Sự không tương xứng trong quan hệ Mỹ – ASEAN – Phần cuối


Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa và là người ủng hộ thương mại tự do John Cornyn cho rằng IPEF (hiện đang được Quốc hội xem xét) là “sự thay thế yếu kém cho thực tế”. Tại cuộc hội thảo của CSIS, Cornyn nói rằng “IPEF được đưa ra như một giải pháp thay thế. Nhưng nó không phải là những gì tôi kỳ vọng khi nói đến việc đạt được các thỏa thuận thương mại mới”.

Các thượng nghị sĩ có mặt tại phiên điều trần ngày 31/3 của Ủy ban Tài chính Thượng viện Mỹ cũng chỉ trích việc IPEF thiếu khả năng tiếp cận thị trường, cho rằng khuôn khổ này đã “bỏ lỡ” các dấu ấn đối với những gì mà chính phủ các nước ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương mong muốn. Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Bob Menendez của bang New Jersey nói rằng đại sứ của các nước có ý định tham gia IPEF đã nói với ông rằng khuôn khổ này không đủ tham vọng. Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Mike Crapo của bang Idaho nói: “Hiện đang có nhiều quốc gia ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương kêu gọi các cuộc đàm phán thương mại tự do với chúng ta để họ có thể tăng cường mối quan hệ giữa hai bên về kinh tế, thay vì bị ràng buộc với Trung Quốc”.

Chuyên gia nghiên cứu Đông Nam Á và Thái Bình Dương thuộc Viện Hudson có trụ sở tại Washington Riley Walters cho rằng IPEF đòi hỏi chính phủ các nước ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương phải thực hiện tiêu chuẩn cao hơn trong các quy tắc và quy định, nhưng lại không đưa ra những động lực khuyến khích họ làm như vậy. Nó giống như việc yêu cầu ký kết một thỏa thuận thương mại có tất cả các biện pháp thực thi nhưng không có quyền tiếp cận thị trường. Tất cả đều là cây gậy và hoàn toàn không có củ cà rốt nào.

Trong lĩnh vực an ninh, động lực ngược lại là đúng – Mỹ muốn hợp tác an ninh nhiều hơn để chống lại Trung Quốc, nhưng đây lại là điều mà ASEAN nhìn chung ít quan tâm hơn. Thay vào đó, các chuyên gia nhận thấy Mỹ lại đang có cùng quan điểm với các thành viên khác của nhóm Bộ tứ và liên minh AUKUS và đang đẩy nhanh sự hợp tác trong hai cơ chế này. Tại cuộc hội thảo của CSIS, Cooper nói rằng “Nếu ai đó đòi hỏi nhà lãnh đạo của các nước thuộc nhóm Bộ tứ về mục tiêu của nhóm này là gì, thì thường họ sẽ trả lời rằng đó thực sự không phải là để chống lại Trung Quốc mà là vì tất cả các hàng hóa công cộng khác. Nhưng ở cấp cơ sở, Ấn Độ, Mỹ, Australia và Nhật Bản có điểm điểm gì chung mà các nước khác không có? Câu trả lời sẽ là chúng tôi sẵn sàng chống lại Trung Quốc”.

Theo Cooper, điểm chung lớn nhất của 4 nước thuộc nhóm Bộ tứ là sẵn sàng thực hiện một số nỗ lực để cân bằng những khó khăn về an ninh. Đó là lý do tại sao trong nhiều thời điểm Mỹ khó trao đổi với ASEAN – hiệp hội này về cơ bản là không sẵn sàng thực hiện các nỗ lực để cân bằng những khó khăn về an ninh. Điều này đã làm nổi bật sự căng thẳng của Mỹ khi can dự sâu hơn vào khu vực này. Mỹ có thể và nên có nhiều hành động thực tế hơn với ASEAN.

Những ngụ ý

Trong khi đó, vai trò chủ đạo về kinh tế của Trung Quốc trong khu vực đang tăng lên, điều mà sẽ khiến Washington lo lắng nếu sự trao đổi của nước này với ASEAN tiếp tục chậm lại. Thương mại song phương giữa Trung Quốc và khu vực Đông Nam Á đã tăng 6,7%, đặt 685 tỷ USD trong năm 2020, gần gấp đôi kim ngạch thương mại giữa Mỹ và ASEAN trong năm 2020 với 362 tỷ USD.

Trung Quốc cũng đang đầu tư mạnh mẽ vào khu vực này và đã nộp đơn xin gia nhập Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Mỹ sẽ bị “bỏ lại phía sau” xa hơn nếu nước này không đầu tư nhiều hơn vào việc xây dựng các mối quan hệ về kinh tế bên cạnh các mối quan hệ về an ninh ở khu vực này.

Theo Cornyn, điều rất quan trọng đối với Mỹ là phải tiếp tục xây dựng những mối quan hệ đó trong khu vực, không chỉ từ khía cạnh an ninh mà cả từ khía cạnh kinh tế. Đó là cách tốt nhất để kiểm soát bước tiến của Trung Quốc trong việc củng cố sức mạnh cả về kinh tế và quân sự của nước này trong khu vực.

Điều đó cho thấy có những lĩnh vực hợp tác khác với ASEAN mà Mỹ đang thực hiện tốt, ngoài các mối quan hệ về an ninh và kinh tế. Mỹ có lợi thế đặc biệt về quyền lực mềm, như bà Elina Noor thuộc Viện chính sách xã hội châu Á đã nêu lên trong cuộc hội thảo của CSIS. Theo bà Elina, Sáng kiến thủ lĩnh trẻ Đông Nam Á, chương trình trao đổi văn hóa do Mỹ tài trợ, vẫn được đánh giá cao và rất phổ biến trong giới trẻ Đông Nam Á. Mỹ cũng đã tham gia nhiều chủ đề và khía cạnh mà thế hệ trẻ trong khu vực quan tâm như vấn đề biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, sự tham gia của Mỹ về kinh tế vẫn còn thiếu và việc nước này đẩy mạnh “mặt trận này” là một cách để họ có thể trấn an ASEAN rằng Mỹ không chỉ “chót lưỡi đầu môi” đối với vai trò trung tâm của ASEAN, mà còn thực sự quan tâm đến việc tăng cường các cam kết của mình với khu vực này. Ngược lại, nếu Mỹ tiếp tục đầu tư quá ít vào ASEAN, thì cả hai bên sẽ trở nên “đáng thương hơn” vì điều đó.

Nguồn: TLTKĐB – 29/04/2022

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s