Đối với đồng minh, Donald Trump vẫn luôn là ẩn số


Trong chuyến công du nước ngoài thứ hai của Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông đã không tạo ra nhiều tình huống vụng về để khiến các lãnh đạo châu Âu củng cố sự hoài nghi của mình như đối với loạt công du ngoại quốc lần đầu của ông. Các đồng minh của Mỹ đã bớt trách móc ông hơn, bản thân ông cũng không còn xô đẩy để tranh vị trí chính giữa trong khuôn hình các bức ảnh.

Tuy nhiên, hành trang mà ông Trump mang theo đến châu Âu ngày 8/7 vừa qua không hề thay đổi: một sức mạnh khó đoán định trên chính trường thế giới và một người khác biệt so với những đối tác Mỹ lâu đời.

Đối với những người ủng hộ tổng thống, lập trường của ông hiện nay là sự thực thi trọn vẹn lời hứa trong chiến dịch tranh cử: khiến cho chính sách ngoại giao Mỹ trở nên khó đoán hơn và thách thức những thỏa thuận toàn cầu đã có từ lâu, kể cả với các đồng minh thân thiết nhất của nước Mỹ. Trong khi đó, những người phản đối ông cho rằng ông đang tiếp tục mang đến cho thế giới những thông điệp phức tạp đầy nguy hiểm.

Laura Rosenberger, một cựu cố vấn chính sách ngoại giao của bà Hillary Clinton và cũng là chuyên gia kỳ cựu tại Quỹ Marshall Đức, nhận định: “Tất cả các đối tác và đồng minh của chúng ta đang suy đoán về ý nghĩa và ý đồ trong những câu chữ đó và sẽ hiểu nó theo cách họ muốn, dù đó có phải là điều Trump thực sự muốn nói hay không”.

Thông điệp của Trump về Nga vẫn là phức tạp nhất, bất chấp các cố vấn của ông đã nỗ lực dàn xếp ổn thỏa các câu hỏi về quan điểm của ông đối với sự can thiệp của Moskva trong cuộc bầu cử Mỹ năm ngoái. Thái độ của ông đối với ông Putin đã khiến các đồng minh vừa bối rối vừa tức giận, đặc biệt là đối với sự bố trí các cuộc điều tra xem đội ngũ vận động tranh cử của ông có liên hệ gì với Nga trong giai đoạn diễn ra bầu cử năm ngoái hay không. Hơn thế nữa, lập trường của ông về khí hậu và thương mại mới là những vấn đề hàng đầu trong danh sách những mối lo ngại của họ.

Sự chia rẽ trong vấn đề khí hậu đã trở nên rõ ràng khi Hội nghị G20 ở Hamburg kết thúc và Mỹ là nước thành viên duy nhất không ký vào một tuyên bố tái khẳng định sự ủng hộ của nhóm đối với các nỗ lực quốc tế nhằm chống lại sự nóng lên toàn cầu. Tuyên bố này gọi Hiệp định Paris về chống biến đổi khí hậu mà ông Trump đã rút khỏi hồi tháng trước là một thỏa thuận toàn cầu “không thể đảo ngược”. Thủ tướng Đức Angela Merkel nói rằng việc ông Trump từ chó ký vào tuyên bố này là điều “đáng tiếc”.

Tân Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, người sẽ tiếp đón ông Trump trong một chuyến công du chớp nhoáng vào tuần này, thì tuyên bố: “Giữa các cường quốc chủ chốt hiện đang có những bất đồng lớn, và cả những bất đồng đang ngày càng lớn. Những chế độ độc tài đang nổi lên và ngay cả trong thế giới phương Tây cũng đã nảy sinh những chia rẽ, nghi ngờ, bất ổn nghiêm trọng, mà chỉ vài năm trước đây chúng chưa từng tồn tại.

Tuy nhiên, Trump và những người ủng hộ ông có vẻ thích thú trước bản tính khó đoán định và sự cá biệt của ông. Nile Gardiner, một chuyên gia phân tích chính sách đối ngoại của Quỹ Heritage có mối quan hệ gần gũi với Nhà Trắng của ông Trump, đã tán dương tổng thống như “một vị tổng thống Mỹ cương trực, độc đáo nhất trong lịch sử hiện đại” và cho rằng ông vẫn xoay xở được để bày tỏ một “tầm nhìn và học thuyết chặt chẽ”.

Thực vậy, những người thuộc phe bảo thủ tại Mỹ đã rất hứng thú với bài phát biểu của ông Trump tại Warsaw, Ba Lan, được coi là một sự thể hiện rõ ràng và trọn vẹn nhất của ông về quan điểm của mình đối với vai trò của Mỹ trên thế giới. Ông ca ngợi sự kiên cường của Ba Lan và kêu gọi các nước phương Tây cùng đoàn kết chống lại các thế lực đang đe dọa “xóa bỏ những mối liên kết và văn hóa, đức tin và truyền thống đã tạo dựng nên chúng ta ngày hôm nay”.

Tuy nhiên, dù bài diễn văn ở Warsaw của ông đã mô tả thế giới một cách sinh động với những lời lẽ thẳng thắn, song ông lại mang đến một thông điệp khó hiểu về Nga. Trong một cuộc họp báo ở Ba Lan, ông đã thừa nhận việc Nga can thiệp vào cuộc bầu cử 2016, nhưng vẫn lập lại lời khẳng định của mình rằng “các nước khác” cũng có thể làm điều tương tự, một lời ám chỉ có vẻ như giúp Putin thoát khỏi trở ngại. Trump lập luận rằng đảng Dân chủ đang cường điệu hóa sự can thiệp của Nga nhằm ngụy biện cho sự thất bại của bà Clinton.

Các cố vấn của ông Trump đã hy vọng sẽ mở ra một trang mới cho vấn đề này sau cuộc gặp đầu tiên của ông với Putin. Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson, quan chức Mỹ duy nhất tháp tùng ông Trump trong cuộc gặp này, cho biết tổng thống đã mở đầu cuộc đó thoại bằng việc “nêu lên những mối quan ngại của người dân Mỹ” về sự can thiệp của Nga trong cuộc bầu cử, gọi đó là “một sự trao đổi thẳng thắn và dài dòng”.

Về phần mình, phản ứng của ông Putin khá khác biệt. Ông nói với báo giới hôm 8/7 rằng ông tin Tổng thống Trump đã chấp nhận lời phủ nhận của ông về sự can thiệp của Nga, nhưng ông cho rằng “tốt nhất vẫn nên hỏi rằng tổng thống Mỹ”.

Nguồn: AP – 11/07/2017

TKNB – 12/07/2017

Advertisements

Bán đảo Triều Tiên khó tránh khỏi xu thế hỗn loạn và chiến tranh – Phần cuối


Giải pháp cần thiết của cộng đồng quốc tế

Có thể dự đoán Mỹ hiện nay không thể dứt khoát tấn công quân sự đối với Triều Tiên. Nguyên nhân như sau:

Thứ nhất, sự việc chưa đến mức cấp bách như trước khi Liên Xô triển khai tên lửa mang đầu đạn hạt nhân đến Cuba vào năm 1962.

Thứ hai là cha mẹ của Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in từ phía Bắc di cư xuống phía Nam. Họ hàng của ông ở miền Bắc rất đông, có tình cảm thân thiết tự nhiên. Ông ủng hộ chủ trương làm dịu mâu thuẫn Nam – Bắc hiện nay, từ đó quyết sách của Hàn Quốc có thể phủ định tính chính đáng của việc Mỹ và Nhật Bản hiện nay sử dụng vũ lực đối với Triều Tiên.

Thứ ba, quân đội Mỹ đóng tại Hàn Quốc đối mặt trực tiếp với quân đội Triều Tiên, “ném chuột sợ vỡ bình”.

Thứ tư, Trump bị cuốn vào cuộc đấu đá nội bộ, công việc rất nhiều, không có thời gian để quan tâm đến vấn đề hạt nhân của Triều Tiên.

Tuy nhiên, thời gian còn lại của cộng đồng quốc tế không còn nhiều. Để ứng phó với dự báo của cuộc khủng hoảng hạt nhân Triều Tiên, mọi thứ giờ đây diễn ra đúng như vậy, phải làm như câu tục ngữ “Phòng ngừa sự việc từ trước khi nó xảy ra”, chắc chắn phải thực hiện ba chính sách:

Thượng sách: Nhân cơ hội Washington sốt sắng muốn giải quyết vấn đề hạt nhân của Triều Tiên, khi Mỹ gia tăng sức ép quân sự, Bắc Kinh cũng tăng cường trừng phạt kinh tế đối với Triều Tiên, cả hai đều ra tay. Trước sức ép to lớn chưa từng có của quốc tế, Triều Tiên sẽ hiểu rõ thiệt hơn mà liệu đường tiến lui. Trong tình huống được đổi lấy viện trợ kinh tế, họ sẽ phải cam kết một cách thiết thực đối với việc từ bỏ vũ khí hạt nhân.

