Bản chất kinh tế thị trường hiện đại – Phần cuối


Trong việc chế tạo ra các tạo phẩm thông minh làm cơ sở thì việc thu hút những khả năng từ bên ngoài vào là cần thiết, nhưng điều đó không dễ dàng, và nhất là việc thu hút các tập đoàn lớn làm các công việc nghiên cứu và phát triển ngay tại Việt Nam.

Trong giai đoạn này chúng ta phải giải quyết những vấn đề thuộc nội bộ của mình và nhận thức lại rất nhiều điều về sức mạnh xã hội, trong đó có vấn đề ổn định chính trị là một tài sản quý báu của đất nước. Cần phải tìm được các cách thức mà các thị trường và công chúng hỗ trợ cho sự phát triển của những doanh nghiệp có triển vọng. Chúng ta có cái nhìn nhiều chiều hơn về thế giới, và từ đó nhìn về chính bản thân mình về khả năng và tiềm lực của cả một dân tộc, những người Việt Nam sống trong nước và ngoài nước, và thấy rằng đất nước là điểm đến của những nhà đầu tư bên ngoài. Trong giai đoạn này, có rất nhiều sức mạnh được khai phá, có rất nhiều cách phát triển được mở ra và có những cách thức mà chưa từng được biết đến, và kèm theo đó là sự nhận biết những hậu quả tiêu cực lẫn tích cực và có cách thức ứng xử thích đáng, đặc biệt trong việc quyết định khi có những tình huống mâu thuẫn mới.

b/ Giai đoạn tập trung khai phá các nguồn lực tự nhiên và xã hội

Việc khai thác tiềm năng tài nguyên và con người ở nước ta có những bước phát triển nhanh chóng cùng với sự gia tăng tiềm lực vật chất và khoa học công nghệ. Khi chưa phát triển các loại thị trường ở một mức độ nào đó, các nhà đầu tư trong nước không có đủ tự tin và khả năng triển khai một dự án dài hơi. Có thể nói việc phát triển nhanh chóng các thị trường, như thị trường thông tin là một cách thức để nhanh chóng hiểu được sự phức tạp của thế giới, biết được những gì thế giới đang triển khai, và quá trình hội nhập của đất nước vào thế giới đang ở đâu, các luật chơi của thế giới, và người ta có thể tham gia được vào các công việc thị trường là như thế nào, để từ đó có thể biết được chiều hướng phát triển và các công nghệ cần phải có ra sao. Nhưng thông tin tốt thôi cũng chưa đủ, phải có cách làm “bao bì” cho thông tin thế nào thì mới có thể bán được.

Một khi thị trường được hình thành thì người ta mới thấy được những sức mạnh và hạn chế của chúng, thấy được sự nghiệt ngã của chúng, và từ đó mới có khả năng phát hiện ra được cách thức tồn tại và phát triển trong thị trường. Thị trường nội địa là hậu phương để thực hiện được những bước tiến phát triển ra bên ngoài.

Thu hút chất xám của thế giới vào Việt Nam, để làm cho chất xám Việt Nam thăng hoa là điều cần thiết để phát triển bền vững nền kinh tế, trước hết là của kiều bào ta ở nước ngoài. Thu hút chất xám Việt Nam, kết hợp với chất xám từ bên ngoài nhằm giải quyết được các vấn đề thế giới, tìm ra được các phân khúc thị trường. Về mặt công nghệ có thể thâm nhập được, nhưng việc sáng tạo thì đòi hỏi phải có môi trường và môi trường sáng tạo nhất là môi trường ở chính các nước đang phát triển nhất, và hiệu quả nhất là chính các doanh nghiệp Việt Nam, các doanh nhân Việt Nam hoạt động ở đấy.

Trong trường hợp này, việc tìm ra được những cách thức để khai thác sức mạnh của những cách thức kết hợp bí ẩn của những vật phẩm thông minh mà những người sáng tạo ra chúng chưa nhận thấy hết, chưa khai thác hết, còn đem lại hy vọng nào đó về thành công, nhưng như thế đòi hỏi cách suy  nghĩ và tiếp cận hoàn toàn mới về việc tạo ra được một kết hợp mới. Vậy Việt Nam đã có thể tham gia được vào những lĩnh vực nào của quá trình phân công đó. Hoặc là thu hút đầu tư nước ngoài vào và làm cho các nhà đầu tư yên tâm làm ăn lâu dài và phát triển cơ sở của họ ở Việt Nam, chuyển ngày càng nhiều công việc nghiên cứu và phát triển sang Việt Nam, làm cho các công ty nước ngoài gắn bó tương lai lâu dài của họ ở chính Việt Nam, thu hút được sự hỗ trợ của công chúng Việt Nam cho sự phát triển tương lai của chúng.

Việc phát huy nội lực không chỉ là chủ động phát triển trong nước mà phải vươn được ra bên ngoài hoạt động đầu tư ngay ở chính thị trường lớn nhất, ở những nước phát triển nhất. Điều mà chính phủ có thể chủ động được là phát huy nội lực của đất nước, để các doanh nghiệp Việt Nam có tiềm lực kinh tế mạnh lên. Nhà nước lo việc phát triển hạ tầng giao thông vận tải, phát triển các trung tâm đào tạo chất lượng cao, chuẩn bị nguồn nhân lực có trình độ cao và phát triển các thị trường để xã hội thấy được các thị trường vận hành như thế nào, đem lại sức mạnh mới và các cách nhìn mới với thế giới. Không có thị trường vốn, không có một doanh nghiệp Việt Nam nào nhanh chóng có một sức mạnh để hoạt động có hiệu quả trên trường quốc tế, không thể có được việc làm chủ được các lĩnh vực thuộc ngành công nghệ cao, tiên tiến của nhân loại. Như vậy phải thực hiện việc gom góp từ nhiều nguồn để thâm nhập vào nhiều nước tiên tiến nhất, đầu tư vào chính các nước tiên tiến nhất.

