Mỹ tăng cường hợp tác với ASEAN


Theo tạp chí Eurasia Review ngày 01/6, nhiều thay đổi đã diễn ra kể từ cuộc gặp đầu tiên giữa các quan chức Mỹ và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) vào năm 1977. Tuy nhiên, sau 45 năm gắn bó, mối quan hệ giữa Mỹ và ASEAN vẫn không ổn định.

Cuộc chiến ở Ukraine đã tạo động lực mới để khởi động lại quan hệ Mỹ – ASEAN theo những cách thực tế. Các nhà lãnh đạo của Mỹ và ASEAN đã gặp nhau tại Hội nghị thượng đỉnh đặc biệt ở thủ đô Washington vào tháng 5/2022. Tại sự kiện này, quan điểm luôn thay đổi của Mỹ với khu vực Đông Nam Á kể từ sau Chiến tranh Việt Nam là chủ đề tiếp tục được tranh luận, đặc biệt là về sự nhất quán và độ tin cậy của Mỹ.

Một thực tế đã nổi lên đó là khu vực này cần sự hiện diện của Mỹ, đặc biệt là trong lĩnh vực an ninh và kih tế. Các nhà lãnh đạo ASEAN đã hoan nghênh lời mời của Tổng thống Joe Biden khi nó được đưa ra lần đầu tiên vào tháng 10/2021.

Mối quan hệ Mỹ – ASEAN đã được định hướng bởi các lợi ích kinh tế và an ninh chung lâu đời giữa hai bên. Nhưng sự trỗi dậy của các cường quốc mới như Trung Quốc, Nga và Ấn Độ đã khiến đối thoại cấp cao nhất giữa Mỹ và ASEAN trở nên cấp thiết hơn.

Niềm tin của các nhà lãnh đạo ASEAN đối với vai trò của Mỹ trong khu vực đã tăng lên dưới thời chính quyền Biden vì ông Biden cam kết sớm họp với các đồng nghiệp ASEAN. Tại hội nghị thượng đỉnh ở Washington, ông Biden đã bổ nhiệm một trong những cố vấn thân cận của mình, ông Yahannes Abraham, làm đặc phái viên mới của Mỹ tại Ban Thư ký ASEAN sau 6 năm bỏ trống. ASEAN đã hoan nghênh quyết định này của ông Biden.

Điều quan trọng cần lưu ý là Trung Quốc đã không bỏ lỡ hơn hai chục hội nghị cấp cao liên quan đến ASEAN kể từ khi Bắc Kinh trở thành đối tác đối thoại với ASEAN vào năm 1992. Các cuộc họp cấp cao thường xuyên đã củng cố quan hệ ASEAN – Trung Quốc và biến nó thành quan hệ đối thoại năng động nhất của khối. Quan hệ Trung Quốc – ASEAN đã được nâng cấp lên quan hệ đối tác toàn diện vào năm 2021. Trong bối cảnh đó, Mỹ cũng đã nhân cơ hội Hội nghị thượng đỉnh đặc biệt ở Washington để nâng cấp quan hệ với ASEAN thành quan hệ đối tác chiến lược toàn diện. Australia cũng đã thiết lập quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với ASEAN vào năm ngoái.

Với cuộc chiến Nga – Ukraine đang diễn ra, Mỹ đang cố gắng tăng cường sự ủng hộ của ASEAN đối với lệnh trừng phạt Nga, một vấn đề mà Mỹ và ASEAN đang có quan điểm khác nhau. Hai bên đã rất khó khăn trong việc xác lập lập trường chung về tình hình Ukraine trong Tuyên bố Tầm nhìn chung Mỹ – ASEAN. Tuyên bố chung, nhắc lại lời kêu gọi của ASEAN về việc “chấm dứt ngay lập tức các hành động thù địch”. Nhưng chính quyền Biden muốn có thêm một sự đảm bảo từ ASEAN rằng họ sẽ không đi ngược lại các cơ chế trừng phạt đang được áp dụng khi cuộc chiến ở Ukraine vẫn tiếp diễn.

