Kịch bản nào cho các hãng tàu khu vực trong vận tải container đường biển? – Phần cuối


Trên đây là những cơ sở giúp chúng ta hình dung ra kịch bản cho năm 2025, đó là chỉ có 2 – 3 hãng tàu khu vực thống lĩnh thị trường dịch vụ tiếp vận. Nói kiểu lý thuyết, thì thị trường chỉ có một hãng tiếp vận duy nhất còn có thể tiết giảm chi phí đáng kể hơn nữa, tuy nhiên các hãng tàu lớn khó mà bỏ hết trứng vào một giỏ. Nên nếu cân nhắc về mặt chiến lược, các hãng lớn sẽ phân chia sản lượng sao cho lúc nào cũng phải có ít nhất 2 hãng tàu tiếp vận chính phục vụ cho mình. Thêm nữa là theo dự đoán, đến năm 2025, thị trường các tuyến biển xa gần như là sẽ chịu sự chi phối của 3 liên minh lớn, mỗi liên minh sẽ có cách sử dụng dịch vụ tiếp vận khác nhau, từ đó dẫn đến sự tồn tại của 3 hãng tàu tiếp vận chính.

Các hãng tàu tiếp vận có thể lựa chọn mô hình kinh doanh cho mình, hoặc là tập trung tuyệt đối vào dịch vụ tiếp vận cho các hãng lớn, hoặc là vận chuyển kết hợp cả hãng tiếp vận và hàng trên các tuyến ngắn theo yêu cầu của chủ hàng hoặc các công ty giao nhận. Cả hai cách tiếp cận trên đều có các ưu điểm riêng, do đó chúng ta sẽ tiếp tục thấy cả hai mô hình này tồn tại trong thời gian tới. Những hãng tiếp vận thuần túy có ưu thế nhờ mô hình kinh doanh tinh giản. Họ có khá ít khách hàng – toàn hãng tàu cả – do đó không phải tốn quá nhiều nguồn lực đi chèo kéo bán hàng và chăm sóc khách hàng. Họ cũng có một vị trí hoàn toàn trung lập trong mối quan hệ với các hãng tàu lớn. Mặt khác, đối với những hãng tàu tiếp vận chọn kiếm thêm bằng cách cung cấp dịch vụ vận chuyển tuyến ngắn, họ có thể tăng sản lượng hàng trên tàu, và dùng lượng hàng tăng thêm làm đòn bẩy để phát triển ưu thế cạnh tranh bằng cách tăng kích cỡ tàu cũng như tăng độ phủ cho mạng lưới của mình.

Vậy còn những hãng tàu khu vực mà hoạt động của họ không tập trung cao độ vào thị trường tiếp vận?

Các hãng tàu này có khá nhiều lựa chọn trong mô hình kinh doanh, nhưng đồng thời các mô hình hoạt động hiện hữu của họ chịu khá nhiều áp lực từ sự phát triển chung của ngành.

Trước tiên là nhu cầu chiến lược cấp bách để tăng cỡ tàu. Đây là bước phát triển đã tăng tốc từ giai đoạn 2015 – 2016, khi mà số lượng các con tàu tuy lớn nhưng có mức giá phải chăng tăng lên rõ rệt. Thêm vào đó, sự kiện công ước quốc tế quy định tàu biển sử dụng nguyên liệu có hàm lượng lưu huỳnh thấp có hiệu lực vào năm 2020 sẽ dẫn đến thực trạng chi phí nhiên liệu tăng lên đáng kể, qua đó càng làm nổi bật hơn nữa khả năng tiết giảm chi phí của các con tàu lớn. Về cơ bản thì cuộc đua cỡ tàu giữa các hãng tàu khu vực cũng không khác mấy so với màn so găng giữa những ông lớn. Khác biệt đáng lưu ý là các hãng tàu khu vực nhỏ dễ lâm vào tình trạng phá sản hơn là các hãng lớn. Vì các hãng tàu khu vực đang dịch chuyển từ sử dụng tàu nhỏ sang tàu lớn hơn, nên dẫn đến hệ quả tất yếu là tình trạng gia tăng năng lực vận chuyển trên những tuyến mà họ vận hành. Mà thường thì các hãng tàu khu vực chỉ có đúng một tuyến dịch vụ cho một hành lang thương mại nhất định, nên họ không thể lấp đầy được lượng sức chở bổ sung bằng cách giảm bớt tần suất dịch vụ. Chỉ riêng trong năm 2016, quá trình tăng sức chở đã làm cho năng lực vận chuyển của các hãng tàu khu vực tăng gấp ba lần so với mức cung cầu của thị trường toàn thế giới, phát triển như vậy không cách nào mà bền vững được. Một hệ quả không thể tránh khỏi là một vài hãng tàu khu vực sẽ bị xóa sổ, và làm tăng tính tập trung thị trường.