Để có thể tạo nên được một ngành công nghiệp tạo ra các tạo phẩm phi vật thể thực sự đứng vững trên đôi chân của mình thì cần phải có thể tạo nên được các kết hợp mới về nguyên tắc thì bước đi thích hợp từng bước với hoàn cảnh đặc thù của Việt Nam, việc có những đột biến trong ngành công nghiệp phải có những quyết sách để có thể tạo nên được các tiềm lực nội sinh của nền kinh tế để có thể đảm đương được các bước phát triển khác. Trong nền kinh tế thị trường còn sơ khai ở Việt Nam hiện nay, việc thu hút vốn xã hội để tạo nên được cơ sở vật chất kỹ thuật của ngành công nghiệp tạo ra các tạo phẩm phi vật để tạo nên được các cách kết hợp mới về nguyên tắc là điều hết sức khó khăn. Muốn hay không, nhà nước phải có một vai trò chủ đạo trong việc tạo cơ sở vật chất kỹ thuật của ngành công nghệ phần mềm bằng nhiều cách thức khác nhau, như chế độ chính sách, cấp tín dụng ưu đãi, hay đóng vai trò phối hợp nhiều tổ chức, doanh nghiệp cùng tham gia vào một dự án đặc biệt.

Mọi nỗ lực, trăn trở bỏ ra đều rất quý nhưng nếu muốn những công sức bỏ ra là có hiệu quả thì chúng phải được đặt đúng chỗ, đúng thời điểm. Quan trọng hơn hết là lối suy nghĩ để sáng tạo ra những nguyên tắc kết hợp mới về những thứ gì đó trong những người hoạt động trong ngành công nghiệp tạo ra các tạo phẩm phi vật thể.

Rõ ràng rằng thị trường ngành công nghiệp tạo ra các tạo phẩm phi vật thể ở Việt Nam hiện nay phản ánh tình trạng của trình độ phát triển nền kinh tế. Trình độ thấp của nền kinh tế khiến cho ngành công nghiệp tạo ra các tạo phẩm phi vật thể trong nước không tiếp cận được rất nhiều nhánh của ngành công nghiệp tạo ra các tạo phẩm phi vật thể hiện nay, không có thực tiễn để nhận định, đánh giá, để có thể hình dung ra được các vấn đề đương đại để tìm ra được các cách giải quyết. Trong khi đó thế giới đã tiến rất nhanh trên việc tạo ra các kết hợp mới chưa từng có, mà làm cho chúng ta có niềm tin rằng chỉ một vài năm sau chúng ta có những vật phẩm, tạo phẩm mới mà hiện nay chưa hình dung được.

Có rất nhiều nhánh của thị trường ngành công nghiệp tạo ra các tạo phẩm phi vật thể mà ngành công nghiệp còn sơ khai ở Việt Nam chưa vươn tới, nên việc nhìn nhận về nó còn hạn hẹp, chẳng hạn trong ngành công nghệ thông tin ở nước ta, mấy năm trước người ta đã đưa ra con số doanh thu xuất khẩu phần mềm sẽ đạt 500 triệu USD vào năm 2005. Cho đến nay, con số này hoàn toàn là ảo tưởng mà việc đạt được một phần mười trong năm 2005 đã là một cố gắng lớn. Ngay cả ở đây cũng có cái gì đó không ổn trong cách nhìn nhận vấn đề. Chắc hẳn các doanh nghiệp trong nước chưa tính tới việc hợp sức lại để đầu tư ra bên ngoài, hoạt động tại các thị trường ở những nước tiên tiến nhất để từ đó qua thực tiễn trưởng thành.

Muốn đuổi kịp thế giới thì cần phải trải qua thực tiễn biết những gì đang diễn ra trên thế giới, biết được những sức mạnh xã hội nào đã, đang và sẽ chi phối thế giới, và các sức mạnh đó có cách thức thu hút những nguồn lực xã hội như thế nào, cách thức chúng biến đổi, tương tác lẫn nhau, các triển vọng trong tương lai là gì. Để đuổi kịp thế giới trong khi thế giới sẽ tiến rất nhanh chóng trong thời gian đó đòi hỏi phải có quan niệm mới về sự phát triển. Chẳng hạn muốn phát triển trong nước thì phải tập trung được tiền bạc mau được cổ phần của các công ty hàng đầu ở nước ngoài, làm giàu bằng công nghệ cao ở chính các nước phát triển nhất. Chỉ khi biết được toàn cảnh những vấn đề lớn đang diễn ra trên con đường phát triển, va vấp với thực tế, và tìm ra được con đường triển vọng, thì người Việt Nam mới có thể tập trung sức mạnh của mình vào các lĩnh vực nào có triển vọng được. Chúng ta đã thấy rằng những gì mà có thể kiếm được tiền thì người Việt Nam tập trung nỗ lực ngay, thậm chí thành phong trào đầu tư, nhất là trong các lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp. Song những lĩnh vực đòi hỏi trình độ cao thì không thể phát triển theo phong trào được mà phải có sự sáng tạo.

c/ Giai đoạn tạo được thế mạnh riêng trong việc tạo ra các tạo phẩm phi vật thể

Sự phồn thịnh bền vững của cả một dân tộc là có những doanh nghiệp đứng hàng đầu thế giới sử dụng con người Việt Nam vào những công việc quan trọng nhất của chúng, đặc biệt là những công việc đòi hỏi những tiềm năng chất xám lớn phục vụ nghiên cứu và phát triển, và các cương vị quản lý cao cấp.

