Cục dự trữ liên bang – Phần đầu


Vàng là tiền. Những thứ khác là lòng tin.

J.P. Morgan nói với Quốc hội Mỹ vào năm 1912

Vào những năm đầu của thế kỷ XX, đồng bảng vẫn là đồng tiền dự trữ của thế giới nhưng ít phổ biến hơn USD. Trong suốt Cách mạng Công nghiệp, những ông trùm Cornelius Vanderbilt, John D. Rockefeller, Andrew Carnegie, J.P. Morgan và Henry Ford xây dựng các đế chế kinh doanh thu hút nhu cầu về dòng tiền của nước Mỹ. Thế giới cần dollar để giao dịch hàng hóa, dịch vụ và cổ phần của những công ty ưu tú mới này. Trong khoảng thời gian này, Mỹ không có ngân hàng trung ương. Nhưng khi một trận động đất lớn xảy ra ở San Francisco dẫn đến một cuộc khủng hoảng tài chính vào năm 1907, Mỹ ngay sau đó đã làm theo Walter Bagehot và thiết lập người cho vay cuối cùng ở trung tâm của hệ thống tài chính. Cục Dự trữ Liên bang, bộ máy ngân hàng trung ương mới của Mỹ, thừa hưởng một loại tiền tệ đã trên đường trở thành đồng tiền dự trữ của thế giới vào năm 1914. Nó chính thức hóa hệ thống tiền tệ ba lớp, với các tổ chức ngân hàng tư nhân cho phép tạo ra các công cụ tiền tệ lớp thứ ba trong bảng cân đối kế toán. Ngày nay, Cục Dự trữ Liên bang vẫn đứng đầu hệ thống phân cấp của tiền tệ vì dollar vẫn giữ vương miện tiền tệ dự trữ thế giới mặc dù vị trí của nó đã trở nên mong manh hơn. Cấu trúc phân đôi thống trị phức tạp và tính mong manh của đồng dollar về sự thống trị có thể được giải thích dễ dàng hơn với thuật ngữ phân lớp. Trong bài này, chúng ta sẽ tìm hiểu về kim tự tháp dollar ba lớp của Cục Dự trữ Liên bang. Tiếp theo, chúng ta sẽ xem cách Cục Dự trữ Liên bang và chính phủ Mỹ quyết định loại bỏ vàng khỏi lớp đầu tiên của tiền. Và cuối cùng, chúng ta sẽ nghiên cứu cách hệ thống tiền tệ quốc tế rơi vào tình trạng suy thoái bắt đầu từ 2007, và tại sao mỗi năm đều có nhiều người kêu gọi cải cách tiền tệ thế giới.

Đồng tiền sơ khai của nước Mỹ

Trên khắp các thuộc địa của Thế giới Mới, hình thái của tiền tệ đa dạng khắp các vùng. Tiền xu không phổ biến trong những ngày đầu bởi các xưởng đúc tiền của các nước thuộc địa chưa tồn tại và những đồng xu châu Âu không đủ nhiều để đáp ứng nhu cầu của mọi người. Điều này dẫn đến việc người dân phải sử dụng những hình thái địa phương của tiền. Ở New York, những vỏ sò được gọi là chuỗi vỏ sò được nhiều bộ tộc thổ dân Mỹ dùng như tiền, được lưu hành như đơn vị tiền tệ trong thế kỷ XVII. Ở Virginia, thuốc lá trở thành tài sản tiền tệ lớp thứ nhất và cơ sở của kim tự tháp tiền tệ của chính nó do sự phổ biến toàn cầu của loại cây này. Đơn vị pound thuốc lá trở thành chuẩn mực kế toán, và giấy nợ hứa trả những pound thuốc lá được phát hành bởi Virginia như tiền lớp thứ hai lưu hành trong người dân như tiền mặt. Vỏ sò và thuốc lá được xem là tiền địa phương vì chúng có một số đặc điểm tiền tệ của đồng xu, dù không phải là tất cả. Tuy không hoàn hảo nhưng chúng hoàn thành tốt nhiệm vụ là tiền tệ trong nhiều thập kỷ. Cả hai đều có thể phân chia được, khó tạo ra, có thể thay thế được và khá bền. Cuối cùng, chúng sẽ được thay thế bởi hình thái tiền tệ tối ưu hơn như một phương tiện trao đổi và đơn vị kế toán: đồng vàng và đồng bạc.

Khi thời gian trôi qua, những đồng vàng và bạc nước ngoài bắt đầu lưu thông như tiền tệ trong các nước thuộc địa. Đồng tiền phổ biến nhất là đồng dollar bạc của Tây Ban Nha. Vào năm 1784, Thomas Jefferson xuất bản Notes on the Establishment of a Money Unit, and of a Coinage for the United States (tạm dịch: Ghi chú về sự ra đời của đơn vị tiền tệ và của đồng tiền nước Mỹ), và đưa ra lập luận cho rằng dollar là đơn vị tiền tệ mới của Mỹ:

Dollar là một đồng xu nổi tiếng, và là đồng tiền quen thuộc đối với tất cả mọi người. Nó đã được sử dụng từ Nam đến Bắc; đã xác định được tiền tệ của chúng ta và vì thế được giới thiệu như là một đơn vị.

Sự kết hợp của tiền tệ

16 năm sau Tuyên ngôn Độc lập, Quốc hội Mỹ thứ hai cuối cùng đã thông qua Đạo luật Tiền xu năm 1792 để công bố đồng USD như đơn vị kế toán chính thức của đất nước, xác định 1 USD là 1,6 gam vàng và 24 gam bạc.