Nhưng, không giống như kịch bản đối với những hãng tàu lớn, do rào cản gia nhập thị trường thấp, việc dự đoán số lượng hãng tàu khu vực sẽ tiếp tục góp mặt trên thị trường gần như là bất khả. Nếu chúng ta thống kê cả những hãng tàu nội địa nhỏ bé – thì số lượng các hãng vẫn sẽ rất nhiều – tuy nhiên, mức độ tập trung theo chỉ số HHI vẫn sẽ tăng, và trong từng tuyến vận tải khu vực, chúng ta có thể chỉ còn được thấy một vài hãng hoạt động trên thị trường.

Quá trình số hóa và tự động hóa đang diễn ra vừa là một mối đe dọa, vừa là cơ hội cho các hãng tàu khu vực. Một mặt đây là một mối đe dọa có thật, bởi lẽ các hãng tàu nhỏ không có được nguồn lực khổng lồ như các hãng tàu lớn để đầu tư vào phát triển công nghệ, do đó họ đứng trước nguy cơ bị tụt lại phía sau. Mặt khác, chính vì nguy cơ tụt hậu này, thị trường cung cấp dịch vụ số hóa và tự động hóa chuyên biệt dành riêng cho các hãng tàu khu vực sẽ xuất hiện, và nhiều khả năng là các doanh nghiệp bên thứ ba sẽ nhảy vào thị trường này. Đây có thể là những nhà cung cấp dịch vụ đã hoạt động trên thị trường – ví dụ như những cổng thông tin – hoặc những công ty mới hoàn toàn được trang bị bằng tư duy sáng tạo đã giúp họ thúc đẩy quá trình số hóa trong nhiều ngành khác, tư duy sẽ chiếm ưu thế so với cách tiếp cận bảo thủ thường thấy ở các hãng tàu.

Những hãng tàu khu vực nào có thể kết hợp hiệu quả mà xu thế số hóa và tự động hóa mang lại với hiểu biết về mô hình kinh doanh của khách hàng trong địa bàn hoạt động của họ, mô hình mà phức tạp đến mức không thể tự động hóa hoàn toàn, những hãng đó sẽ phát triển thành các thế lực chính trên thị trường. Tương tự, một hãng khu vực nhỏ có thể tận dụng hiểu biết của mình về thị trường khu vực kết hợp với tính linh hoạt nhờ quy mô nhỏ gọn để xây dựng những giải pháp số hóa trực tuyến, giúp họ cạnh tranh được trong một số mảng nhất định của thị trường.

Mặc dù xu thế số hóa và tự động hóa mang lại nhiều lợi ích thiết thực, thì có một số khu vực mà các hãng kinh doanh ở đó vẫn có thể phát triển tốt mà không cần đến các công cụ thời thượng kể trên. Các thị trường khu vực này không có quy mô quá lớn, nhưng các hãng khai thác vẫn có thể gặt hái được lợi nhuận đáng kể. Đó sẽ là những thị trường mà điều kiện thương mại, hoặc rào cản luật pháp, không tạo điều kiện cho khả năng số hóa hoàn toàn dịch vụ vận chuyển, hoặc là thị trường có các khách hàng đặc biệt mà hãng tàu sẽ ký những hợp đồng thiết kế riêng để cung cấp cho khách hàng những dịch vụ đặc thù, phù hợp cho mỗi khách hàng đó. Loại hợp đồng này có vẻ giống như dịch vụ tàu chợ thông thường, nhưng thực tế thì nó khá tương đồng với hợp đồng thuê tàu chuyến.

Sự minh bạch về dịch vụ và giá cả trên phạm vi toàn cầu sẽ giúp cho các hãng tàu khu vực phân tích toàn diện những chuyển động của thị trường để không những có thể tìm ra những khoảng trống chưa được khai thác, mà còn giúp họ tận dụng khâu số hóa để quảng bá dịch vụ đến nhiều khách hàng tiềm năng. Tức là chúng ta sẽ tiếp tục được thấy sự xuất hiện của nhiều dịch vụ ngách, ngay cả trong những tuyến vận tải biển xa rơi vào quy luật hàng hóa phổ biến, ở đó, các hãng tàu khu vực sẽ nhắm đến những nhu cầu đặc biệt của nhóm khách hàng tương đối nhỏ. Đó là những nhu cầu chủ yếu tập trung vào khía cạnh thời gian giao hàng và độ tin cậy, cả ở mặt tích cực và tiêu cực của các khía cạnh đó.