Sự linh hoạt trong suy nghĩ là một điểm quý để dân tộc ta có khả năng biến đổi để thích nghi với những tình hình mới đòi hỏi, thấy được thực chất của mỗi điều kiện và có cách thức tìm kiếm hững gì cần thiết để phát triển. Điều mà làm được là phát triển môi trường, với sự ổn định nhất định, với độ lành mạnh minh bạch để thị trường phát triển bền vững, tỏ ra được điểm mạnh, điểm yếu của chúng, thể hiện được nguồn tạo nên các sức mạnh xã hội và những lộ trình phù hợp với truyền thống, cách suy nghĩ và hành động của người Việt qua cách thức huy động và đưa các nguồn lực vào hoạt động.

Việc lựa chọn được công việc tạo nên các tạo phẩm phi vật thể nào phù hợp với mình là yếu tố quan trọng bậc nhất làm cho nền kinh tế Việt Nam có sự ổn định và phát triển về lâu dài. Chỉ khi nào có thể tạo nên được khả năng nghiên cứu và phát triển trên chính Việt Nam thì các hãng kinh doanh lớn mới tiến hành làm ăn lâu dài ở Việt Nam, không chuyển cơ sở của mình đi sang các nước khác, chỉ khi đó, các doanh nghiệp Việt Nam mới mạnh bước tiến ra bên ngoài, tổ chức các hoạt động kinh doanh và đầu tư ở chính bên ngoài, thiết đặt cơ sở nghiên cứu và phát triển ở chính bên ngoài, ở chính những nước tiên tiến nhất.

Đạt được giai đoạn này sẽ cho thấy những khả năng nào mà nền kinh tế Việt Nam đuổi kịp được các nước tiên tiến hơn, thậm chí các nớc phát triển nhất về nhiều mặt.

TH: T.Giang – SCDRC

Nguồn tham khảo: Tống Quốc Đạt & Nguyễn Bình Giang – Kinh tế học siêu vĩ mô – NXB GTVT 2007.

Advertisements

Bản chất kinh tế thị trường hiện đại – Phần IX


Năng lực lãnh đạo của Đảng thể hiện ở chỗ làm cho xã hội có khả năng dung nạp được những tiến triển nhanh chóng, có những đối sách thích hợp vạch ra con đường mang tính chiến lược và sách lược của các sức mạnh xã hội hiện đại để thu hút nguồn lực từ bên ngoài và tăng cường nội lực bên trong, phát triển sức mạnh kinh tế tổng hợp của đất nước ra bên ngoài. Đó là sự nhạy bén với các sức mạnh xã hội mới, tiến hành những thử nghiệm để tìm ra được sự dung nạp nhất định, trong trường hợp cần thiết tiến hành những thử nghiệm xã hội về sự phát triển và nhan chóng đúc kết, lý giải và đưa vào đại trà những thành quả.

Phong cách của người Việt Nam rất thận trọng trong việc dò tìm đường hướng phát triển của riêng mình, và thông thường phải trải qua thực tiễn mới có thể tìm ra được giải pháp thích hợp, mới có thể hoạch định được tương lai. Việc đào luyện chuyên gia các ngành nghề là phải qua thực tiễn. Thực tiễn đến đâu, phát triển đến đó.

Hiển nhiên rằng một nước nghèo nàn và lạc hậu muốn tiến kịp các nước đã phát triển hơn thì không có cách nào khác là phải tạo nên những tạo phẩm phi vật thể trên mọi lĩnh vực để đáp ứng được các phát triển của thế giới. Một dân tộc phải có các khả năng tạo nên được các dạng phi vật thể nhất định mới có cách tạo nên những nhu cầu tiêu dùng mới cho xã hội. Vấn đề trước mắt là phát triển khả năng tạo nên được các dạng phi vật thể trong xã hội để có thể có khả năng tiếp nhận các dạng phi vật thể khác.

Không phải ngẫu nhiên các vấn đề truyền thống lại được khơi dậy nhiều như hiện nay, bởi vì đó là những thành quả phi vật thể mà các thế hệ đi trước đã tạo nên để gắn kết cộng đồng, gắn kết xã hội phù hợp với người Việt Nam, những thứ có sẵn mà bây giờ con người thấy được một ý nghĩa mới, thấy được tầm vóc lớn lao chúng khi trong những hoàn cảnh phát triển, chúng luôn luôn bộc lộ tác động chỉ đạo các hành động.

Sự phát triển song song của xã hội, xây dựng cơ sở vật chất và phát triển công nghệ cao, quá trình làm quen và đánh thức khả năng của dân tộc, nhận định lại truyền thống dân tộc, cách suy nghĩ và hành động của truyền thống ảnh hưởng đến hiện tại, và tìm ra được cách thức phù hợp về con đường riêng biệt để phát triển các tạo phẩm phi vật thể phục vụ cho chính mình và đem lại một sự độc đáo mới cho thế giới, lựa chọn được các tầng mức mà mình có thể can thiệp vào được, khuyến khích sự kết hợp chặt chẽ giữa người trong nước và người Việt Nam ở nước ngoài. Truyền thống hướng về cội nguồn của người Việt Nam là điều cần phải khai thác để người trong nước biết được những điều gì đang diễn ra ở nước ngoài mà đáp ứng được các nhu cầu đó.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, năng lực điều hành của nhà nước tập trung các sức mạnh xã hội, khai thông định hướng và tạo được sự đột biến. Phải thấy rằng không người Việt Nam nào ở nước ngoài, dù bằng cấp và trình độ khoa học cao đến đâu, có được kinh nghiệm thực tiễn điều hành kinh tế vĩ mô của cả một quốc gia nên quá trình này là quá trình tự khai phá và hoàn thiện, có tham khảo những thành công và thất bại bên ngoài. Chỉ có tạo ra thực tiễn, kinh qua thực tiễn của mình, đảng cầm quyền có được kinh nghiệm lãnh đạo một tiến trình luôn luôn có sức mạnh kinh tế xã hội mới nảy sinh, mới thấy được các cách thức trực tiếp hay gián tiếp điều hành sự phát triển kinh tế xã hội rút ngắn, tạo nên thế và lực để có thể tạo ra các sức mạnh xã hội mới, tiếp nhận các sức mạnh từ bên ngoài và hình thành nên cách thức xử lý mới đưa đất nước đuổi kịp các nước phát triển hàng đầu trong tương lai.