Vào thời điểm chuyển gia xuân hè năm nay, sau khi Triều Tiên lần lượt phóng thử tên lửa, Mỹ ra sức hối thúc Trung Quốc chấm dứt cung cấp dầu mỏ cho Triều Tiên. Hầu hết dầu mỏ của Triều Tiên phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu của Trung Quốc, nếu như nguồn cung cấp dầu bị gián đoạn, việc điều động lực lượng quân sự, vận chuyển vật tư và nông nghiệp sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đây có thể là một trong những cách trừng phạt kinh tế nghiêm khắc nhất mà Trung Quốc có thể thực thi.

Nhận định Bắc Kinh phải thực hiện gia tăng mức độ trừng phạt kinh tế, làm đến cùng, nếu không, Bình Nhưỡng còn chưa cảm thấy đau đớn, lại càng nung nấu căm thù, Bắc Kinh sẽ không tránh khỏi làm kẻ tiểu nhân, lại đi theo vết xe đổ như cách đối xử với Albania, Việt Nam. Điểm khác nhau là, Albania ở xa xôi tận Đông Âu, Việt Nam cách Bắc Kinh gần 3000 km lại không có tên lửa mang đầu đạn hạt nhân, còn Triều Tiên lại có tên lửa hạt nhân trong tay, cách Bắc Kinh không đầy 700 km, ngày nay có thể phóng tên lửa qua biên giới, tình hình đã khác trước.

Ngoài ra, có định hướng tổ chức lại đàm pháp cấp cao; trong viện trợ kinh tế của thế giới, Trung Quốc cần gánh vác trách nhiệm nhiều hơn, không nên có tầm nhìn thiển cận, tính toán lấy gì bỏ gì cần phải đặt trong bối cảnh từ thập niên 1960, 1970 đến nay Trung Quốc đã viện trợ không biết bao nhiêu cho Triều Tiên cũng như việc Trung Quốc trỗi dậy luôn hết sức cần đến duy trì ổn định bán đảo.

Trung sách: Cộng đồng quốc tế cùng nhau trừng phạt nặng nề đối với Triều Tiên, khi đó xuất hiện chính quyết Bình Nhưỡng có xu thế bị chao đảo nghiêm trọng, Turng Quốc huy động quân đội tiến xuống phía Nam vào sâu trong lãnh thổ Triều Tiên 60 – 70 km, đồng thời tuyên bố trước thế giới, mục đích của hành động đó là thiết lập trại tị nạn, giải quyết việc ăn ở cho dân tị nạn, cung cấp viện trợ nhân đạo, khi đó tình hình dân tị nạn ổn định sẽ rút hết quân đội về phía Bắc. Cho dù khi đó quốc tế có rộ lên tiếng nói phản đối, nhưng so với hậu quả dân tị nạn bùng nổ trong lãnh thổ Trung Quốc gây chuyện đòi độc lập thì tai họa còn nguy hiểm hơn nhiều. Như vậy, vấn đề dân tị nạn tai hại sẽ để cho Hàn Quốc ứng phó sau khi thống nhất.

Hạ sách: Theo chính sách đã từng thực hiện như thông lệ trước đây, vừa đi vừa quan sát. Nhìn lại chặng đường dài đã qua, kết cục không những không tránh khỏi cục diện bán đảo “nảy sinh hỗn loạn và chiến tranh”, các bên liên quan đều oán ghét Trung Quốc, hơn nữa rất có thể buộc Trung Quốc bị lôi cuốn trực tiếp can dự vào cuộc chiến tranh khốc liệt trong bối cảnh đối đầu hạt nhân. Với hạ sách đó, nếu Trung Quốc không tùy cơ ứng biến, xác định sách lược đối phó kiên định và linh hoạt, có thể xuất hiện cục diện Triều Tiên kiên quyết chống lại Trung Quốc, từ đó dẫn đến Trung Quốc bị sa vào tiêu điểm tranh chấp quốc tế ở Đông Bắc Á, cục diện đó rất đáng lo ngại, nhất định phải tránh.

Kết cục có nhiều khả năng nhất trong cuộc đọ sức quốc tế

Nếu trong đầu thế kỷ này Bắc Kinh lựa chọn đối sách xử lý vấn đề hạt nhân của Triều Tiên như hiện nay, Triều Tiên sẽ không có khả năng đột phá hạn chế kỹ thuật trong nghiên cứu chế tạo vũ khí hạt nhân, lại càng không thể sở hữu tên lựa mang đầu đạn hạt nhân. Trước đây tính toán không kỹ, dẫn đến bế tắc khó giải quyết như hiện nay.

Bình Nhưỡng thực hiện sách lược tiến 2 bước lùi 1 bước, mỗi lẫn đều thành công tránh được sự trừng phạt nặng nề của cộng đồng quốc tế, lần này Bình Nhưỡng hiển nhiên còn muốn diễn lại chiêu thức cũ, hơn nữa Mỹ ném chuột sợ vỡ bình, Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in phần nhiều muốn thực hiện chính sách thân Bình Nhưỡng. Cuộc đọ sức quốc tế này diễn ra trong điều kiện ngặt nghèo, cuối cùng Bình Nhưỡng vẫn có thể thoát thân.

Một kết cục khác của cuộc đọ sức quốc tế cũng cần phải thấy rõ. Nếu Triều Tiên đưa ra cam kết nghiêm túc với Mỹ, việc từ bỏ vũ khí hạt nhân được tiến hành theo hai bước, trước hết không nâng cấp chuyên hệ vũ khí hạt nhân, hạn chế số đầu đạn hạt nhân, đồng thời hạn chế phương tiện mang đầu đạn hạt nhân là tên lửa tầm gần và tầm trung, sau đó sẽ từ bỏ hoàn toàn trong thời gian phù hợp.

Như vậy, Mỹ có thể đi đến ký kết hiệp định với Triều Tiên. Hơn nữa, Chính quyền Trump cũng mong muốn như vậy, coi đó là thành quả ngoại giao sáng giá nhất giành được kể từ 20 – 30 năm qua.

Triển vọng đó cũng chỉ có thể xuất hiện với điều kiện tiên quyết là cộng đồng quốc tế gây sức ép mạnh mẽ về quân sự, kinh tế chưa từng có đối với Triều Tiên, cũng như đập tan giấc mộng Bình Nhưỡng muốn thống nhất bán đảo bằng vũ lực. Nếu không, Triều Tiên vẫn chứng nào tật ấy, cứ đề cập đến từ bỏ hạt nhân là không đàm phán nữa.

Điều dễ thấy là, cho dù xuất hiện triển vọng như vậy, việc Triều Tiên từ bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân vẫn trở thành thứ bong bóng hão huyền. Vũ khí hạt nhân của Triều Tiên không thể tạo ra mối đe dọa đối với lãnh thổ Mỹ, nhưng về lâu dài trở thành mối đe dọa đối với Đông Bắc Á. Lâu dần, cộng đồng quốc tế sẽ phải chấp nhận vũ khí hạt nhân của Triều Tiên.

Đối với lợi ích quốc gia của Trung Quốc, triển vọng đó vừa có lợi vừa có hại. Điều có lợi là bán đảo không đến mức “xuất hiện hỗn loạn và chiến tranh”, không cản trở tiến trình trỗi dậy của Trung Quốc, Nhật Bản cũng không đến mức đi vào con đường không có ngày về nếu trang bị vũ khí hạt nhân. Điều bất lợi là mục tiêu phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên đã được xác định không đi đến đích. Trong tình huống trung Quốc bỏ lỡ thời cơ kiềm chế Triều Tiên sở hữu vũ khí hạt nhân, triển vọng đó coi như không đáp ứng mong muốn của kẻ mạnh. Tôi cho rằng, tuy triển vọng đó không được như mong muốn, nhưng lại là kết cục có thể xuất hiện trong cuộc đọ sức quốc tế này. Điều có thể dự báo là hai bên Mỹ và Triều Tiên có khả năng sẽ trực tiếp hội đàm. Nếu không tin, xin hãy chờ xem.

Trong tình hình thích hợp, hội đàm quốc tế nhất định sẽ tiến hành. Nếu như vậy, Mỹ, Trung Quốc, Triều Tiên, Hàn Quốc hình thành hội đàm 4 bên, sẽ thêm nhân tố kiềm chế, ổn thỏa hơn là hội đàm song phương Mỹ – Triều.

