểm đáng chú ý sau:

Tìm cách xóa bỏ hiệu ứng tiêu cực của cuộc cách mạng văn hóa 2.0

Hội nghị Ủy ban tài chính và kinh tế trung ương Trung Quốc ngày 17/8 đã phát đi tín hiệu “thịnh vượng chung” và phân phối lần thứ ba, cũng như bài viết về cách mạng văn hóa của cựu Tổng biên tập tạp chí “Báo điện lực Hoa Trung” Lý Quang Mãn sau đó và việc Trung Quốc tăng cường kiểm soát đối với các doanh nghiệp mạng Internet và giới giải trí đã khiến cho các giới ở trong và ngoài Trung Quốc cảm nhận mạnh mẽ được một phong trào cách mạng văn hóa trong thời kỳ mới đã ập đến. Điều này làm cho nền kinh tế Trung Quốc vốn đang trì trệ trở nên ì ạch hơn.

George Soros, trùm tài phiệt Phố Wall của Mỹ, đã có động thái hiếm thấy khi ba lần đăng bài viết chỉ trích Tập Cận Bình là kẻ thù của tư bản toàn cầu. Trong khi đó, cuộc khủng hoảng của ông lớn bất động sản Evergrande lại ngày càng khiến ngành tài chính của Trung Quốc đối diện nguy cơ rơi vào thời kỳ rủi ro của Lehman Brothers. Reuters có bài viết cho rằng sự kiện Evergrande nhận được sự quan tâm mạnh mẽ của các nhà đầu tư toàn cầu đối với Trung Quốc.

Tất cả những điều này khiến cho Chính quyền Bắc Kinh cảm nhận được sức ép không chỉ về kinh tế-tài chính, mà còn là tín hiệu khủng hoảng chính trị mạnh mẽ trước Đại hội XX. Do đó, giới lãnh đạo Trung Quốc lần lượt có các động thái giải vây.

Mới đây, Phó Thủ tướng Lưu Hạc, cố vấn kinh tế của Tập Cận Bình, đã có hai động thái kỳ lạ. Ngày 6/9, tại lễ khai mạc Triển lãm kinh tế kỹ thuật số quốc tế Trung Quốc năm 2021 ở Thạch Gia Trang (tỉnh Hà Bắc), Lưu Hạc nhấn mạnh phương châm chính sách ủng hộ nền kinh tế tư nhân phát triển của Đảng Cộng sản Trung Quốc hiện nay không có gì thay đổi và trong thời gian tới cũng vậy. Ngày 16/9, tại Quảng Đông, Lưu Hạc nhắc lại Đảng Cộng sản Trung Quốc vẫn sẽ kiên trì quốc sách cơ bản cải cách và mở cửa đối ngoại, cho biết kiên trì phương châm chính sách lớn khuyến khích, hỗ trợ, dẫn dắt sự phát triển của nền kinh tế phi công hữu, kiên trì hỗ trợ nền kinh tế tư nhân phát triển lành mạnh.

Trang mạng “Đa chiều” nhiều ngày liền đăng các bài viết đính chính và sửa đổi về “thuyết cách mạng văn hóa”, chẳng hạn như “các nhà phê bình cách mạng văn hóa mới” đã hiểu sai bản chất của việc Trung Nam Hải ra sức thúc đẩy thực hiện chiến lược “thịnh vượng chung”, cho rằng ban lãnh đạo cấp cao nhất của Đảng Cộng sản Trung Quốc không bao giờ muốn phát động một cuộc cách mạng văn hóa khác khiến cho Trung Quốc rơi vào bất ổn.

Trịnh Vĩnh Niên, người được cho là cố vấn của Tập Cận Bình, đã đăng bài viết với tiêu đề “Trung Quốc cần phải mở cửa nhiều hơn trong thời đại đảo ngược toàn cầu hóa” trên tài khoản WeChat, trong đó ông nhắc lại quan điểm của mình trong bài viết có tiêu đề “Cơ hội trong sự thay đổi lớn” rằng “Trung Quốc không những phải mở cửa, mà còn phải đơn phương mở cửa, ngay cả khi bạn không mở cửa cho tôi, thì tôi cũng mở cửa cho bạn, đây gọi là đơn phương mở cửa”.