4a2/ Các giai đoạn trong tiến trình phát triển đuổi kịp

Sự phát triển các vấn đề kinh tế xã hội ở Việt Nam buộc phải giải quyết những vấn đề của một xã hội còn nghèo về các tạo phẩm vật thể đồng thời tăng tốc quá trình tạo nên các tạo phẩm phi vật thể.

Việc phát triển các tạo phẩm vật thể có thể thực hiện bằng nhiều con đường, từ thu hút đầu tư nước ngoài đến phát huy nội lực và đòi hỏi phải có các cách thức thích hợp và chuẩn bị lâu dài, đặc biệt về các nguồn nhân lực có trình độ cao, chất lượng tốt. Đây là công việc cảu những người Việt Nam, từ việc giải quyết các vấn đề xã hội của đất nước tới những vấn đề thúc đẩy quá trình phát triển đất nước. Chỉ có thể tìm ra được cách thức mang tính đột biến mới có thể đưa Việt Nam đuổi kịp các nước tiên tiến hơn.

Việc phát triển đuổi kịp thế giới đòi hỏi phải có cách thức đưa xã hội Việt Nam đạt được trạng thái sẵn sàng với những bước phát triển mới của các sức mạnh khoa học công nghệ và các sức mạnh xã hội ngang tầm mức với thế giới. Điều này là cần thiết và buộc phải thực hiện với một dân tộc có dân số ổn định là 110 triệu người trong tương lai. Với quy mô dân số như vậy, dân tộc ta sẽ bắt gặp và đương đầu với hầu hết những vấn đề xảy ra trên thế giới ngay trong chính mình.

a/ Giai đoạn hòa nhập nền kinh tế thế giới

Việc phát triển kinh tế của Việt Nam phải đặt vào trong bối cảnh toàn cầu hóa, và quá trình hội nhập đang phát triển nhanh chóng và sự phân công lao động mới trên quy mô toàn cầu đang diễn ra. Phát triển thị trường sẽ tạo nên sự phân rã mới và sắp xếp lại lực lượng, các doanh nhân sẽ tìm cách thức liên kết lại với nhau, tạo nên được những sức mạnh tổng hợp, cả về nguồn vốn lẫn nhân lực, lách qua các kẽ hở thị trường để tìm được khả năng mới làm được điều gì đó. Lịch sử đã chứng tỏ người Việt Nam bao giờ cũng tự tìm ra con đường của riêng mình để phát triển và làm được một cái gì đó mang dấu ấn của riêng mình trên tiến trình giải quyết các công việc khó khăn. Kinh nghiệm của các nước đi trước thật đáng quý, nhưng phải tìm được cách vận dụng phù hợp với truyền thống và suy nghĩ của người Việt Nam thì mới đi vào cuộc sống được. Tiến nhanh về kinh tế mà dẫn tới sự đổ vỡ xã hội, dẫn tới sự đổ vỡ chính nền kinh tế, rốt cuộc phải làm lại từ đầu, là điều trái với phong cách suy nghĩ và hành động của người Việt Nam. Người Việt Nam rất nhạy cảm rằng cần phải thận trọng trong những bước đi ban đầu trong việc khai thác tiềm năng của mình. Giá bất động sản ở Việt Nam đang tăng nhanh lên nhanh chóng trong thời gian qua cho thấy doanh nghiệp Việt Nam bị thiệt thòi rất lớn với phần đóng góp của mình trong những dự án góp đất liên doanh với nước ngoài ở các thành phố lớn. Một khi tìm được con đường riêng của mình với hiệu quả cao thì sẽ có tốc độ phát triển đáng kể nhanh chóng khai thác hết tiềm năng đã được mở ra.