+ Do áp lực phải vận chuyển càng nhiều càng tốt hàng hóa trên những con tàu khổng lồ của mình, các hãng tàu lớn không thể nào xếp đầy tàu với toàn những container mà khách hàng yêu cầu vận chuyển nhanh được. Trong khi đó, những hãng tàu vận hành những tàu nhỏ hơn lại hoàn toàn có thể giao hàng rất nhanh và thậm chí còn cạnh tranh được với phương thức vận tải bộ hay phương án kết hợp vận chuyển đường biển với đường hàng không.

+ Ngược lại, một hãng tàu khu vực có thể xây dựng một tuyến dịch vụ với thời gian vận chuyển kéo dài, thậm chí các chủ hàng không biết được chính xác thời điểm container đến cảng đích, nhưng bù lại mức cước tuyến này là rẻ vô địch.

Rất khó để có thể dự báo được nhu cầu cụ thể hay số lượng của những dịch vụ ngách như vậy, nhưng chúng ta vẫn có thể tin tưởng rằng các hãng tàu khu vực thức thời và sẵn sàng thay đổi vẫn sẽ tìm thấy chỗ đứng vững chắc cho mình trên thị trường vào năm 2025. Đồng thời một số hãng tàu khu vực khác sẽ biến mất nếu họ không nhanh chóng chuyển mình để thích nghi với thời đại mới.

Khía cạnh quan trọng cuối cùng khi xét đến các hãng tàu nhỏ là ở một số khu vực địa lý, thị trường không phải là cuộc chơi có tổng bằng không như thị trường của các hãng tàu lớn. Đối với một vài tuyến thương mại nội vùng và nội địa, hàng hóa có thể được vận chuyển bằng đường bộ hoặc đường biển, điều này tạo ra thực trạng mà chỉ cần có một thay đổi trong năng lực cạnh tranh giữa các phương thức vận tải, lượng hàng hóa được vận chuyển theo các phương thức sẽ chịu ảnh hưởng đáng kể. Do đó các hãng tàu khu vực vẫn có khả năng tăng sản lượng vận chuyển bằng cách đưa ra những giải pháp cạnh tranh hơn so với vận chuyển bằng đường bộ. Tại hầu hết các khu vực địa lý (đương nhiên không phải toàn bộ), thì vận chuyển đường bộ vẫn nhanh hơn rõ rệt so với đường biển. Sự chênh lệch này có thể được cải thiện bằng cách tăng tần suất tuyến dịch vụ, nhưng kỳ cùng thì cũng không xóa bỏ hoàn toàn được khác biệt trong thời gian vận chuyển. Nhưng có một yếu tố có thể thay đổi năng lực cạnh tranh theo phương thức vận tải là sự nhiêu khê khi chủ hàng nghĩ đến dịch vụ vận tải biển. ở nhiều nơi, quy trình thủ tục chứng từ cần làm khi khách hàng muốn dùng tàu biển để vận chuyển container thực sự phiền toái hơn nhiều so với việc đưa container đó cho một nhà xe. Và tại khu vực nào chủ hàng quá quen với dịch vụ vận tải đường bộ, khó khăn cho các hãng tàu còn nhân lên gấp bội. Tuy nhiên, nhờ tiến trình số hóa và tự động hóa, khác biệt cạnh tranh này sẽ dần bị xóa mờ từ nay đến năm 2025.

Tổng kết: Các hãng tàu khu vực

Đầu năm 2025, chúng ta sẽ được chứng kiến sự hợp nhất đáng kể diễn ra giữa các hãng tàu khu vực nói chung và giữa các hãng tàu tiếp vận nói riêng.

Chúng ta cũng sẽ được chứng kiến sự xuất hiện của một nhóm các hãng tàu khu vực mới tập trung vào khả năng tận dụng kinh nghiệm hoạt động trong khu vực của mình cùng với sự minh bạch của thị trường vận tải container đã được số hóa – nhằm tìm ra cơ hội tại các thị trường ngách cũng như là để tiếp cận các khách hàng tiềm năng. Nhóm các hãng tàu này sẽ bao gồm những hãng hiện hữu đang chuyển mình để thích nghi với bối cảnh mới và những hãng tàu “tân binh” được thành lập trong những năm tới đây.

TH: T.Giang – CSCI

Nguồn tham khảo: Lars Jensen – Vận tải container đường biển đến năm 2025 – NXB ĐHKTQD 2018

Advertisement

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s