Nguồn: www.dunjiaodu.com – 01/08/2017

TLTKĐB – 17/08/2017

Bán đảo Triều Tiên khó tránh khỏi xu thế hỗn loạn và chiến tranh – Phần III


Ngày Nhật Bản trang bị vũ khí hạt nhân còn đầy khó khăn

Một viên tướng của Lực lượng phòng vệ trên không của Nhật Bản từng nói khi Triều Tiên sở hữu tên lửa liên lục địa, lấy đó làm lá bùa hộ mệnh, có thể lấy bang California làm quân bài mặc cả. Mỹ phải bàng quan đối với hành động mạo hiểm của Triều Tiên vì bị bắt làm con tin khiến Nhật Bản không thể tin tưởng mù quáng vào cam kết an ninh của Mỹ đối với Nhật Bản. Vũ khí hạt nhân mà Nhật Bản sở hữu mới là biện pháp đáng tin cậy nhất để bảo vệ an ninh của nước này. Nhận thức của giới hoạch định chiến lược của Nhật Bản đối với giới hạn đỏ của vấn đề hạt nhân Triều Tiên rất rõ ràng. Cho dù Triều Tiên có sở hữu bom khinh khí và tên lửa liên lục đại hay không thì kho vũ khí hạt nhân của nước này cũng đã có từ 40 đến 50 đầu đạn hạt nhân, có thể kích động Nhật Bản chế tạo vũ khí hạt nhân. Nguyên liệu hạt nhân của Nhật Bản cất giữ rất nhiều, cơ sở khoa học kỹ thuật, công nghiệp rất vững mạnh, năng lực tài chính lớn, một khi đã đưa ra quyết định chính trị chế tạo vũ khí hạt nhân, trong vài năm có thể sỡ hữu hàng trăm đầu đạn hạt nhân. Trong các cường quốc hạt nhân được công nhận, Trung Quốc đã ở trong vòng vây hạt nhân từ lâu, tình thế chiến lược rất xấu. Sau khi Nhật Bản sở hữu tên lửa mang đầu đạn hạt nhân, không những tình hình chính trị của khu vực châu Á – Thái Bình Dương trong con mắt của Mỹ thay đổi mà môi trường của vành đai hạt nhân xung quanh Trung Quốc ngày càng nguy hiểm hơn.

Nếu tạm coi Nhật Bản chưa trang bị vũ khí hạt nhân thì việc Triều Tiên sở hữu vũ khí hạt nhân cũng có thể thúc đẩy Hàn Quốc, Đài Loan đi theo. Nhật Bản trước hết có thể mở rộng năng lực răn đe hạt nhân của họ đến vùng biển Đài Loan đang tranh chấp. Đây có thể là điều chắc chắn. Điều tệ hại hơn là lãnh thổ Nhật Bản hỏ hẹp, hơn một nửa dân số và phần lớn của cải xã hội tập trung ở vành đai ba thành phố lớn là Tokyo, Kyoto – Osaka – Kobe và Chukyo. Khi đối phương phát động một đợt tấn công bằng vũ khí hạt nhân đầu tiên, Nhật Bản sẽ đối mặt với mối đe dọa của tiệt chủng mất nước. Có thể thấy, trong một trận chiến bằng vũ khí hạt nhân với cường quốc, Nhật Bản sẽ bị rơi vào tình thế khó xử hoặc phải sử dụng trước hoặc hoàn toàn mất đi giải pháp phản kích bằng vũ khí hạt nhân. Do đó Nhật Bản không thể kiềm chế nổi việc sử dụng vũ khí hạt nhân trước.

Tóm lại, nếu trong tương lai gần, cộng đồng quốc tế vẫn không thể đạt được mục tiêu phi hạt nhân bán đào Triều Tiên, thì Bắc Kinh không thể kỳ vọng bán đảo này không nảy sinh hỗn loạn và chiến tranh, không tránh khỏi phi hạt nhân hóa trở thành ảo tưởng. Còn việc Bắc Kinh kêu gọi Triều Tiên ngừng thử tên lửa và vũ khí hạt nhân để đổi lấy việc Mỹ và Hàn Quốc ngừng tập trận chung một năm một lần cũng chỉ là điều mong muốn. Đó là nguyên vọng của riêng Trung Quốc, Bình Nhưỡng và Washington không hề nghe theo. Ngoài ra, bãi thử hạt nhân của Triều Tiên cách Bình Nhưỡng xa nhất nhưng lại tiếp giáp biên giới với Trung Quốc. Tình hình ngân sách Triều Tiên rất khó khăn, kỹ thuật hạt nhân khá lạc hậu, một khi xảy ra sự cố nghiêm trọng thì chắc chắn sẽ gây ô nhiễm hạt nhân đối với vùng Đông Bắc của Trung Quốc. Ngạn ngữ có câu” Muốn tránh hậu quả lớn do hỏa hoạn, biện pháp trước tiên là phải bỏ bớt củi ở dưới nồi. Sau khi hỏa hoạn xảy ra, dân chúng cố sức chữa cháy cũng “sứt đầu mẻ trán”, đối với hậu quả lớn do hỏa hoạn gây ra thì chỉ tốn công vô ích.

Từ đó có thể thấy, nếu Trung Quốc không loại trừ tại họa từ trước khi xảy ra, thì một trong những giới hạn đỏ của Trung Quốc đối với vấn đề hạt nhân của Triều Tiên là hoạt động hạt nhân của Triều Tiên tuyệt đối không để gây ô nhiễm đối với vùng Đông Bắc Trung Quốc, không thể là lời nói suông.

“Hành động chặt đầu” Triều Tiên dường như không khả thi

Dư luận thế giới về việc Mỹ sẽ thực hiện “hành động chặt đầu” đối với Triều Tiên trong gần hai năm qua khá ầm ĩ. “Chặt đầu” là một thuật ngữ quân sự chỉ việc sử dụng tên lửa hành trình và tên lửa điều khiển chính xác cao tấn công đối với kẻ địch, thông qua sự tấn công chính xác, trước hết sẽ tiêu diệt người đứng đầu và cơ quan đầu não của đối phương, đập tan hoàn toàn ý chí chống trả của đối phương.

Nhân tố quan trọng của “hành động chặt đầu” là nhanh chóng, chính xác và có nội ứng. Tư duy này phù hợp với câu tục ngữ “Đánh rắn phải đánh dập đầu” của Trung Quốc. Tuy nhiên, mức độ khó khăn của việc Mỹ thực hiện “hành động chặt đầu” Triều Tiên rất lớn.

Trước hết phải phá vỡ rào cản của tư duy chiến lược. Từ khi vũ khí hạt nhân xuất hiện đến nay, khả năng hủy diệt với quy mô lớn của nó đã hạn chế tính chất của hành động quân sự. Đây chính là nguyên nhân khiến cho giữa hai quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân chưa từng bùng nổ chiến tranh, xung đột biên giới với quy mô lớn cũng chưa hề xảy ra. Đối với việc một quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân khi sử dụng cũng chỉ để xóa bỏ mối đe dọa hạt nhân thực tế hoặc tiềm ẩn, nhưng đến nay chưa từng có tiền lệ nào như vậy trên thế giới. Đối với việc Triều Tiên đã sở hữu vũ khí hạt nhân, Mỹ thực sự cảm thấy bế tắc, muốn “hành động chặt đầu” trước hết phải phá bỏ rào cản tâm lý này.

Thứ hai là cân nhắc về cấp độ kỹ thuật. Mỹ thật sự muốn hành động tập kích Kim Jong-un, phá hủy cơ sở hạt nhân và vũ khí hạt nhân của Triều Tiên, đều cần kế hoạch tỉ mỉ và chi tiết khi bày binh bố trận. Đặc biệt, Mỹ phải rất thận trọng trong thời điểm then chốt vừa không thể quá chậm trễ, trước khi Kim Jong-un hạ quyết tâm cuối cùng, tránh Bình Nhưỡng ấn nút hạt nhân trước; vừa không thể quá sớm nhằm tránh mất đi cơ hội thông qua con đường ngoại giao để giải quyết vấn đề nan giải còn tồn tại. Ngoài ra, khi thực hiện “hành động chặt đầu”, Mỹ có hủy diệt cùng một lúc vũ khí hạt nah6n và cơ sở hạt nhân của Triều Tiên hay không? Làm thế nào mới có thể tránh hậu quả nghiêm trọng như vụ nổ hạt nhân và ô nhiễm hạt nhân?

Cuối cùng, về lý luận chiến lược hạt nhân có một quan điểm đó là một nước lớn hạt nhân sử dụng vũ lực đối với một quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân nhỏ hơn nhiều thì chưa chắc đã tiêu diệt được lãnh đạo cao nhất hoạch định chính sách của nước đó. Nguyên nhân là ở chỗ những người hoạch định chính sách ở nước đó cuối cùng có thể ra lệnh cho quân đội ngừng mọi hoạt động đối đầu và công khai lộ diện đàm phán với kẻ địch. Nếu họ không làm như vậy quân đội nước đó có thể sử dụng biện pháp cực đoan, do đó không có lợi cho việc kết thúc sớm chiến trah. Tính toán này có thể phù hợp với quan điểm hoạch định chính sách của Mỹ khi xử lý vấn đề hạt nhân của Triều Tiên.