Chúng ta dừng lại một chút xem xét về ngành công nghệ thông tin, một ngành đang được đặt hy vọng rất nhiều để có thể đưa Việt Nam tiến nhanh trên con đường hiện đại hóa đất nước, để có một góc nhìn thấy được thực trạng việc tạo ra các tạo phẩm phi vật thể ở nước ta đang ở mức nào. Có mấy công ty phần mềm ở Việt Nam đã thực hiện các dự án phần mềm lên tới hàng trăm ngàn dòng mã lệnh với những kết nối nhiều tằng, nhiều mức và nhiều nhánh khác nhau? Còn các phần mềm liên quan tới cơ sở phần cứng hiện đại thì hầu như là không có, hoặc có thể đã tham gia vào dự án nào đó, nhưng không được biết thực chất dự án đó là gì, khi hoàn thành cho các đối tác nước ngoài những module đáp ứng các yêu cầu và đặc tả nào đó. Dòng chủ lưu về thị trường phần mềm ở Việt Nam hiện nay là phát triển các phần mềm nhằm giải quyết các công việc mang tính chuyên môn nghiệp vụ của các tổ chức đặc thù như các doanh nghiệp đủ lại, cơ quan nhà nước… Hầu hết là những phần mềm ở nước ta hiện nay liên quan đến các loại máy tính cá nhân, máy chủ, thuộc dòng máy tính thương mại, những loại máy vi tính khác nằm trong các vật phẩm khác thì hẳn là khả năng đáp ứng phần mềm còn khiêm tốn. Trên thực tế, thị trường sản phẩm phần mềm ở Việt Nam hiện nay còn bị bóp méo vì những đơn vị cần nhiều phần mềm, ngoài việc mua các phần mềm chuyên dụng từ bên ngoài, thường tự tổ chức một đội ngũ làm phần mềm để phục vụ cho chính mình, như các đơn vị trong ngành ngân hàng và bưu điện vẫn làm. Điều này đã bóp méo toàn cảnh thị trường công nghệ thông tin ở nước ta. Hiện nay, và trong những năm trước mắt sắp tới, chúng ta chỉ làm được những phần mềm để tạo nên được các kết hợp mà người ta đã vạch ra, việc tạo nên các kết hợp mới về nguyên tắc thì chúng ta không đủ, chưa có khả năng làm được. Chúng ta có thể nhận được các hợp đồng từ bên ngoài với những gì người ta đã vạch sẵn, nhưng đó không phải là con đường xây dựng từ gốc ngành công nghiệp tạo ra các tạo phẩm phi vật thể của chúng tế để đến một mức độ nào đó, ngành này sẽ đứng được trên đôi chân của mình. Như vậy phần mềm Việt Nam hiện nay chỉ tập trung được vào các phần mềm tạo nên mối quan hệ trong nội bộ một tổ chức và giữa các tổ chức với nhau ở mức sơ đẳng nhất. Bản thân các ngân hàng Việt Nam hiện nay nếu tham gia vào các giao dịch ngân hàng hiện đại hay tham gia thị trường chứng khoán đòi hỏi rất nhiều phần mềm mới nảy sinh, từ quản lý các tài sản thế chấp tới những hình thức nghiệp vụ mới, đòi hỏi phải thay đổi cách quản lý mới, hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Việc vượt ra khỏi trạng thái rất sơ khai của ngành công nghiệp tạo ra các tạo phẩm phi vật thể Việt Nam, tạo ra các tạo phẩm phi vật thể phản ánh được tính phức tạp của cuộc sống hiện đại và tương lai à điều trăn trở của rất nhiều bộ óc tâm huyết với sự phát triển của đất nước. Thực tế đã cho thấy rằng việc học cách khai thác những nguyên tắc tạo nên các vật phẩm và tạo phẩm công nghệ thông tin mà các tổ chức, các công ty bên ngoài đã vạch ra thì rất khó khăn để có được thị trường, nhất là các thị trường bên ngoài. Những gì người ngoài không làm, chưa làm, là vì hiệu quả kinh tế không cao nữa, và họ tìm nguồn nhân công rẻ hơn để đáp ứng nhu cầu của họ. Vì thế điều dễ hiểu khi muốn vươn ra bên ngoài, người ta phải bỏ ra rất nhiều tiền để biết được làm thế nào chắc chắn thất bại, còn làm thế nào để thành công vẫn còn là vấn đề xa vời nếu một doanh nghiệp có quy mô vốn, dù mạnh nhất Việt Nam, nhưng vẫn còn nhỏ bé so với thế giới bên ngoài, vẫn phải tự mình phát triển mà không có sự hỗ trợ của thể chế hay công chúng trong đất nước.

(còn tiếp) 

TH: T.Giang – SCDRC

Nguồn tham khảo: Tống Quốc Đạt & Nguyễn Bình Giang – Kinh tế học siêu vĩ mô – NXB GTVT 2007.

Bản chất kinh tế thị trường hiện đại – Phần VIII


3a3/ Thích ứng với tiến trình phát triển mới

Quá trình toàn cầu hóa đem lại sự hình thành ngày càng nhiều sức mạnh xã hội mang tính quốc tế, từ khu vực tới toàn cầu. Với các nước đang phát triển, các sức mạnh này tác động không thấy ngay, thường là ở một lúc nào đó mới phát huy tác dụng.

Việc tạo nên các tạo phẩm phi vật thể trở thành một điều phổ biến trong xã hội dẫn đến sự phân hóa mới của xã hội, làm cho số lượng công việc mới xuất hiện tăng lên không ngừng và đánh giá lại những công việc còn tồn tại. Các công việc mang tính quyền lực xã hội có những bộc lộ mới về mặt nguyên tắc. Đặc biệt, những quyết định của các cơ quan công quyền đã có những ý nghĩa kinh tế to lớn, tham gia trực tiếp vào sự hình thành của các tạo phẩm phi vật thể trong xã hội, nên chúng có tác động rất nhanh chóng và rộng khắp đối với xã hội. Chúng tạo nên cơ sở kinh tế của hiện tượng tham nhũng đang phổ biến hết sức rộng khắp trên thế giới mà không dễ dàng bị loại trừ, dù Liên hợp quốc đã có công ước để phòng chống. Việc tạo ra các tạo phẩm phi vật thể ở các tầng mức vi mô và vĩ mô cần phải có những nguồn lực to lớn đem lại những lợi ích to lớn cho nhân loại, nhưng cũng đem lại nhiều nguy cơ cho chính sự sinh tồn của nhân loại. Những quyết định chính trị quyết định những sức mạnh nào được phát triển hay bị hạn chế, và chúng được tiến hành như thế nào. Việc thành lập các khối kinh tế khu vực, quốc tế và toàn cầu, đã làm thay đổi tập quán bó hẹp trước đây, thực hiện công khai hóa những thông tin nhạy cảm trước những tai họa như khủng bố, dịch bệnh và thực hiện hợp tác chặt chẽ nhằm ngăn ngừa nhiều nguy cơ.