Trong bài viết, Trịnh Vĩnh Niên đã nêu hai ví dụ đối lập nhau. Một là lý do khiến Mỹ và Liên Xô xảy ra Chiến tranh Lạnh không lâu sau khi nhà ngoại giao George Kennan gửi bức điện dài 8000 từ là do hai bên không có sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế-thương mại. Một ví dụ khác là đế quốc Anh, quốc gia công nghiệp hóa đầu tiên, đã thông qua đơn phương mở cửa để hoàn thành việc tích lũy lợi thế đế quốc. Đồng thời, ông còn cho rằng Đảng Cộng sản Trung Quốc chỉ có thể thực hiện phát triển bền vững trong trạng thái mở cửa.

Việc Trung Quốc vội vàng nộp đơn xin gia nhập CPTPP xuất phát từ bối cảnh chính trị trên, tín hiệu quan trọng phát đi là mang yếu tố chính trị, thành công hay không là vấn đề của sau này, với mục đích là để cho các nước bên ngoài cảm thấy thoải mái, có ý đồ làm giảm sức ép của thuyết cách mạng văn hóa, biện hộ cho thị trường hóa khập khiễng của sự thịnh vượng chung.

Giúp nền kinh tế thoát khỏi tình trạng suy giảm

Nửa cuối năm 2021, áp lực suy giảm của nền kinh tế Trung Quốc sẽ tạo thành thách thức lớn đối với các chính sách vĩ mô.

Tổng mức bán lẻ hàng hóa tiêu dùng xã hội trong tháng 8/2021 tăng 2,5% so với cùng kỳ, nếu loại trừ yếu tố tăng giá, mức tăng thực tế là 0,9%. Biên độ tăng từ tháng 4 đến tháng 8 liên tục giảm, lần lượt là: 17,7%, 12,4%, 12,1%, 8,5% và 2,5%, tăng trưởng tiêu dùng trong quý IV nhìn chung sẽ ảm đạm. Cuối tháng 8, tốc độ tăng trưởng của tiền theo nghĩa hẹp (M1) và tiền theo nghĩa rộng (M2) so với cùng kỳ tiếp tục thu hẹp so với tháng 7, điều đó cho thấy tính thanh khoản tiền tệ không đủ, nhu cầu thị trường thiếu động lực.

Trong tháng 8, lũy kế đầu tư tài sản cố định tăng 8,9% so với cùng kỳ, tốc độ tăng thu hẹp 1,4 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước, tăng 8,2% so với mức đầu tư của cùng kỳ năm 2019, tăng trưởng bình quân 2 năm đạt 4% giảm 0,3 điểm phần trăm so với kỳ trước. Trong đó, đầu tư phát triển bất động sản tăng 10,9% so với cùng kỳ, tốc độ tăng trưởng bình quân trong 2 năm là 7,7%, giảm 0,3 điểm phần trăm so với giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 7. Đầu tư cơ sở hạ tầng tăng 2,9% so với cùng kỳ, tốc độ tăng bình quân 2 năm là 1,3%, giảm 0,5 điểm phần trăm so với giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 7. Tốc độ tăng trưởng đầu tư giảm xuống khiến áp lực suy giảm kinh tế gia tăng.

Do tác động của dịch bệnh, nửa đầu năm 2020 có hơn 2 triệu doanh nghiệp đóng cửa. Tỷ lệ thất nghiệp ở thành thị vào tháng 6/2021 là 5% trong đó tỷ lệ thất nghiệp ở độ tuổi 16 – 24 lên đến 15,4%. Nửa đầu năm 2021, thu nhập khả dụng bình quân đầu người của người dân Trung Quốc là 17.642 NDT, nếu trừ đi yếu tố giá, thì tăng trưởng bình quân trong 2 năm là 5,2% thấp hơn tốc độ tăng trưởng kinh tế, điều này đồng nghĩa với việc thu nhập kkhông hoàn thành mục tiêu.

Chỉ số giá sản xuất (PPI) trong tháng 8 tăng 9,5% so với cùng kỳ, trong đó năng lực sản xuất trong nước và lượng nhập khẩu than cốc đều bị hạn chế, thiếu hụt nguồn cung, giá than liên tục leo thang, ngành công nghiệp khai thác và sàng lọc than duy trì mức tăng lớn nhất so với tháng trước. Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) của ngành sản xuất giảm nhẹ trong tháng 8, do giá nguyên vật liệu tăng cao và hoạt động của chuỗi cung ứng không thông suốt, khiến chỉ số sản xuất sụt giảm.

(còn tiếp)

Nguồn: TLTKĐB – 04/10/2021.

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s