Lực lượng tấn công bằng vũ khí hạt nhân của Triều Tiên hiện nay vẫn nằm trong sự kiểm soát đầy sức mạnh của Kim Jong-un. Một khi ông gặp tai họa bất ngờ, lực lượng này có thể mất kiểm soát và có hành động khó lường. Tình hình tiếp sau đó như thế nào thì không ai có thể dự đoán được.

Tóm lại, “hành động chặt đầu” dường như bất khả thi. Cho dù Mỹ sử dụng vũ lực đối với Triều Tiên, “hành động chặt đầu” cũng chỉ là một bộ phận của tấn công quân sự về tổng thể. Khả năng Mỹ đơn thuần thực hiện “hành động chặt đầu” đối với cơ quan đầu não của Triều Tiên mà không liên quan đến hành động quân sự quan trọng khác là rất nhỏ.

(còn tiếp) 

Nguồn: www.dunjiaodu.com – 01/08/2017

TLTKĐB – 17/08/2017

Quá trình thương mại hóa đại học ở Mỹ – Phần cuối


Một phần gây nên thái độ trên là cảm giác mất mát tương đối. Mặc dù ít có giảng viên đại học nào trải qua cảnh an bần lạc đạo của các thời kỳ trước đây, nhưng sự kỳ vọng của họ lớn nhanh hơn thu nhập. Không giống những bậc tiền bối, các vị hàn lâm ngày nay có những bằng cấp giáo dục mở rộng, thường đi kèm với những khoản nợ giáo dục nhiều không kém. Họ cảm thấy mình có quyền được tưởng thưởng tương đương với những nhà chuyên môn có bằng cấp tương tự khác, và đặc biệt bị xúc phạm trước những bất quân bình trong trường hoặc bộ môn của họ. Giảng viên khoa học cơ bản không hài lòng với thang lương của họ so với những giảng viên ở những khoa chuyên ngành. Tuy nhiên những gảing viên của các khoa này lại cũng xem là mình chưa được tưởng thưởng xứng đáng: và nhóm so sánh của họ là những người hành nghề chuyên môn. Để trả lời cho khiếu nại của một giáo sư văn học, một đồng nghiệp ngành luật của tôi gay gắt đề nghị: “nếu ông ta nghĩ mình xứng đáng nhiều như tôi, hãy cho ông ta ra ngoài xã hội mà thực hành tiếng Anh”. Phụ nữ cũng nêu ra những ưu tư về bình đẳng lương bổng. Những giảng viên nữ có mặt đa số trong những vị trí giảng dạy và điều hành ít bổng lộc nhất, và chiếm thiểu số trong nhóm những “ngôi sao” được giữ chức trọn đời. Những bậc lương cao nhất được dành cho, một cách bất quân bình, những nam giáo sư lâu năm, những người ít bị ràng buộc gia đình hơn những nữ đồng nghiệp và có nhiều cơ hội chuyển chỗ làm, hoặc đe dọa chuyển chỗ hơn, để đáp lại những lời mời hấp dẫn hơn. Việc bồi dưỡng cho những giảng viên làm việc bán thời gian cũng là một vấn đề đang dần trở nên đáng chú ý, nhất là khi xét tới thế mạnh thương lượng hạn hẹp và số lượng ngày càng tăng của họ.

Trớ trêu thay, những người ít than phiền nhất lại là những người hứng chịu sự bất bình lớn nhất: những nhân viên văn phòng và bảo dưỡng không có công đoàn riêng, những người thường được trả lương dưới mức sống này là nỗi xấu hổ cho những tháp ngà mà họ phục vụ. Những nhà phê bình xã hội như Barbara Ehrenreich đã ghi nhận, nếu các đại học quá chú trọng giảng dạy về các giá trị nhân văn và công bằng xã hội như thế, nhiều trường nên nhìn kỹ hơn vào những mối quan hệ lao động của họ. Ehrenreich đề nghị mọi người đi tham quan thực tế những tòa nhà dành cho hiệu trưởng, nơi được trang bị phòng tắm hơi, quầy pha rượu, và phòng tập thể hình, kèm với chuyến đi thăm những khu đậu xe kéo làm nhà cho những nhân viên lau dọn và bảo dưỡng.

Những người nắm giữ cổ phần kẹt giữa những yêu cầu trái ngược nhau cũng cảm thấy bị bao vây. Người ta mong muốn những người điều hành các đại học làm được nhiều viêc hơn với ít nguồn lực hơn. Hầu hết đối mặt với ngân sách cố định hoặc ngày càng thu hẹp và chi phí ngày càng tăng, đặc biệt trong những lĩnh vực như công nghệ, trang thiết bị khoa học, và chăm sóc sức khỏe. Các chuyên gia đồng ý với nhau ở điểm là tình hình khó hy vọng cải thiện. Các nhà lập pháp cũng bị kẹt giữa các làn đạn của họ, và những nhu cầu của giáo dục đại học thường không khẩn thiết như của quốc phòng, thực thi luật pháp, y tế, an ninh xã hội, và những chương trình trợ giúp xã hội khác. Và nhiều chính khách cũng không thể hiểu vì sao trợ giúp học phí rộng rãi hơn lại là ưu tiên cho phần lớn sinh viên không thiếu thốn tài chính đáng kể. Gần 40% con em các gia đình có thu nhập hơn 200.000 USD hàng năm lại học các viện đại học công lập và hưởng lợi từ trợ cấp giảm thuế.

Nhiều chính trị gia thậm chí còn miễn cưỡng hơn trong việc tài trợ những cuộc cạnh tranh mời chào giảng viên nổi tiếng trong cuộc theo đuổi danh tiếng của học viện. Những giáo sư này nâng cao thứ hạng danh tiếng của học viện, nhưng sự hiện diện thực sự của họ ở trường và những đóng góp cho cộng đồng trường thường rất nhỏ bé. Một nghề nghiệp thường tự xưng mình là “thuộc thế giới tinh thần” đã ngày càng lộ liễu trong việc theo đuổi những phụ cấp và danh tiếng kèm theo đó. Trong một mô tả chân dung lừng danh của nhà văn Anh David Lodge, giáo sư siêu sao người Mỹ Morris Zapp trơ tráo thừa nhận với một người hâm mộ trẻ rằng, “Trước khi nghỉ hưu, tôi muốn là giáo sư tiếng Anh được trả lương cao nhất trên thế giới”. Ước muốn đó, ở một cấp độ vi mô hơn, thúc đẩy những cuộc thương lượng tranh giành những ngôi sao đại học đắt giá có thể bao gồm mọi thứ từ nhà ở xa hoa, giảm giờ dạy, và vé xem bóng rổ cả mùa cho đến làm việc toàn thời gian cho tất cả tùy tùng, bao gồm cả đồng nghiệp, vợ chồng, và những nghiên cứu sinh tiến sĩ. Một nhà quản lý tức khí quá cuối cùng đã mất kiên nhẫn khi những yêu sách không ngừng tăng lên này đạt đỉnh điểm bằng việc giảng viên yêu cầu con mình phải có chỗ trong những trường tư danh giá: “Nếu ngôi sao này vào trường, cô ta có thể gọi mình vào giữa khuya để nhờ gọi giùm sâm banh Pháp và cho đánh bóng đôi giày Prada không?” Nếu ngôi sao cần cơ sở vật chất cho thí nghiệm, thì mức giá hiện thời có thể lên đến 20 triệu USD. Ngay cả với những nhà cổ điển học được trả lương khiêm tốn hơn nhiều, thì bảng giá của họ sau cùng hóa ra lại rất đáng kể. Nó không chỉ bao gồm khoản bù đắp cho giảng viên chính và đoàn cộng sự, nó còn phản ánh nhu cầu cần có sự điều chỉnh từ phía đội ngũ giảng viên hiện tại, những người sẽ gánh vác việc giảng dạy, họp hành, và những trách nhiệm liên quan tầm thường mà vị đồng nghiệp thường xuyên vắng mặt kia của họ né tránh.

Cuộc cạnh tranh giành lấy những sinh viên tài năng cũng có những hậu quả đáng lo ngại không kém. Những khách hàng của giáo dục đại học vừa chỉ trích mức học phí quá cao, vừa đòi hỏi phải có những dịch vụ đắt giá hơn: sự liên hệ giảng viên – sinh viên chặt chẽ hơn và nhiều tiện nghi cơ sở vật chất hiện đại nhất. Một bức biếm họa trên tờ New Yorker đã minh họa mong mỏi đó. Nó vẽ hình một nữ sinh phổ thông giải thích với giáo viên hướng nghiệp của cô ta: “Đại học nguyện vọng của em phải có nhiều ngăn tủ để đồ”. Trong một thị trường cạnh tranh ngày càng gay gắt, nơi mà việc xếp hạng phần nào dựa trên sự lựa chọn đầu vào, các trường đua nhau giành những sinh viên giỏi nhất và thông minh nhất bằng cách mời chào đủ thứ từ những bữa ăn sành điệu đến huấn luyện viên riêng. “Đây không phải là sự nuông chiều”, một hội trưởng hội sinh viên cố gắng giải thích với gương mặt nghiêm trang: “Đây là chuyện xây dựng cộng đồng”.