Xã hội cần có những biện pháp mạnh để thúc đẩy lợi ích và kiềm chế nguy cơ và nhà nước đã nắm lấy những sức mạnh đó. Nhà nước cho phép tiến hành đến đâu sự thâm nhập vào các tầng mức vi mô và vĩ mô, chẳng hạn cho đến nay không nhà nước nào công khai cho phép thực hiên nhân bản con người.

Trong thời đại ngày nay, trong tiến trình toàn cầu hóa, nhiều nước sẵn lòng giảm đi nhiều chủ quyền quốc gia, nhưng bù lại, sức mạnh quốc gia và sự giàu có quốc gia đã tăng lên. Trong khi các nhà nước liên minh với nhau theo nhiều kiểu khác nhau, và chưa bao giờ các khối liên minh đó có được một hình thái như một nhà nước quốc gia dân tộc thì người ta thấy sự gia tăng ảnh hưởng của các tổ chức phi chính phủ từ sự phản biện các chính sách của nhà nước tới việc giải quyết những vấn đề nảy sinh giữa các quốc gia.

Trở thành văn phòng thế giới, công xưởng thế giới, phòng thí nghiệm của thế giới đều không phản ánh được tính chất mới của nền kinh tế hiện đại với việc luôn tạo ra được những tạo phẩm phi vật thể mới làm nền tảng và các tạo phẩm phi vật thể này không ngừng mở ra các cách thức mới mẻ nhìn nhận thế giới và xã hội, không ngừng tạo ra những sức mạnh xã hội mới và những tạo phẩm mà hiện giờ con người không thể hình dung được. Vấn đề là phải đưa toàn thể xã hội vào trào lưu hội nhập, cùng tạo nên các sức mạnh xã hội mới, các dịch vụ xã hội mới, từ đó tạo nên được môi trường thuận lợi hơn với sự phát triển của mình.

Việc tạo nên những gì liên quan tới các sức mạnh xã hội mới tác động đến con người đang được nhận thức lại và có những tác động không lường trước được. Tiền là một ví dụ điển hình về một quyền lực xã hội vượt ra khỏi ranh giới quốc gia trong quá trình toàn cầu hóa. Các nước rất giàu có luôn luôn tìm ra cách thức tận dụng ưu thế đồng tiền của mình để làm cho các nước khác trở thành những người phục vụ cho các quyền lợi của họ một cách tự nguyện. Trung Quốc trở thành công xưởng của thế giới đồng nghĩa rằng các nước phát triển đã xuất khẩu thành công sang Trung Quốc những công việc nặng nhọc mà công dân của họ không muốn làm, và đồng thời xuất khẩu luôn ô nhiễm và những hậu quả xã hội của những lĩnh vực công nghiệp có công nghệ không cao. Khó có khả năng các nước tư bản phát triển uất khẩu sang Trung Quốc các lĩnh vực công nghiệp có trình độ thực sự cao với các sản phẩm có giá trị lớn. Khó có khả năng Trung Quốc trở thành nhà máy dược phẩm của thế giới, nhà máy chế tạo các bộ phận cơ thể nhân tạo của thế giới, là nơi cung cấp các dịch vụ xã hội mới của một xã hội có nền sản xuất các tạo phẩm phi vật thể mới đạt trình độ cao.

Việc tạo ra các tạo phẩm phi vật thể cần có một môi trường để có thể phát sinh ra những nhu cầu mới đồng thời đưa lại các giải pháp công nghệ mới. Điều này đòi hỏi phải biến toàn bộ xã hội trở thành những người sáng tạo ra nhu cầu mới, những người sáng tạo ra cách thức đáp ưng nhu cầu mới, đồng thời đòi hỏi xã hội có những bước phát triển mới. Đó là nơi chế tạo ra những luật chơi mới trên thế giới, là nơi mà tạo ra các tạo phẩm phi vật thể làm thay đổi cách sống, cách làm việc và lối suy nghĩ của nhân loại. Mười năm trước đây, máy vi tính còn là một thứ xa lạ thì ngày nay hàng trăm triệu người hông làm việc được nếu thiếu máy vi tính, và đời sống xã hội không hoạt động được bình thường nếu thiếu máy tính. Có rất nhiều vật thể mà mang trong nó các tạo phẩm phi vật thể đang làm thay đổi đời sống xã hội, mà với người dân ở một nước có nền kinh tế với trình độ phát triển cao đang không ngừng vươn tới, trở thành nhu cầu không thể thiếu. Chẳng hạn khắc phục óc suy xét đang ngày càng thiếu, trong xã hội, người ta choáng ngợp trước thông tin nên không có nhiều suy xét.

Sự phát triển làm gia tăng các mối liên kết mới giữa người với người và đòi hỏi nhiều chủng loại tạo phẩm vật thể và phi vật thể mới trợ giúp con người thực hiện công việc khó khăn này. Về mặt khoa học công nghệ, có rất nhiều dự án cách đây không lâu còn mang tính viễn tưởng, thậm chí không tưởng đã mang tính hiện thực. Còn trong đời sống xã hội có rất nhiều sức mạnh xã hội mới xuất hiện để đáp ứng nhu cầu mới của xã hội. Với sự hình thành các khu vực tự do thương mại, thậm chí với quy mô là cả châu lục, thực tiễn đòi hỏi thường xuyên có những quan niệm mới về luật pháp, quyền lợi quốc gia, an ninh tập thể, quyền riêng tư, đạo đức sinh học, đạo đức công vụ…

Khi luôn luôn có những sức mạnh mới xuất hiện trong xã hội, và khoa học công nghệ, không thể có một sự định tính rõ ràng về các mục đích mà xã hội đạt được trong tương lai. Một xã hội cần tìm cách phát triển trong chính mình những yếu tố để có thể thường xuyên nhận biết được các chiều hướng phát triển mới, tìm được cách thức dung nạp được các sức mạnh mới, và chuẩn bị cho xã hội ở trong trạng thái sẵn sàng có thể thích ứng được với những vấn đề mới về nguyên tắc, tận dụng được tính ưu việt của các sức mạnh xã hội mới, khắc phục được những hạn chế của chúng.

