Trở thành công ty AI – Phần I


Hãy cân xứng sự tin chắc với lòng kiên nhẫn.

Satya Nadella

Đầu buổi tối ngày 9 tháng Hai năm 2011, Satya Nadella vừa kết thúc ngày đầu tiên điều hành bộ phận Máy chủ và những Công cụ của Microsoft. Thật tình cờ, một người trong chúng tôi (Marco) đang đi bộ gần văn phòng của Nadella với người bạn và cũng là cộng sự Greg Richards, người mà trước đó vừa chủ trì một cuộc họp quan trọng với nhóm giám đốc sản phẩm của Máy chủ và những Công cụ. Họ nghĩ có thể ghé vào đó để chào hỏi một tiếng. Và khi họ hé nhìn vào văn phòng của Nadella, ông ấy vẫy tay mời họ vào.

Ba người họ thảo luận về tương lai của việc kinh doanh này. Vào lúc đó, Máy chủ và những Công cụ có doanh thu hơn 15 tỷ USD, đa phần từ hai sản phẩm: Windows Server và SQL Server, cả hai đều thuộc loại phần mềm truyền thống, được cài đặt trên máy chủ do doanh nghiệp quản lý. Câu hỏi là “Nadella đặt cược lớn bao nhiêu lên Azure?” – dịch vụ điện toán đám mây của Microsoft – mà tại thời điểm đó, nó đã xuất hiện trên thị trường được hai năm, nhưng người ta khắp nơi coi đó là… sự thất bại đau thương. Greg và Marco thấy hoài nghi. Song Nadella lại tràn đầy tin tưởng: “Đám mây trong tương lai của chúng tôi, và chúng tôi không có sự lựa chọn căn cơ nào khác. Chúng tôi sẽ làm nó có hiệu quả”. Lúc đó, Nadella rất quyết tâm.

Ba năm sau, Nadella kế vị Steve Ballmer làm CEO và dẫn dắt quá trình chuyển đổi của Microsoft thành một hãng phần mềm đám mây – bao gồm cả hạ tầng như Azure (trướ đó nó đã được tái thiết kế một cách bài bản và các bản cài đặt cứ mỗi quý gia tăng gấp đôi) lẫn những ứng dụng dựa trên đám mây như Office 365. Trong ba năm đầu nhiệm kỳ CEO của Nadella, giá trị cổ phiếu của Microsoft tăng gấp ba lần.

Đó cũng là lúc cho một cú nhảy lên khác. Ngày 29 tháng Ba năm 2018, Nadella đã gửi một thông báo tới công ty và báo giới với tựa đề: “Nắm lấy tương lai chúng ta: Đám mây thông minh và biên (edge) thông minh”. Dội lại âm thanh của mình là Sundar Pichai, người mới trước đó đã ra thông báo “AI là trước tiên” của Google, Nadella đã đưa ra kế hoạch chuyển đổi kế tiếp của Microsoft:

Qua năm vừa rồi, chúng ta đã chia sẻ tầm nhìn về việc đám mây thông minh và biên thông minh sẽ định hình như thế nào giai đoạn kế tiếp của sự đổi mới. Thứ nhất, điện toán thì mạnh mẽ và hiện diện ở khắp mọi nơi từ đám mây tới biên. Thứ hai, năng lực AI thì đang tiến nhanh qua tri giác và nhận thức được kích thích bởi dữ liệu và kiến thức về thế giới này. Thứ ba, thế giới tự nhiên và ảo đang kết hợp với nhau để tạo ra các trải nghiệm phong phú hơn, mà nó hiểu bối cảnh xung quanh con người, những thứ họ sử dụng, các nơi họ đi, và những hoạt động cùng với mối quan hệ của họ.

Những thay đổi về công nghệ thể hiện một cơ hội bao la cho khách hàng, đối tác của chúng ta – mọi người. Với tới tất cả công nghệ và cơ hội mới này là một trách nhiệm để đảm bảo những lợi ích của kỹ thuật tiếp cận mọi người rộng rãi hơn xuyên suốt xã hội. Nó cũng đòi hỏi rằng những công nghệ mà chúng ta tạo ra được các cá nhân và tổ chức tin tưởng sử dụng.

Thông báo ngày hôm nay cho phép chúng ta tiến tới cơ hội và trách nhiệm này xuyên suốt tất cả Phạm vi Giải pháp.

Theo sau những đoạn văn trên là một loạt thông báo cụ thể hơn, mô tả các thay đổi về mặt tổ chức và vai trò lãnh đạo mới. Sự chuyển đổi mô hình vận hành trọng đại thứ hai của Microsoft trong dưới mười năm đã bắt đầu và đang tiến hành.