Đây cũng là chuyện tiền bạc. Để thu hút những sinh viên điểm cao nhất, các đại học đang ngày càng nhờ vào những học bổng xét điểm. Theo những đánh giá gần đây, chỉ có khoảng mười lăm đến hai mươi học viện tư có trợ giúp tài chính dành riêng theo nhu cầu, và khoảng một phần tư khoản trợ giúp ở trường công là được cấp phát mà không xét đến hoàn cảnh kinh tế. Hệ quả là giảm bớt giúp đỡ cho những ai cần đến nó nhất, và ngăn cản những người có thu nhập thấp. Trong thập kỷ vừa qua, Mỹ đã rơi từ vị trí đứng đầu xuống hạng mười ba về sự tham gia đại học so với những nước phát triển. Sự bất bình đẳng giáo dục do thu nhập gia đình được thông báo là giống như cách đây ba mươi năm, và sự bất bình đẳng diễn ra nhiều nhất ở những học viện chọn lọc vốn có thể sẵn sàng giải quyết việc đó nhất.

Đứng trước sự tiếp cận bất cập, những đòi hỏi tài chính ngày càng lớn, và những nguồn lực hoặc cố định hoặc ngày càng giảm, nhiều đại học đối mặt với những lựa chọn không vui. Cắt giảm chi phí thường là lựa chọn đau đớn điển hình nhất. Từ quan điểm của giảng viên, tiền lương và việc làm cố định là chiến lược cuối cùng. Những chương trình cắt giảm có chọn lọc tương tự cũng không thích hợp vì các cộng đồng hàn lâm hiếm khi nhất trí về cái gì là có thể hy sinh được, hoặc thậm chí về những tiêu chuẩn để quyết định những chuyện đó. Một khi được thiết lập, hầu hết các chương trình này dựng nên những quan hệ khách hàng khó cắt bỏ; ở nhiều trường “xế chiều là khoảnh khắc hầu như không bao giờ đến”. Lựa chọn được ưa chuộng một cách dễ hiểu là tìm thêm các nguồn thu. Nhưng hậu quả của quá trình thương mại hóa có cái giá của nó, và thường là bào mòn những giá trị hàn lâm mà lẽ ra nó phải phục vụ.

TH: T.Giang – SCDRC

Nguồn tham khảo: Deborah L. Rhode – Theo đuổi tri thức – NXB TĐ 2012.

Bán đảo Triều Tiên khó tránh khỏi xu thế hỗn loạn và chiến tranh – Phần II


Vì sao Bình Nhưỡng muốn sở hữu tên lửa liên lục địa

Tổng thống Mỹ George W. Bush đưa ra chính sách “thay đổi thể chế” ở những quốc gia thù địch và thập niên 2000, còn Bình Nhưỡng đã khởi động chương trình đầu đạn hạt nhân từ thập niên 1960, 1970, giữa hai sự kiện này căn bản không liên quan với nhau. Xu thế phát triển kinh tế của Triều Tiên vào thời điểm đó mạnh hơn Hàn Quốc, thu nhập bình quân tính theo GDP vượt xa Hàn Quốc. Hơn nữa, Triều Tiên được sự ủng hộ và bảo vệ toàn diện của hai nước lớn thuộc phe xã hội chủ nghĩa là Trung Quốc và Liên Xô, vừa không lo bất ổn chính trị ở trong nước, vừa không ngại sự tấn công quân sự từ Mỹ và Hàn Quốc. Tuy nhiên, Bình Nhưỡng vẫn đưa ra quyết sách quan trọng là khởi động chương trình vũ khí hạt nhân. Điều này chứng tỏ tâm lý “tiểu bá” được tôn sùng, tham vọng ma quỷ của gia tộc nhà họ Kim không từ bỏ.

Thuốc phóng tên lửa Hwasong-12 của Triều Tiên là axit nitric và UDMH. Đây là các chất lỏng có thể cất giữ và được hoàn thiện kỹ thuật. Nếu Triều Tiên quyết định phát động tấn công bằng vũ khí hạt nhân hoặc đáp trả bằng loại vũ khí này trong tình hình khẩn cấp, thì khả năng tấn công của tên lửa Hwasong-12 khá mạnh, đủ khả năng tấn công hạt nhân đối với quân đội Mỹ ở đảo Guam. Còn với việc tấn công hạt nhân vào căn cứ của quân đội Mỹ ở hai nước Nhật Bản và Hàn Quốc, tên lửa tầm ngắn mà Triều Tiên sở hữu đã rất đầy đủ.

Quân đội Mỹ đóng tại Hàn Quốc lên tới gần 30000 người, phần lớn triển khai gần vĩ tuyến 38 độ Nam. Nếu Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản phát động tấn công quân sự đối với Triều Tiên sở hữu tên lửa mang đầu đạn hạt nhân, quân đội Mỹ đóng tại Hàn Quốc chắc chắn phải chịu hậu quả đầu tiên, khó tránh khỏi thương vong lớn. Trong tình hình Triều Tiên đã sở hữu đầu đạn hạt nhân, triển khai quân đội Mỹ đóng tại tiền đồn ở Hàn Quốc có hai tác dụng: Đầu tiên là kiếm chế quân đội Triều Tiên tiến về phía Nam, thứ hai là buộc Mỹ phải kiềm chế chủ động gây chuyện ở phía Bắc vì lo ngại “ném chuột vỡ bình”. Nói cách khác, quân đội Mỹ đóng tại Hàn Quốc bị coi là con tin trong tay Bình Nhưỡng cũng không sai.

Đánh giá đó cũng phù hợp với quân đội Mỹ đóng ở xung quanh Triều Tiên. Vấn đề an ninh của quân đội Mỹ gần thì đóng tại Hàn Quốc, xa hơn là đảo Guam và Nhật Bản đều là nhân tố đắt giá hạn chế Mỹ thử nghiệm lật đổ Chính quyền Bình Nhưỡng. Washington chỉ cần lật đổ Chính quyền Bình Nhưỡng thì sẽ khiến quân đội Mỹ gặp rủi ro bị tấn công bằng vũ khí hạt nhân, đi ngược lại nhân tố quan trọng về quyết sách, là điều không thể nghĩ đến. Như vậy, đây cũng là việc cấm kỵ mà bất kỳ Tổng thống Mỹ nào cũng không khinh suất.

Như trên đã phân tích, Bình Nhưỡng muốn kiềm chế tác động, cũng như là hành động của Mỹ lật đổ chính quyền hiện tại của Triều Tiên. Bình Nhưỡng đã sở hữu tên lửa Hwasong-12, tại sao họ cố sức đẩy nhanh nghiên cứu và chế tạo tên lửa tầm xa, thậm chí là tên lửa liên lục địa? Trước vấn đề then chốt này, Bắc Kinh và Washington đều chưa có câu trả lời chính xác.

Người viết cho rằng Bình Nhưỡng rất có thể nhận thấy việc xây dựng lực lượng tên lửa hạt nhân và liên lục địa, có thể giải quyết tận gốc vấn đề, khi Bình Nhưỡng muốn sử dụng vũ lực để thống nhất bán đảo Triều Tiên, họ cũng sẽ chấm dứt quyết sách của Washington muốn can thiệp quân sự. Chính quyền nhà họ Kim có thể có kế hoạch này từ lâu chứ không phải đến tận bây giờ.

Cựu Chủ tịch Quốc hội Triều Tiên Hwang Jang-yop (đã trốn sang Hàn Quốc vào năm 1997) nêu rõ khi Kim Nhật Thành thị sát nhà máy của quân đội ở dưới lòng đất vào năm 1958, hấn mạnh có vũ khí hạt nhân, trước hết có thể đè bẹp Hàn Quốc, là biện pháp để ngăn chặn hiệu quả hơn sự can dự của Mỹ. Năm 1958 chỉ là ý tưởng của Kim Nhật Thành, hiện nay khi đã sở hữu tên lửa mang đầu đạn hạt nhân, có thể là biện pháp mạnh mẽ để Kim Jong-un tuổi trẻ chí lớn có một ngày thực hiện “ý đồ vĩ đại”.

Khó tránh khỏi xu thế “nảy sinh hỗn loạn và chiến tranh” ở bán đảo Triều Tiên

Từ khi tên lửa mang đầu đạn hạt nhân xuất hiện trên thế giới đến nay, khả năng sát thương rất lớn của nó làm cho ngay cả hai quốc gia liền kề nhau sở hữu vũ khí hạt nhân chưa bao giờ xảy ra xung đột lớn, không dễ xảy ra chiến tranh toàn diện. Ấn Độ và Pakistan đã xảy ra ba cuộc chiến tranh lớn, nhưng sau khi hai nước lần lượt sở hữu vũ khí hạt nhân vào năm 1998, lại chưa từng xảy ra xung đột biên giới quy mô lớn, đó là một ví dụ.