4A/ Con đường phát triển rút ngắn ở Việt Nam

4a1/ Vai trò hàng đầu của đảng cầm quyền

Với tư cách là nguồn tạo nên các sức mạnh xã hội, định hướng và tập trung các sức mạnh xã hội để tạo nên những phát triển mang tính đột biến, ứng phó chủ động các sức mạnh xã hội từ bên ngoài vào phù hợp với văn hóa và truyền thống dân tộc, sử dụng khéo léo các sức mạnh xã hội tùy theo những biến chuyển của thời thế, điều quan trọng hàng đầu để một xã hội có thể tiến hành phát triển rút ngắn là nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng cầm quyền, khai thác hết sức mạnh của Đảng cầm quyền, và sự áp chế của quyền lực đối với các sức mạnh xã hội khác, đặc biệt là cần thấy được những sức mạnh gián tiếp tiềm ẩn để hoạch định được những nét lớn trong tương lai, thấy được những sức mạnh khác và có cách tận dụng chúng nhằm phục vụ mục đích phát triển kinh tế xã hội. Đảng là nhân tố quan trọng bậc nhất cho sự gắn kết xã hội. Sự lãnh đạo chính trị tìm ra được sự gắn kết xã hội mới, từng bước phát triển những suy nghĩ và hành vi ngang tầm với thế và lực của đất nước để tạo ra được cách kết hợp xã hội mới thể hiện bản lĩnh của người Việt Nam muốn vươn ra thế giới bên ngoài một cách mạnh mẽ.

Truyền thống dân tộc Việt Nam là mọi sự phát triển đều phải tôn trọng phục vụ lợi ích của cộng đồng để giải quyết đồng bộ phát triển kinh tế và phát triển xã hội, thành quả phát triển phải được san xẻ trong cộng đồng và trong bất cứ hoàn cảnh nào, truyền thống này cũng có tiếng nói đầy uy lực của nó nên việc xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là phù hợp với lợi ích và nguyện vọng của cả dân tộc.

(còn tiếp)

TH: T.Giang – SCDRC

Nguồn tham khảo: Tống Quốc Đạt & Nguyễn Bình Giang – Kinh tế học siêu vĩ mô – NXB GTVT 2007.

Bản chất kinh tế thị trường hiện đại – Phần VII


3A/ Chiều hướng tương lai

3a1/ Sự tăng tốc trong việc tạo ra các tạo phẩm vật thể và phi vật thể mới

Việc các tạo phẩm phi vật thể gây nên được các tác động lớn đến như vậy, làm cho người ta có cách nhìn khác về những tạo phẩm do con người tạo ra nhằm tác động trực tiếp lên con người. Các tạo phẩm này cũng có giá trị thương mại của nó. Người ta có nhu cầu tiêu dùng các tạo phẩm phi vật thể một cách chủ động như các trò chơi vi tính, các chương trình máy tính hay thụ động như các chương trình vô tuyến truyền hình. Nhu cầu này được đáp ứng thì người cung cấp có tiền, thu được lợi nhuận. Người ta có nhu cầu về các tạo phẩm vật thể và các tạo phẩm phi vật thể. Các tạo phẩm phi vật thể chiếm nhiều thời gian và tiền bạc của họ hơn là các tạo phẩm vật thể. Người ta ngồi xem vô tuyến hàng giờ, sử dụng máy vi tính hàng giờ. Các tạo phẩm phi vật thể tác động lên con người có nhiều tầng mức khác nhau, mà sự cảm thụ lại tùy thuộc vào từng thời gian. Vào mỗi độ tuổi khác nhau, người ta có những thụ cảm khác nhau về một cuốn sách, một họa phẩm, một bộ phim. Nhưng người ta còn làm được nhiều hơn thế khi người ta có tình cảm với đồ vật mà mình mua. Tạo phẩm phi vật thể có thể đưa người ta sống trong một thế giới tưởng tượng, một thế giới siêu thực, hay một thế giới hoang sơ. Người ta phát minh ra thế giới mới, một thế giới ảo mà trong đó con người có thể tham dự tích cực hay thụ động tùy theo những phiên bản cụ thể và những thứ đó chiếm nhiều thời gian và tiền bạc, buộc người ta phải tiêu dùng; ý tưởng, ý niệm của con người cũng đã trở thành hàng hóa. Không phải ngẫu nhiên có những hãng bỏ tiền ra thuê các văn nghệ sĩ, các nhà khoa học để sáng tạo ra những ý tưởng, ý niệm, mà chúng sẽ được biến thành sự thật dưới dạng nào đó. Do các tạo phẩm phi vật thể này đóng góp phần quan trọng ngày càng lớn trong thu nhậ quốc dân, các nước phát triển hơn đã chuẩn bị cho tương lai của họ khác với các nước đang phát triển. Sở dĩ nền kinh tế hiện nay được gọi là nền kinh tế tri thức là vì kinh nghiệm không giúp được gì hiện nay. Kinh nghiệm dù rất quý giá, nhưng không giúp được cho việc tạo nên các tạo phẩm phi vật thể mới mà chưa được biết đến. Đó là cách thức đưa mọi thứ vượt qua những giới hạn của chúng nếu không muốn tiến hành những phá hủy chúng về mặt này hay mặt khác.