Trong vòng 108 năm tiếp theo, Mỹ thử nghiệm với một vài chế độ tiền tệ khác. Sự điều chỉnh sớm đối với tỷ giá hối đoái giữa vàng và bạc có tác động đối lập với điều chỉnh của Isaac Newton với tư cách là bậc thầy về đúc tiền và dẫn đến vàng không được sử dụng trong một vài thập kỷ.

Hai ngân hàng trung ương riêng biệt được mở ra vào năm 1791 và 1812, nhưng lần lượt đóng cửa sau hiến chương 20 năm. Nhiều người Mỹ trước đây không tin vào ngân hàng trung ương để quản lý tiền tệ của họ. Các ngân hàng tồn tại chống lại những lý tưởng hạn chế của chính phủ và dẫn đến những yếu tố chính trị, ngăn cản các tổ chức gia hạn hiến chương. Thay vì tiền lớp thứ hai của ngân hàng trung ương, giấy nợ được phát hành bởi các ngân hàng tư nhân hoạt động như một hình thức tiền mặt hoạt động hiệu quả trong thế kỷ XIX. Những giấy nợ này được đảm bảo bởi Ngân khố Hoa Kỳ, tên gọi cho trái phiếu chính phủ Mỹ. Dưới đây là ví dụ về ngôn ngữ chính thức viết trên tiền giấy được bảo đảm (hay hỗ trợ) bởi Ngân khố Hoa Kỳ từ năm 1902:

Đồng tiền quốc gia được bảo đảm bởi Trái phiếu Mỹ được ký quỹ với Thống đốc Ngân khố Hoa Kỳ.

Ngân hàng Quốc gia Mỹ ở San Francisco sẽ trả lại 10 USD cho người cầm giữ tờ giấy nếu được yêu cầu.

Bên cạnh giấy bạc của khối tư nhân, chính phủ Mỹ phát hành chứng chỉ vàng cũng được lưu thông như tiền mặt. Và cuối cùng, công cụ tài chính và tiền giấy trong giai đoạn Nội chiến Hoa Kỳ được gọi là đồng bạc xanh, thứ không thể đổi thành kim loại quý, được lưu hành như tiền mặt trong những năm sau của thế kỷ XIX. Nhìn chung, Mỹ có sự kết hợp giữa các công cụ tiền tệ lớp thứ hai lưu thông trong đất nước. Ranh giới giữa lớp thứ hai và thứ ba rất khó để phân biệt, đặc biệt nếu không có ngân hàng trung ương và hệ thống tiền tệ chính thống. Trong khi đó, chế độ bản vị vàng quốc tế xuất phát ở nước Anh và bắt đầu lan ra các nước khác trên thế giới khi các nước châu Âu phát hành tiền tệ lớp thứ hai đáp ứng lời hứa chuyển sang đồng vàng, tác động đến việc hồi sinh vàng ở tại Mỹ. Đạo luật Bản vị vàng (Đạo luật Gold Standard) năm 1900 chấm dứt một số mơ hồ tiền tệ, loại bỏ bạc khỏi vai trò tiền tệ và sửa 1 USD tương ứng với 1,5 gram vàng nguyên chất. Giá trị tương ứng của 1 troi ounce vàng tương đương với 20,67 USD – tương đương mức giá kể từ năm 1834. Đạo luật có một phần mang tính hình thức khi người Mỹ thực tế đã tham gia vào chế độ bản vị vàng của thế giới, nhưng là điều cần thiết để xây dựng thương hiệu cho đồng USD. Mỹ hiện đã sẵn sàng cho một ngân hàng trung ương.

Dự trữ

Vào năm 1906, trận động 7,9 độ richter tại San Fancisco, California gây thiệt hại lớn về người và của; hơn 3000 người chết và thành phố hầu như bị phá hủy. Nói cách khác, trận động đất như bị phá hủy. Nói cách khác, trận động đất này là yếu tố thúc đẩy cho sự ra đời của Cục Dự trữ Liên bang. Trong những năm này, phần lớn tài sản của San Francisco được bảo hiểm ở London. Những nhà bảo hiểm Anh đã chi trả một khoản tiền bảo hiệm lớn cho San Francisco vì trận động đất, một lượng vốn lớn đã được chuyển đến California. Để đảm bảo tỉ giá hối giữa đồng bảng và đô la, Ngân hàng Anh đã tăng lãi suất thêm 2,5% trong cuối năm 1906 nhằm thu hút nguồn vốn từ tiền dollar. Chính sách này mang lại hiệu quả, và nền kinh tế Mỹ bước vào thời kỳ khó khăn, sau đó dẫn đến cuộc khủng hoảng tài chính. Những gì xảy ra sau đó là cuộc chiến nảy lửa để loại bỏ tiền tệ lớp thứ hai và thứ ba được phát hành bởi những chức tài chính Mỹ mà độ tin cậy của chúng đáng nghi ngờ. Khi người Mỹ leo lên kim tự tháp tiền trong Cuộc Khủng hoảng năm 1907, những người gửi tiền toàn quốc đã rút các khoản ký quỹ đề tìm kiếm các hình thức tiền tệ lớp cao hơn, giống như đồng vàng hay trái phiếu chính phủ. Việc ồ ạt rút tiền trên khắp cả nước dẫn đến việc các ngân hàng địa phương phụ thuộc vào ngân hàng New York. Khi khủng hoảng leo thang, gã khổng lồ của ngân hàng J.P. Morgan xuất hiện, tổ chức cứu trợ tài chính cho các ngân hàng sa sút, và cứu vớt hệ thống tài chính. Morgan không có sự lựa chọn nào khác khi không có ngân hàng trung ương Mỹ và người cho vay cuối cùng bấy giờ.

(còn tiếp)

TH: T.Giang – CSCI

Nguồn tham khảo: Nik Bhatia – Sự tiến hóa của tiền tệ – NXB CT 2021

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s