Sự chuyển đổi gồm hai phần của Microsoft là bất ngờ nhưng không có cách nào tách khỏi. Hầu như mọi hãng công nghệ nào tồn tại được hơn vài năm thì đã đi qua ít nhất một sự chuyển đổi mạnh mẽ của cả mô hình vận hành lẫn mô hình kinh doanh. Amazon, Google, Alibaba, Netflix, và Tencent đều cải tổ chính mình nhiều lần.

Nhưng hiện tại, nhu cầu chuyển đổi đang diễn ra, mở rộng xa hơn phạm vi của những doanh nghiệp về công nghệ. Nó đang trở nên cần thiết như nhu cầu nhúng kỹ thuật số. Đối với những hãng truyền thống, việc trở thành một công ty dựa trên phần mềm, hướng AI là về việc trở thành một loại tổ chức khác biệt – tức là loại tổ chức quen với sự chuyển đổi đang diễn ra. Điều này không phải việc tạo ra một tổ chức mới, thiết lập bộ phận nghiên cứu biệt lập nhân một dịp đặc biệt, hoặc tạo ra một phòng ban về AI. Đây là việc thay đổi một cách căn cơ cốt lõi của công ty bằng cách xây dựng một kiến trúc vận hành lấy dữ liệu làm trung tâm được trợ giúp bởi một tổ chức linh hoạt nhằm cho phép sự thay đổi diễn ra.

Bài này tập trung vào những gì bắt đầu chuyển đổi thành một công ty AI và vào giá trị của sự chuyển đổi đó. Trước hết, chúng ta tập trung vào những nỗ lực của Microsoft, và mô tả quá trình mà hãng này đã đi qua để thúc đẩy những thay đổi trong cả mô hình kinh doanh lẫn vận hành. Chúng tôi làm nổi bật một số bài học quan trọng bằng cách tóm lược năm nguyên tắc được rút ra không chỉ từ những quan sát về Microsoft mà còn từ nghiên cứu của chúng tôi với hàng trăm công ty khác. Phần cuối của bài tập trung vào những khía cạnh khác từ cuộc nghiên cứu này, đánh giá quá trình chuyển đổi và mở rộng những kết luận về tác động của sự chuyển đổi qua các công ty. Chúng ta kết thúc bài bằng các mô tả sự chuyển đổi của Fidelity Investments.

Chuyển đổi tại Microsoft

Khi Nadella tiếp quản cương vị CEO, lúc đó Microsoft là một công ty mệt mỏi. Sau một thời gian tăng trưởng dữ dội để đưa DOS, Windows, và Office vào mọi máy tính để bàn, công ty đã đối mặt với đủ các mối đe dọa về cạnh tranh phát sinh từ Internet và đã gặp sự săm soi nghiêm túc về chống độc quyền. Khi Bill Gates dần dần lui vào hậu trường, Steve Ballmer của Microsoft đã thiếu tia lửa đổi mới. Từ những vấn đề về tung ra Windows Vista tới thất bại của thiết bị nghe nhạc Zune, rồi từ sự thất vọng với Windows 8 cho tới thương vụ thâu tóm Nokia tai hại, không có nhiều thứ để ăn mừng.

Microsoft đã lạc đường. Và có lẽ phiền phức nhất là rơi vào tình trạng không tương hợp với cộng đồng phần mềm. Hệ sinh thái các nhà phát triển của Microsoft trướ đó là quan trọng nhất đối với sự thành công của hãng này. Khi Bill Gates và Paul Allen khai trương Microsoft trong một văn phòng nhỏ ở Albuquerque, họ đã xây dựng những trình biên dịch cho thế hệ máy vi tính đầu tiên. Bây giờ người ta thường không nhớ tới rằng khi mở những máy tính Apple đầu tiên, cái mà bạn nhận chính là Microsoft BASIC. Theo thời gian, công ty này đã sản sinh hệ sinh thái phát đạt của những nhà phát triển DOS và sau đó là Windows, cho phép hàng triệu người viết các ứng dụng trên máy tính cá nhân và biến máy tính cá nhân thành nền tảng tồn tại ở khắp nơi. Vào lúc đó, cộng đồng nhà phát triển được coi là tài sản quan trọng nhất của Microsoft.

Khi đã trở thành CEO, Nadella hiểu rằng Microsoft đã mất tập trung vào nhà phát triển và lợi thế kỹ thuật. Tình trạng nền tảng của hãng là mờ nhạt dần khi cộng đồng nhà phát triển Microsoft co cụm, với những nhà phát triển chuyển sang Linux và các giải pháp nguồn mở khác. Lúc đó, thế giới đang tái xây dựng một nền tảng phần mềm, dữ liệu, và AI. Microsoft đã lạc đường, đó là nền tảng của sự chọn lựa. Vì vậy, công ty không chỉ cần một chiến lược mới, mà còn một sứ mạng mới nữa.

(còn tiếp)

TH: T. Giang – CSCI

Nguồn tham khảo: Marco Iansiti & Karim R. Lakhani – Cạnh tranh trong thời đại AI – NXB THTPHCM 2021

Advertisement

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s