Sự tiến hóa của tiền tệ


Chúng ta hôm nay đang đối mặt với hệ thống tiền tệ quốc tế đang sắp sửa thực hiện cuộc đại tu, những điều hiếm khi xảy ra. Để hiểu được điều này, chúng ta cần phải có một phép trắc đại về tiền tệ tại những ngã rẽ không chắc chắn này. Bản đồ này giúp chúng ta định vị địa lý và xác định địa hình, nhưng cho đến bây giờ chúng vẫn chưa gắn liền với tiền bạc. Một chiếc bản đồ về hệ thống tài chính qua các thời kỳ, hé lộ hình dáng của chiếc bản đồ về tiền kỹ thuật số trong tương lai sẽ mang đến một khái niệm mới gọi là tiền phân lớp (layered money) để miêu tả về hệ thống tiền tệ đang phát triển, giúp chúng ta định vị hình thái địa lý của tiền, và giải thích các hình thái khác nhau của tiền liên quan đến nhau như thế nào.

Bằng việc lần theo sự cải tiến của tiền phân lớp, chúng ta có được cái nhìn chính xác hơn về cách và lý do tại sao con người tương tác với những loại tiền tệ mà họ chọn. Cùng với việc phân tích sự phát triển của tiền tệ, chúng ta còn phải tìm câu trả lời về tương lai của tiền tệ sẽ dẫn đến điều gì? Nhiều người nói rằng “đó là kỹ thuật số”, nhưng đối với hầu hết chúng ta, tiền dường như đã là một dạng kỹ thuật số. Chúng ta sử dụng những ứng dụng điện thoại thông minh để quản lý tài khoản thanh toán, thực hiện những thanh toán không tiếp xúc và ngày càng quen với việc không sử dụng tiền mặt. Nhưng hiện nay Bitcoin đã khơi dậy trí tưởng tượng của con người về tiền khác, tiền kỹ thuật số đã có một định nghĩa hoàn toàn mới.

Một phần lý do của sự mơ hồ này là do khoa học tiền tệ hay những nghiên cứu về tiền thiếu đi khuôn khổ mang tính lý thuyết và chuyên ngành phù hợp để hiểu về Bitcoin; nó rất cần được cập nhật để bổ sung hình thái mới này của tiền tệ. Những cập nhật về khoa học tiền tệ rất hiếm, và để giải thích cho một điều quan trọng sắp sửa xảy ra, chúng ta cần phải nhìn về quá khứ để xác định đúng ngữ cảnh về sự tác động của Bitcoin đến tiền tệ trong tương lai. Và những cập nhật này rất đáng giá; Bitcoin và những phiên bản tương đồng đang từng bước mang lại khởi đầu mới mẻ đối với tính minh bạch và những lựa chọn mà thế giới cần khi chúng ta đang đối diện với phiên bản tiếp theo của tiền tệ.

Để hiểu và giải thích cho sự tích hợp này của Bitcoin sẽ xảy ra như nào và nó sẽ thay đổi vận mệnh hệ thống tiền tệ của chúng ta ra sao, cần có cách tiếp cận dễ dàng hơn để hiểu thêm về khoa học tiền tệ, điều vốn đã được giảng dạy từ xa xưa trong bộ môn lý thuyết kinh tế học hàm tiến sĩ – bởi rất ít người thực sự hiểu tiền đến từ đâu, hay thậm chí hệ thống tiền tệ là gì.

Chúng ta cần phải hiểu được tiền tệ là một hệ thống phân lớp. Bằng cách sử dụng thuật ngữ gốc phân lớp (layered), sẽ giúp chúng giải thích tại sao con người bắt đầu sử dụng hệ thống tiền tệ thay cho tiền xu, những hệ thống này phát triển ra sao, và ngày nay chúng đã trở nên phức tạp và nhiều lớp như thế nào. Chúng ta sẽ biết được rằng, tài sản của mình đang nằm ở lớp nào của tiền và định vị giữa những lớp tiền tệ. Trong thế giới tương lai đa dạng về sự lựa chọn của các loại tiền, có thể định vị bản đồ tiền tệ sẽ rất cần thiết.