Bình Nhưỡng đã nắm được tên lửa liên lục địa mang đầu đạn hạt nhân, tự đảm bảo chính quyền của mình không bị thế lực bên ngoài lật đổ, điều đó không còn là vấn đề đối với Triều Tiên. Nhưng Triều Tiên vẫn không buông lơi, dồn toàn lực để tiến lên, mục tiêu đã định là bắn tên lửa liên lục địa phải được thực hiện, thể hiện rõ ý chí của Bình Nhưỡng không nhỏ.

Tên lửa liên lục đại Hwasong-14 đã tuân thủ định hướng kỹ thuật của Trung Quốc từ tên lửa Đông Phong – 3 phát triển đến tên lửa Đông Phong – 4. Nếu Triều Tiên đã giải quyết được vấn đề cơ cấu có liên quan, thì Hwasong-14 đã được cải tiến sẽ có thể tấn công vào trung tâm với đông dân số nằm sâu trong lãnh thổ Mỹ.

Sau khi Triều Tiên sở hữu tên lửa mang đầu đạn hạt nhân liên lục địa, họ chắc chắn tác động rất lớn đến cục diện chính trị Đông Bắc Á, tình trạng căng thẳng có thể lan rộng khắp thế giới. Điều nổi bật từ hành động của họ là:

Thứ nhất, mục tiêu tấn công bằng tên lửa liên lục địa mang đầu đạn hạt nhân của Triều Tiên đương nhiên là khu vực dân cư đông đúc trong lãnh thổ Mỹ, Mỹ không thể coi nhẹ vấn đề này. Bản thân Trump và nhiều trợ thủ giúp ông hoạch định chính sách đều đã lãnh đạo công ty đa quốc gia lớn, nhiều năm rèn luyện, đã hình thành tâm lý “đánh bạc” rủi ro cao thì lợi nhuận cao đậm nét, đồng thời giỏi đưa ra quyết sách khi ứng phó với khủng hoảng. Từ nay, Washington và Bình Nhưỡng đọ sức chiến lược, đứng vũng trong cục diện thay đổi ở Đông Bắc Á sẽ tạo ra khả năng thực hiện biện pháp quyết liệt mà các chính phủ tiền nhiệm chưa từng làm, không thể loại trừ khả năng đó.

Washington đương nhiên không thể chỉ vì lật đổ Chính quyền Bình Nhưỡng mà đẩy quân đội Mỹ đóng ở xung quanh Triều Tiên rơi vào tình trạng nguy hiểm. Tuy nhiên, trong tình hình khẩn cấp do khu vực đông dân cư nằm trong lãnh thổ Mỹ bị đe dọa từ các vụ tấn công hạt nhân của Triều Tiên, Mỹ phải chọn một tai họa nhỏ hơn trong hai tai họa làm theo ý mình, đánh đòn phủ đầu đối với Triều Tiên, phát động cuộc tấn công quân sự mạnh mẽ. Mỹ đã nhẫn nhịn trong 25 năm đối với vấn đề hạt nhân của Triều Tiên. Theo quy tắc của khoa học hoạch định quyết sách, Mỹ có thể không tấn công quân sự đối với Triều Tiên nhưng nếu phát động tấn công thì ngoài phối hợp rộng rãi với cộng đồng quốc tế nhất định phải thực hiện trước khi tên lửa liên lục địa của Triều Tiên có khả năng chiến đấu thực sự.

Hơn nữa, Mỹ có biện pháp quân sự làm tê liệt sức mạnh hạt nhân của Triều Tiên. Ngoài việc phá hủy bằng áp chế điện tử đối với hệ thống chỉ huy, điều hành thông tin và tình báo của Triều Tiên, Mỹ còn có thể sử dụng máy bay quân sự và máy bay không người lái để giám sát tuyến đường giao thông của Triều Tiên, phát hiện xe chở tên lửa với ba chức năng (vận chuyển, lắp đặt, phóng) để tiêu diệt. Như vậy, tên lửa liên lục địa mang đầu đạn hạt nhân của Triều Tiên chỉ có thể che giấu trong hang động ở vùng núi, chỉ có thể tự bảo vệ, không đủ khả năng chống trả, không có ích gì trong cục diện chiến tranh.

Thứ hai, sự cứng nhắc trong chính sách ứng phó khủng hoảng quốc tế của Kim Jong-un không bằng tính linh hoạt và tính chu đáo của Kim Jong-il, bố của Kim Jong-un, ngay cả quan hệ hữu nghị với Bắc Kinh, di sản của Kim Jong-il, cũng bị từ bỏ. Nếu một cuộc khủng hoảng quân sự quốc tế cận kề, không gian còn lại cho Kim Jong-un dành cho cộng đồng quốc tế quá nhỏ hẹp. Trước đây, khi viết bài bình luận về xu hướng tương lai của vấn đề hạt nhân Triều Tiên, tôi đã nêu rõ nếu không thay đổi cách thức cầm quyền, tình thế nguy hiểm khó xoay chuyển, khó tránh khỏi dẫn bùng nổ, đúng như câu thành ngữ “Lên núi nhiều cuối cùng sẽ gặp hổ”.

(còn tiếp) 

Nguồn: www.dunjiaodu.com – 01/08/2017

TLTKĐB – 17/08/2017

Quá trình thương mại hóa đại học ở Mỹ – Phần đầu


Trong khi “chủ nghĩa tư bản hàn lâm” khó được coi là một hiện tượng mới, thì quy mô và tầm ảnh hưởng của nó là chưa từng có. Nhiều chuyên gia giáo dục đại học đã tập hợp tài liệu sâu rộng về “quyền lực thô bạo” mà tiền bạc hiện nắm giữ trong đời sống hàn lâm. Qua một phần tư thế kỷ vừa rồi, vì giá trị thương mại của tài sản trí tuệ mà các trường mang lại ngày càng rõ rệt và những nhu cầu tài chính cho giáo dục đại học cũng tăng lên, nên ranh giới giữa dân thường và giới hàn lâm từ từ bị xóa nhòa. Mặc dù không ai nghi ngờ những tiến bộ mà cạnh tranh thị trường và những hoạt động sinh lợi có thể mang lại, nhưng những ưu tiên hàng đầu đó cũng có cái giá của chúng.

Những ảnh hưởng bất lợi rõ ràng nhất là sự chệch hướng của nỗ lực hàn lâm và sự méo mó trong những ưu tiên hàn lâm. Với một chút phá cách, Hutchins đã từng cảnh báo: “Khi một học viện [hàn lâm] làm gì đó để có tiền, nó hẳn phải đáh mất linh hồn của nó”. Dĩ nhiên, theo tiêu chuẩn đó, được áp dụng chặt chẽ, thì chỉ còn vài người để than khóc. Nhưng khi càng khăng khăng chạy theo lợi nhuận, thì càng có nhiều nguy cơ là điều đó sẽ phá tan mục tiêu mà nó muốn phục vụ.

Trong một thế giới lý tưởng, những ưu tiên nghiên cứu thường được xác định bằng những yếu tố có thể thúc đẩy việc theo đuổi tri thức nhất. Trong thế giới mà ta biết, người ta thường chăm chăm vào những yếu tố thu hút nhất đối với chính phủ, cơ quan tài trợ, doanh nghiệp, hoặc cá nhân gây quỹ. Và khi các học viện hoặc các giảng viên có thể kiếm một khoản lợi tức thông qua bằng sáng chế hay một phần quyền sở hữu, hoặc khi những nhà tài trợ khăng khăng giữ bí mật hoặc kiểm soát việc công bố để bảo vệ khoản đầu tư của họ, thì những khả năng băng hoại còn lớn hơn nữa. Tại sao lại tập trung quá nhiều công sức vào nghiên cứu cơ bản “khi mà tất cả tiền đều dùng để cải tiến quần bó vận động thoải mái?” Một sự cám dỗ mơ hồ, nhưng cũng gây hại không kém là việc xây dựng những trung tâm, chương trình, hội đồng, và cơ sở vật chất phục vụ cho lợi ích của những ân nhân gây quỹ hơn là những ưu tiên của học viện. Nhưng trong một nền văn hóa vốn lấy tăng trưởng làm thước đo cho uy tín, có một thứ gì đó thì tốt hơn là không có gì. Nên chừng nào những mục tiêu tri thức có vẻ hợp lý còn tồn tại, thì những nhà tài trợ còn hưởng lợi từ đồng tiền họ bỏ ra.