ASEAN cũng có các ưu tiên khác trong các vấn đề khu vực – bao gồm khủng hoảng Myanmar, xung đột Biển Đông, Bán đảo Triều Tiên và khai thác tài nguyên xuyên biên giới ở tiểu vùng sông Mekong. VIệc Mỹ gây quá nhiều áp lực với ASEAN để buộc ASEAN ngả về phương Tây có thể sẽ phản tác dụng. Các bài học kinh nghiệm từ phản ứng của Ấn Độ trước sức ép chung của Mỹ và châu Âu rất hữu ích. Không thành viên ASEAN nào muốn làm tổn hại đến mối quan hệ lâu đời của họ với Nga và Trung Quốc. Singapore có thể khác biệt nhưng nước này sẽ đứng một mình.

Từ đầu năm 2021, chính quyền Biden đã nhận ra rằng để giành được sự ủng hộ và hợp tác từ ASEAN thì cần phải thực dụng và linh hoạt hơn. Khuôn khổ Kinh tế Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương (IPEF) mới được công bố, một phần của chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Mỹ, dược thiết kế để đáp ứng lợi ích của cả Mỹ và các nước khu vực. 7 trong số 10 thành viên của ASEAN nằm trong số 13 nước tham gia thể hiện mong muốn thúc đẩy hợp tác kinh tế chặt chẽ hơn với Mỹ và các đồng minh. IPEF vẫn đang trong quá trình hoàn thiện và các cuộc thảo luận và đàm phán về nội dung IPEF sẽ mất thời gian do sự khác nhau về các quan điểm và thực tiễn kinh tế.

Để tăng cường quan hệ đối tác chiến lược toàn diện mới, Mỹ nên tập trung vào các cách thức để tăng cường hợp tác kinh tế và an ninh với ASEAN, từ đó sẽ thúc đẩy vai trò trung tâm của ASEAN. Phải mất gần một thập kỷ nước Mỹ dưới thời chính quyền Obama mới chấp nhận vai trò lãnh đạo của ASEAN trong các vấn đề khu vực. Kể từ bây giờ, Washington phải thể hiện sự sẵn sàng hợp tác trong khuôn khổ chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương theo các đường hướng do ASEAN khởi xướng.

ASEAN đã ưu tiên bốn lĩnh vực hợp tác trong khuôn khổ Triển vọng ASEAN về Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương – hợp tác hàng hải, kết nối, phát triển bền vững và hợp tác kinh tế. Mỹ phải cởi mở khi hợp tác với ASEAN vì các khuôn khổ Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương khác đã cam kết làm như vậy. Bất kỳ dấu hiệu nào của sự thiếu khoan dung sẽ làm tổn hại đến uy tín của nước Mỹ.

Điều này sẽ xoa dịu sự lo lắng của ASEAN về nhóm không chính thức được gọi là Bộ Tứ, bao gồm Mỹ, Australia, Nhật Bản và Ấn Độ. Hợp tác chung trên các khuôn khổ Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương giữa Mỹ và ASEAN sẽ tăng cường vai trò trung tâm của ASEAN và giải quyết các thách thức trong khu vực. Một lĩnh vực thử nghiệm là Đối tác vaccine Bộ Tứ, có kế hoạch cung cấp một tỷ liệu vaccine COVID-19. Theo thời gian, cả hai bên có thể mở rộng hợp tác từ dịch COVID-19 và an ninh y tế toàn cầu cho đến khí hậu, cơ sở hạ tầng bền vững, các vấn đề hàng hải, giáo dục, giao lưu nhân dân và can dự kinh tế.

Chính quyền Biden đã khôn ngoan khi không lợi dụng hội nghị thượng đỉnh để đưa ASEAN ra chống lại Trung Quốc và Nga. Nếu không, Mỹ sẽ làm tổn hại thêm quan hệ với ASEAN và cán cân quyền lực ở Đông Nam Á. Để nâng tầm quan hệ đối tác chiến lược toàn diện mới, cả hai bên bây giờ nên tập trung vào việc thúc đẩy chương trình nghị sự song phương và tận dụng sức mạnh tổng hợp của mình trong khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Nguồn: TKNB – 03/06/2022

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s