Tiền phân lớp là gì?

Trước khi bắt đầu câu chuyện về tiền phân lớp, tốt nhất ta nên xem một ví dụ minh họa ngắn gọn về cơ cấu. Ví dụ cơ bản nhất về thuật ngữ mới mẻ này có thể được minh họa bằng cách đánh giá mối quan hệ giữa đồng vàng và chứng chỉ vàng từ năm 1928 tại Hợp chủng quốc Hoa Kỳ. Trên chứng chỉ vàng có câu nói:

Tờ giấy này xác nhận rằng có 10 USD đồng vàng được đặt cọc trong Ngân khố của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ có thể trả lại cho người nắm giữ này khi có yêu cầu.

Hãy giải nghĩa câu nói này bằng cách sử dụng thuật ngữ phân lớp. Lớp đầu tiên của tiền, đồng vàng được giữ trong kho. Lớp thứ hai của tiền, chứng chỉ vàng, được in và lưu hành thay cho đồng vàng. Tờ giấy có giá trị với bất kỳ ai sở hữu tờ giấy đó trong tay, được gọi là người nắm giữ. Cả đồng vàng và chứng chỉ vàng đều là những hình thái của tiền, nhưng chúng khác nhau về mặt chất lượng. Mối quan hệ này giữa hai lớp tiền (hình 2) là một cách khác để miêu tả bảng cân đối kế toán giữa tài sản và nợ phải trả (hình 1).

Hình 1
Hình 2

Nếu chúng ta kiên trì áp dụng cơ cấu mới đối với khoa học tiền tệ và truy tìm nguồn gốc của nó, câu chuyện về toàn bộ lịch sử của đồng tiền sẽ được hé lộ. Khi những người chơi lớn trong hệ thống tiền tệ quốc tế bắt đầu công bố những loại tiền điện tử sắp tới của họ, chúng ta cần một phương pháp rõ ràng để phân tích những thay đổi sẽ phát sinh, nhưng không thể dễ dàng thực hiện điều đó với hệ thống thuật ngữ tài chính thông dụng hiện nay. Chúng ta xem tiền tệ là một hệ thống phân lớp vì đó là cách rõ ràng hơn để định nghĩa những thay đổi đang xảy ra với hệ thống tài chính của chúng ta, một hệ thống mà tạm thời sụp đổ trong sự hỗn loạn vài năm một lần chỉ có thể xoa dịu bằng cách tăng cường sự can thiệp của chính phủ và ngân hàng trung ương.

Có một con đường dẫn đến một tương lai ổn định hơn; tương lai đó phụ thuộc nhiều vào sự cải tiến của công nghệ đã hợp nhất khoa học tiền tệ với một loại khoa học từng không liên quan khác: mật mã học. Với sức lan tỏa rộng rãi trong những người tài giỏi và các thị trường trên thế giới kể từ năm 2009, khoa học mật mã đang khiến thế giới tài chính thay thế những hệ thống cũ bằng những hệ thống mới giống như Internet đã làm đối với vô số ngành công nghiệp kể từ đầu thiên niên kỷ này. Những hệ thống mới này cần được miêu tả cẩn thận, và chúng ta sẽ sử dụng cơ cấu phân lớp này để giải thích tất cả mọi thứ diễn ra như thế nào. Vai trò của tiền tệ phi chính phủ trong tương lai của chúng ta là gì? Liệu Bitcoin có tồn tại song song với tiền tệ chính phủ hay thay thế chúng? Những lớp câu hỏi này yêu cầu một nghiên cứu về tiền phân lớp. Nó bắt đầu với đồng vàng được tạo ra năm 1252.

TH: T.Giang – CSCI

Nguồn tham khảo: Nik Bhatia – Sự tiến hóa của tiền tệ – NXB CT 2021

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s