Những thế lực đó cũng tác động đến những hoạt động sinh lợi của học viện, chẳng hạn những môn thể thao tốn kém, những thỏa thuận tư vấn, hoặc những chương trình giáo dục thường xuyên vốn thiếu nội dung hàn lâm quan trọng. Những vấn đề gắn liền với những dự án kiểu này đã được thu thập tài liệu quá đủ, bị than phiền từ lâu, nhưng chưa được xử lý thích đáng. Ví dụ, phần lớn giảng viên kiếm được thu nhập là từ những dịch vụ ngoài trường. Nhưng mặc dù hầu hết các học viện đều có quy định hạn chế việc tư vấn của giảng viên trong biên chế, nhưng không trường nào cố gắng kiểm tra bản tường trình do chính tay các giáo sư viết. Và không phải tất cả mọi người trong hệ thống đánh giá đó cảm thấy đức hạnh đã đủ là phần thưởng. Nếu, như trong trường của tôi, các giáo sư bị giới hạn chỉ được làm việc cho bên ngoài một ngày mỗi tuần, thì nhiều người sẽ thấy ngày đó là “rất quan trọng so với các ngày còn lại [của họ]”. Những vụ tai tiếng thể thao đến rồi qua đi, với quá nhiều những cái bắt tay nhưng quá ít những chế tài có ý nghĩa. Khoảng hai phần ba dân Mỹ nghĩ rằng các viện đại học quá coi trọng thể thao, một nhận định được nhiều giảng viên đồng tình nhưng hầu hết các nhà quản lý trung ương bỏ qua. Mâu thuẫn về lợi ích xuất hiện từ những giao dịch giữa đại học và doanh nghiệp làm nảy sinh vô vàn tuyên bố đáng ưu tư nhưng lại rất ít hành động thiết thực. Điều tốt nhất mà một hội nghị viện đại học hàng đầu có thể làm là nhất trí rằng không có sự nhất trí nào về một chính sách “đúng” ngoài việc mỗi học viện “nên kiên quyết xử lý vấn đề”.

Một phần khó khăn là ở chỗ lợi ích từ những dự án sinh lợi thì có ngay trước mắt và định lượng được, trong khi rủi ro thì tản mát và tích tụ từ từ. Cuối cùng, cái đang bị đe dọa là uy tín về nghiên cứu vô vị lợi của học viện. Trong chừng mực đáng kể, thì uy tín đó là công lợi. Với bất kỳ giáo sư hay người lãnh đạo nào, điều cám dỗ là việc cho rằng những hoạt động thương mại của mình không đặt ra đe dọa lớn lao gì cả. Nhưng khi mọi người đều nghĩ như vậy, thì hậu quả rất băng hoại. Giáo dục đại học càng trở nên tích cực kinh doanh, nó càng phá đi những điều nó đã cam kết với lòng tin của công chúng và những công quỹ.

Vấn đề dường như trở nên trầm trọng hơn, khi những học viện phi lợi nhuận đối mặt với sự cạnh trnah ngày càng gay gắt từ những đối thủ vì lợi nhuận. Những trường tư thục như vậy là bộ phận phát triển nhanh nhất trong khu vực giáo dục đại học; chúng phát đạt nhờ đưa ra những khóa học ít tốn tiền, tiện lợi được phụ trách bởi những giảng viên được trả lương thấp, không được đảm bảo việc làm và rất ít, nếu có, thời gian hay sự trợ giúp cho việc nghiên cứu. Một số đánh giá gợi ý rằng hiện nay số lượng giảng viên trong khu vực vị lợi nhuận ngang bằng số lượng giảng viên trong khu vực giáo dục đại học truyền thống. Viện Đại học Phoenix là học viện hàn lâm lớn nhất nước Mỹ. Những học viện vị lợi nhuận nhìn chung hoạt động với rất ít quản lý chất lượng, nếu có, và nhiều trường mở ra những khóa học cũng nghèo nàn hoặc không chút nội dung hàn lâm, chẳng hạn xoa bóp chữa bệnh, sửa xe hơi, và viết báo cáo y tế (có nhấn mạnh vào “kỹ năng đánh máy” và thuật ngữ kỹ thuật).

“Những nhà máy chứng chỉ số hóa” khai thác công nghiệp đào tạo từ xa còn khiến nảy sinh những ưu tư lớn hơn. Một số học viện hoạt động gần như lừa đảo; họ khiến người theo học lầm tưởng về chuyện những tín chỉ sẽ được chuyển tiếp tới những học viện đáng tin cậy hay không và tuyên bố đảm bảo về những chứng chỉ, kỹ năng, và chỗ làm vốn được thổi phồng quá đáng. Một trong nhiều lời chào mời nhồi nhét vào hộp thư điện tử của tôi hứa hẹn “Lấy bằng đại học của một trường dnah tiếng trong vài tuần. Đây là một số điểm nổi bật: Lấy bằng trong 2 tuần, Không cần học, Bằng đã qua thẩm tra 100%, Nhiều mức lương 5 chữ số cao… tới 6 chữ số”. Những hứa hẹn khác thì: “Đạt được một tương lai thịnh vượng: tiền bạc, khả năng gặt hái, và danh tiếng gắn với tấm bằng mà bạn hằng ao ước. Bằng đại học không chính thức tùy theo trình độ và kinh nghiệm hiện nay của bạn. Nếu bạn đủ tiêu chuẩn, thì không kiểm tra, học hành, sách vở. Chúng tôi có sẵn bằng Cử nhân, Thạc sĩ và Tiến sĩ trong lĩnh vực của bạn. Cam đoan được bảo mật”. Vậy thì sao lại bận tâm đến những trường tiếng tăm, với những đòi hỏi khó khăn và học phí đắt đỏ của họ, trong khi có sẵn giải pháp thay thế này?

Một trong những nỗ lực hiếm hoi để buộc những trường như vậy chịu trách nhiệm, một sinh viên đã bỏ ra mười một năm vô ích để tìm kiếm một cuộc sống hoàn hảo mà Viện Đại học Quốc tế Maharishi quảng cáo cuối cùng đã kiện trường vì tội lừa đảo. Mặc dù trường này cho là nguyên đơn lẽ ra phải học cách bay, thì anh ta chỉ học cách nhảy với đôi chân xếp lại trong tư thế kiết già. Và trái với cam kết của trường, việc ngân nga theo phương pháp được đề xuất không đảo ngược được quá trình lão hóa hay cho phép anh ta tự bay lên.

Các nhà hàn lâm phản ứng với quá trình thương mại hóa tiệm tiến theo nhiều cách khác nhau. Các phổ biến nhất là hoài nghi thế tục hoặc thờ ơ cam chịu. Việc than vãn cho những lý tưởng đã mất thì có ích gì? Như khoa trưởng khoa luật Richard Matasar khuyên, “Hãy vượt qua nó. Quá trình thương mại hóa đang ở đây, ngay lúc này, và nó sẽ không biến mất… Chúng ta là một doanh nghiệp, hãy đối phó với điều đó. Trong chừng mực đang có một vấn đề, các nhà hàn lâm thường xem đó là vấn đề của ai khác. Chỉ khi nào quyền lợi của chính họ bị đe dọa trực tiếp, bởi sự cắt giảm rõ rệt các nguồn tài trợ hoặc gia tăng nghĩa vụ nhà trường, thì các giáo sư mới quan tâm nhiều. Ngay cả lúc đó, sự phản ứng thường chỉ đơn giản là tập hợp dưới ngọn cờ tự do hàn lâm và lên án bất kỳ nỗ lực nào nhằm giới hạn quyền giữ chức vụ hoặc thu hẹp các chức danh và nguồn trợ giúp cho giảng viên.

(còn tiếp) 

TH: T.Giang – SCDRC

Nguồn tham khảo: Deborah L. Rhode – Theo đuổi tri thức – NXB TĐ 2012.

Bán đảo Triều Tiên khó tránh khỏi xu thế hỗn loạn và chiến tranh – Phần I


Tiết Lý Thái

Tiếp sau vụ phóng tên lửa liên lục địa Hwasong-14 vào ngày 4/7, Triều Tiên lại phóng tên lửa Hwasong-14 đã được cải tiến vào ngày 28/7, bay được 998 km, độ cao 3725 km. Vụ phóng tên lửa này nếu bay quỹ đạo bình thường, tầm bắn lên tới 10000 km, có thể tấn công thành phố lớn Los Angeles của Mỹ.

Vụ phóng tên lửa lần này tiến hành với phương thức đường đạn tầm cao, có thể đạt được tốc độ bay cần thiết của tên lửa hành trình, đó là tình trạng tối thiểu của thử nghiệm tên lửa trong môi trường áp suất thay đổi. Lãnh thổ Triều Tiên rất nhỏ hẹp, không có tàu trắc nghiệm xa bờ nên thử tên lửa tầm xa, cũng đủ để kiểm chứng tình trạng và tính năng của tên lửa.

