Giao dịch và luật về giao dịch điện tử trên thị trường chứng khoán – Phần cuối


3/ Điều kiện cơ bản để phát triển hoạt động giao dịch điện tử trên thị trường chứng khoán

Sự phát triển cảu giao dịch điện tử trên thế giới làm thay đổi cách thức kinh doanh, giao dịch trên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, để phát triển hoạt động giao dịch điện tử trên thị trường chứng khoán, cần hội tụ đủ các điều kiện sau:

+ Hạ tầng kỹ thuật:

Do sự phụ thuộc vào máy tính ngày càng tăng nên công nghệ thông tin đã trở thành vấn đề chiến lược đối với ngành chứng khoán. Tự động hóa là một trong những nhân tố quan trọng nhất quyết định khả năng cạnh tranh của ngành chứng khoán, đây cũng là phần quan trọng trong cơ sở hạ tầng cần thiết cho việc quản lý có hiệu quả hoạt động thị trường chứng khoán. Để bắt kịp nhịp độ phát triển của thị trường chứng khoán và tốc độ phát triển nhanh của công nghệ thông tin, hầu hết các quốc gia đã tự động hóa thị trường chứng khoán của mình để đáp ứng các nội dung sau:

Thứ nhất, hệ thống thanh toán điện tử an toàn bảo mật. Thanh toán điện tử qua thẻ, qua tiền điện tử, thanh toán qua EDI. Các ngân hàng phải triển khai hệ thống thanh toán điện tử rộng khắp. Trình độ phát triển thanh toán của ngân hàng ảnh hưởng trực tiếp đến quy trình thanh toán của các doanh nghiệp, các nhà đầu tư tham gia thị trường chứng khoán. Do vậy, để lựa chọn hình thức thanh toán trong giao dịch điện tử, nhà đầu tư phải lựa chọn ngân hàng có khả năng đầu tư công nghệ thanh toán tiên tiến nhằm giúp nhà đầu tư mở rộng khả năng thanh toán, đồng thời bảo mật các giá trị thanh toán.

Thứ hai, hệ thống cơ sở công nghệ tại Sở giao dịch chứng khoán, Trung tâm lưu ký chứng khoán phải hiện đại, nhanh chóng, kịp thời và tin cậy. Hệ thống giao dịch chứng khoán tại các Sở giao dịch chứng khoán cần được tự động hoàn toàn. Hệ thống này có thể áp dụng phương thức khớp lệnh liên tục hoặc khớp lệnh định kỳ, tùy thuộc vào tình hình thực tế về khả năng thanh khoản của thị trường, quy mô luồng lưu chuyển liên tục giữa các lệnh mua và lệnh bán với số lượng nhà đầu tư tham gia thị trường là nhiều hay ít. Các Sở giao dịch chứng khoán có kết nối mạng diện rộng với các công ty chứng khoán thành viên, bảo đảm giao dịch thông suốt, kịp thời. Bên cạnh đó, hệ thống lưu ký chứ và thanh toán bù trừ chứng khoán cần tự động hóa nhằm giảm thời gian thanh toán xuống còn T+2 (thường áp dụng ở những thị trường phát triển); kết nối mạng giữa các thành viên lưu ký và Trung tâm lưu ký chứng khoán để cung cấp chính xác, kịp thời những thông tin về người sở hữu chứng khoán; Trung tâm lưu ký chứng khoán có thể quản lý tài khoản của từng nhà đầu tư.

Thứ ba, phải có hệ thống an toàn bảo mật cho các giao dịch, chống xâm nhập trái phép, chống virus, chống thất thoát. Vấn đề bảo mật, an ninh trên mạng là một trong những vấn đề nóng hổi trong hoạt động thực tiễn của giao dịch điện tử. Liệu khách hàng có thể tin tưởng vào giao dịch điện tử trên thị trường chứng khoán? Và liệu các nhà cung cấp dịch vụ giao dịch điện tử có bảo đảm được những thông tin của khách hàng giao dịch an toàn không? Có rất nhiều giải pháp công nghệ và không công nghệ để bảo đảm an toàn, bảo mật trên mạng. Một trong những giải pháp quan trọng ứng dụng trong giao dịch điện tử là sử dụng kỹ thuật mật mã và các giao thức bảo mật.