Triều Tiên sẽ có tên lửa hạt nhân liên lục địa

Tên lửa Hwasong-14 được phát triển dựa trên phiên bản tên lửa Hwasong-12 một tầng thuốc phóng được tăng thêm tầng thứ hai. Khi nghiên cứu và chế tạo tên lửa tầm xa Đông Phong – 4, Trung Quốc cũng thêm một tầng vào tên lửa tầm trung Đông Phong – 3, lại giải quyết được ba kỹ thuật then chốt là kỹ thuật chia tách giữa các tầng thuốc phóng, kỹ thuật điểm hỏa ở trên cao đối với động cơ phóng ở tầng hai và thiết bị đo gia tốc chính xác, nghiên cứu và chế tạo thành công tên lửa tầm xa Đông Phong – 4.

Ngành công nghiệp tên lửa của các nước khi thiết kế tên lửa hạt nhân, trọng lượng và hình dạn của đầu đạn hạt nhân do cơ quan phụ trách công nghiệp hạt nhân quyết định là yêu cầu thiết kế đối với trọng tải của tên lửa. Từa đó có thể thấy Triều Tiên cũng đã có tiến bộ lớn về việc nghiên cứu tên lửa tầm xa trong vấn đề thu nhỏ đầu đạn hạt nhân. Giới nghiên cứu của các nước không thể đánh giá thấp khả năng Triều Tiên nghiên cứu và chế tạo vũ khí chiến lược.

Từ tháng 2 đến nay, Triều Tiên đã tiến hành 12 vụ thử tên lửa, tổng cộng phóng 17 tên lửa, số lần thử và phóng tên lửa tương đương với tổng số lần thử tên lửa từ năm 2006 đến 2012. Điều này vừa phản ánh tâm trạng sốt ruột của các lãnh đạo Bình Nhưỡng muốn nhanh chóng phát triển tên lửa liên lục địa, vừa phản ánh kỹ thuật tên lửa của Triều Tiên thực sự ở vào giai đoạn phát triển vô cùng nhanh chóng. Không bao lâu nữa, Triều Tiên có tên lửa liên lục địa để tấn công hạt nhân vào lãnh thổ Mỹ là điều không còn phải nghi ngờ.

Cho dù Triều Tiên có tên lửa tầm xa, thậm chí là tên lửa liên lục địa thì vẫn thiết khả năng chiến đấu thực sự. Vấn đề then chốt không nằm ở đầu đạn hạt nhân có được thu nhỏ hay không và có khả năng bay xa hay không mà ở chỗ có thể sản xuất được lớp chịu nhiệt để bảo vệ đầu đạn hạt nhân hay không. Tầm phóng tên lửa càng xa, tốc độ của đầu đạn trở lại bầu khí quyển trái đất càng nhanh, nhiệt độ của đầu đạn càng cao. Tuy tên lửa tầm ngắn của Triều Tiên không cần lớp chịu nhiệt đặc biệt, nhưng nhất định phải sản xuất lớp chịu nhiệt với tính năng thật tốt mới có thể giúp tên lửa tầm xa và tên lửa liên lục địa của Triều Tiên có khả năng tác chiến thực sự. Nếu Triều Tiên không làm được như vậy, thì trong quá trình đầu đạn hạt nhân trở lại bầu khí quyển trái đất, chưa bay đến mục tiêu đã bị nổ.

Chẳng hạn vào thập niên 1970, Trung Quốc đã gắn thêm tầng nhiên liệu rắn thứ ba vào tên lửa tầm xa Đông Phong – 4 để phóng thành công vệ tinh Đông Phương Hồng – 1. Điều này chứng tỏ Trung Quốc khi đó đã có khả năng phóng tên lửa Đông Phong – 4 vào mục tiêu ngoài biên giới 4800 km. Tuy nhiên, đến đầu thập niên 1980, Trung Quốc mới có được kỹ thuật khó của lớp chịu nhiệt, mới có thể triển khai tên lửa Đông Phong – 4 vào trực chiến.

Theo quan điểm đó, sau khi Triều Tiên chế tạo được lợp chịu nhiệt phù hợp thì tên lửa tầm xa và tên lửa hạt nhân liên lục địa mà họ sở hữu mới có khả năng chiến đấu trong thực tế. Điều này có nghĩa là cộng đồng quốc tế vẫn còn vài năm để giải quyết, tìm kiếm giải pháp cuối cùng mới có thể giải quyết vấn đề hạt nhân của Triều Tiên.

Mỹ không thể ngồi nhìn Bình Nhưỡng sở hữu vũ khí hạt nhân

Các lãnh đạo cao cấp của Triều Tiên những năm gần đây đã dốc hết nguồn lực của đất nước, quyết tâm phát triển tên lửa liên lục địa bằng mọi giá. Mục tiêu tấn công đã xác định của họ đương nhiên là Mỹ, chứ không phải quốc gia khác.

Chính sách của Chính quyền Obama xử lý vấn đề hạt nhân Triều Tiên là “nhẫn nại chiến lược”. Trong thời gian 8 năm cầm quyền, Obama không làm được gì, đẩy vấn đề gai góc này cho Trung Quốc. Sau khi Trump lên cầm quyền, ông không thể kiên nhẫn, lập tức coi vấn đề hạt nhân của Triều Tiên là lựa chọn ngoại giao cấp bách nhất. Lý do chuyển hướng chiến lược lớn này là:

1/ Việc nâng cấp đổi bệ phóng của Triều Tiên đối với vũ khí hạt nhân có hiệu quả, Bình Nhưỡng tuyên bố đã sở hữu bom nhiệt hạch (bom khinh khí). Cho dù họ nói đúng hay sai thì khả năng gây thiệt hại lớn của vũ khí hạt nhân sau này không chỉ giới hạn ở bom nguyên tử, đó là điều không còn phải nghi ngờ.

2/ Triều Tiên đang đẩy nhanh các bước đi nghiên cứu và chế tạo tên lửa liên lục địa. Nếu xu hướng này chưa bị kiềm chế, thì Triều Tiên sẽ có khả năng tấn công bằng vũ khí hạt nhân vào khu vực đông dân cư ở Mỹ. Chứng cứ là Triều Tiên liên tục phóng tên lửa hai lần trong tháng 7.

3/ Tác phong của Kim Jong-un quyết đoán, đã hành quyết chú dượng Jang Song-thaek, lại ám sát người anh ruột Kim Jong-nam ở nước ngàoi, xử tử rất nhiều quan chức và sĩ quan cao cấp. Về hoạch định chính sách, Kim Jong-un không mấy chín chắn, mức độ khó lường cao, nếu sau này thể hiện trong cuộc khủng hoảng quốc tế lớn, hậu quả sẽ bi thảm.

4/ Từ khi Triều Tiên bắt đầu hai dây chuyền sản xuất nhiên liệu hạt nhân là làm giàu plutoni và urani, năng lực sản xuất vũ khí hạt nhân của họ tăng lên. Một khi Triều Tiên đã sở hữu 40 đến 50 quả bom hạt nhân, nhất định sẽ kích động Nhật Bản hoạch định chính sách không đi theo con đường cũ và sở hữu vũ khí hạt nhân, Hàn Quốc thậm chí Đài Loan cũng có thể làm theo Nhật Bản. Như vậy, cục diện chính trị Đông Bắc Á, cũng như cả thế giới mà Mỹ kiểm soát hiện nay cũng sẽ thay đổi lớn.

Bình Nhưỡng có thể kiềm chế hơn, củng cố thành quả mang tính giai đoạn, không nâng cấp và thay thế hệ vũ khí hạt nhân, hạn chế số lượng đầu đạn hạt nhân, đồng thời giới hạn tên lửa mang đầu đạn hạt nhân ở tầm ngắn và tầm trung, chỉ là nước sở hữu vũ khí hạt nhân duy nhất tầm khu vực. Nếu Triều Tiên làm như vậy thì vũ khí hạt nhân của họ không thể đe dọa đến an ninh lãnh thổ Mỹ, Chính quyền Trump cũng sẽ không kích động Nhật Bản có bước đi khởi động vũ trang hạt nhân, sẽ không đến mức thay đổi nhanh chóng chính sách của chính quyền tiền nhiệm đối với vấn đề hạt nhân của Triều Tiên.

Giới học giả Trung Quốc cho rằng sở dĩ Triều Tiên khởi động các chương trình về vũ khí hạt nhân là do chính sách của Mỹ có ý đồ lật đổ chính quyền nhà họ Kim nên Bình Nhưỡng bị ép buộc phải đưa ra quyết sách. Bình Nhưỡng lo ngại một khi các nước như Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản… kích động, đất nước này có thể xảy ra rối ren chính trị, chính quyền hiện tại có thể bị lật đổ. Chính quyền Gaddafi ở Libya đã từ bỏ chương trình sản xuất vũ khí hạt nhân của nước này, cuối cùng dẫn đến chính quyền của ông sụp đổ trong hỗn loạn. Số phận bi thảm của Gaddafi chính là lời cảnh báo. Do đó, Chính quyền Bình Nhưỡng phải nắm trong tay vũ khí hạt nhân để bảo vệ họ. Đây là việc làm dường như có lý.

(còn tiếp) 

Nguồn: www.dunjiaodu.com – 01/08/2017

TLTKĐB – 17/08/2017