+ Hạ tầng pháp lý

Thứ nhất, phải có Luật về giao dịch điện tử công nhận tính pháp lý của các chứng từ điện tử, chữ ký điện tử, chữ ký số, các hợp đồng điện tử ký qua mạng; phải có hệ thống chứng thực quốc gia (CA) bởi đây là “cơ sở hạ tầng” cho việc triển khai giao dịch điện tử. Dưới Luật về giao dịch điện tử phải có các văn bản hướng dẫn như nghị định, thông tư và các quyết định, quy chế nhằm quy định chi tiết quy trình, thủ tục giao dịch điện tử riêng trong từng lĩnh vực.

Chữ ký là phương thức phổ biến để ghi nhận tính xác thực của thông tin được chứa đựng trong văn bản. Trong các hoạt động thương mại và quản lý hành chính, chữ ký đóng vai trò quan trọng như một bằng chứng nhằm chứng minh những nội dung đã nêu trong văn bản, hợp đồng là chính xác và đáng tin cậy. Vì vậy, luật pháp điều chỉnh lĩnh vực chữ ký điện tử chủ yếu tập trung vào việc đặt ra các yêu cầu về nhận dạng chữ ký điện tử cho phép các bên không liên quan hoặc có ít thông tin về nhau có thể xác định được độ chính xác của các bên đối tác. Và trong trường hợp này, để xác định được độ tin cậy của chữ ký điện tử, người ta trù liệu đến sự hình thành một cơ quan trung gian (CA) nhằm chứng thực tính xác thực và bảo đảm độ tin cậy của chữ ký điện tử.

Thứ hai phải có luật bảo vệ quyền sở hữu riêng tư, bảo vệ sở hữu trí tuệ, bảo vệ nhà đầu tư… để điều chỉnh các giao dịch qua mạng và các phương tiện điện tử. Cá nhân, tổ chức khi tham gia vào giao dịch điện tử phải được bảo đảm quyền riêng tư: bí mật về loại chứng khoán mua, bán, về thanh toán… mà cả người mua và người bán đều phải tôn trọng. Nguy cơ lộ bí mật riêng tư là rất lớn, các công ty chứng khoán có thể lợi dụng việc nắm các bí mật của khách hàng để lập kế hoạch tự doanh, bán bí mật cho người khác hoặc sử dụng vào các mục đích kiếm lợi khác. Giao dịch điện tử là hình thức giao dịch qua mạng và các phương tiện điện tử nên việc bảo vệ quyền riêng tư là một vấn đề quan trọng đặt ra cho cả khía cạnh pháp lý và công nghệ. Ngoài ra, luật pháp về bảo vệ sở hữu trí tuệ, bảo vệ nhà đầu tư cũng là khía cạnh pháp lý quan trọng, thúc đẩy các bên tham gia giao dịch điện tử có niềm tin vào tính minh bạch và công bằng của thị trường.

Ngoài các điều kiện chung này, trong lĩnh vực chứng khoán, để phát triển giao dịch điện tử còn phải đáp ứng một số điều kiện riêng sau:

+ Thị trường: cần xác định số lượng nhà đầu tư có nhận thức về giao dịch điện tử và tỷ lệ sử dụng Internet. Trong giao dịch điện tử, nhà đầu tư cần có điều kiện tiếp cận Internet, các phương tiện điện tử, các tổ chức cung cấp dịch vụ cần nhận thức được tầm quan trọng của chia sẻ thông tin, phối hợp hoạt động giao dịch điện tử để nâng cao hiệu quả, giảm chi phí, tăng cường năng lực cạnh tranh.

+ Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ: nhận thức của các tổ chức kinh doanh chứng khoán về tầm quan trọng và ý nghĩa sống còn của ứng dụng công nghệ thông tin trong kinh doanh chứng khoán, đánh giá được lợi ích của đầu tư vào giao dịch điện tử cũng như đánh giá được các nguy cơ, hiểm họa nếu không tham gia giao dịch điện tử.

+ Sự phát triển của các ứng dụng giao dịch điện tử: hầu hết các hoạt động giao dịch điện tử trên thị trường chứng khoán đều có thể ứng dụng những thành tựu của công nghệ thông tin, như nghiên cứu thị trường, công bố thông tin; phát hành chứng khoán, quảng cáo; tư vấn đều tư, giao dịch chứng khoán trực tuyến.

TH: T.Giang – CSCI

Nguồn: Phạm Thị Giang Thu, Nguyễn Thu Trang, Nguyễn Ngọc Lương – Pháp luật về giao dịch điện tử trên thị trường chứng khoán ở Việt Nam – NXB CTQG 2020

Advertisement

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s