Vấn đề được đặt ra hiện nay là tạo ra được các tạo phẩm phi vật thể đem lại nhu cầu mới cho xã hội, người ta đã đạt đến trình độ tạo ra nhu cầu chứ không chỉ là đáp ứng những nhu cầu sẵn có. Khác với các tạo phẩm vật thể có những hình thái cố định, các tạo phẩm phi vật thể có khả năng biến đổi theo những cách thức mà người ta tác động, chẳng hạn các trò chơi điện tử, mà doanh số hiện nay trên thế giới đã lớn hơn doanh số của điện ảnh. Người ta đem lại những hình thái phi vật thể mới cho những nhu cầu cũ. Chẳng hạn ngay cái ăn cũng phải thay đổi, rau thì phải sạch, đáp ứng những tiêu chuẩn mới về vệ sinh môi trường, và như vậy những công ty bảo đảm xét nghiệm những sản phẩm đó để bảo đảm tính chất “sạch” của chúng trở nên quan trọng. Việc sản xuất ra các sản phẩm đáp ứng các nhu cầu đó không quan trọng bằng các công việc bảo đảm cho tính phi vật thể của các sản phẩm đó. Các công việc này đòi hỏi chi phí rất cao mà người tiêu dùng chấp nhận trả. Người ta chi rất nhiều tiền cho các công việc quảng cáo nhằm tạo ra một tạo phẩm phi vật thể cho sản phẩm của họ và kết quả thật kỳ lạ: tân tuổi, uy tín của công ty có giá trị hơn toàn bộ tài sản vật chất tính thành tiền của công ty.

Khi người ta liên tục phát triển về mặt kinh tế, người ta phải đối đầu với những bệnh tật mà nguy cơ bệnh tật ngày càng lớn. Người ta phải có cách hành xử mới với những nguy cơ đối với quá trình toàn cầu hóa, chẳng hạn dịch cúm gà đang diễn ra đòi hỏi các nước phải có chính sách đền bù thỏa đáng cho những người chăn nuôi có gà, gia cầm bị tiêu hủy thì mới tránh được những nguy cơ to lớn có thể gây ra những hiểm họa cho chính sinh mạng con người. Một lần xử lý bệnh tật là một lần đi đứt tất cả gia tài đã được tích cóp hiện nay, và những nước phát triển nhất đang làm những việc để thu lợi về sau khi có một loạt máy móc y tế hiện đại được cung cấp mà không có đối thủ cạnh tranh. Đó là các công việc mà những khái niệm thông thường như năng suất, chất lượng, hiệu quả phải có những đánh giá khác, thậm chí không có tác dụng nữa. Nước Mỹ hiện nay là một phòng thí nghiệm khổng lồ về việc tạo nên các tạo phẩm phi vật thể mà mọt nước rất giàu đang tiến hành. Trong công cuộc thí nghiệm đó, mọi người đều có phần, với tư cách là diễn viên của cả một cuộc thí nghiệm, mà từ đó có những tạo phẩm có thể đem lại những khoản lợi nhuận to lớn về sau. Con người không chỉ cần các tạo phẩm vật thể mà mình tạo ra, các tạo phẩm phi vật thể mà mình tạo ra mà con người cần chính những tạo phẩm phi vật thể mà mình tạo ra cho chính mình. Nhiều người có nhu cầu về chính những gì mà sự sống của người khác đang tạo ra, như các bộ phận cơ thể của người đó nhằm khắc phục những khuyết tật của chính cơ thể mình. Người ta có nhu cầu về những thứ mà mình không có được như quả tim khỏe mạnh của người khác thay thế quả tim đang ốm đau chắc chắn dẫn tới cái chết nay mai.

Xã hội phát triển thì con người tăng lên những khả năng tạo ra các tạo phẩm phi vật thể mới, từ đó tạo nên những nhu cầu mới trong người tiêu dùng đủ loại, từ cá nhân tới tổ chức, tạo nên những nhu cầu mới trong con người. Nhu cầu có sức khỏe và sinh lực của tuổi thanh niên khi người ta đó có tuổi là nhu cầu ngày càng tăng mà xã hội chưa đáp ứng được. Nhu cầu chữa trị bệnh tật, nhu cầu chăm sóc y tế, nhu cầu giải quyết khủng hoảng tâm lý, nhu cầu tăng nhanh những phúc lợi xã hội, nhu cầu bảo vệ môi trường… và các nhu cầu mới hút tiền từ các khu vực khác về với chúng, và chúng luôn luôn tái tạo nhu cầu đó, phát triển thêm những nhu cầu mới. Nhu cầu còn tiếp diễn thì còn có người chi tiền, còn tái tạo được tiền. Vấn đề là hiện nay người ta phải tìm cách tạo ra những nhu cầu mới, chứ không chỉ còn đáp ứng những nhu cầu đã có nữa, mà ngay cả việc đáp ứng những nhu cầu đã có cũng phải lồng thêm vào những nội dung mới. Người ta tạo nên các gắn kết  một vật phẩm với các tên tuổi nổi tiếng trong thể thao điện ảnh.

Khi một xã hội trở nên giàu có khủng khiếp, thì bản thân nó đã tạo nên những giấc mơ hấp dẫn cho những xã hội nghèo hơn. Người ta có cách bán được giấc mơ đó cho những người khác. Người ta tìm ra được những nhu cầu mới để làm cho những người khác thực hiện được giấc mơ đẹp đó. Người ta có thể kiếm lợi từ việc làm bình thường của những người nổi tiếng. Người ta biết khai thác mọi chiều sâu tâm lý, sinh lý của con người để kiếm lợi, tìm mọi cách tác động đến chúng. Người ta kiếm lợi không những từ cá nhân riêng lẻ, đến kiếm lợi từ các tổ chức, thậm chí kiếm lợi từ các quốc gia. Cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ châu Á 1997 là một minh chứng cho điều đó.

Thực tiễn làm cho người ta có niềm tin rằng cùng một vấn đề có những cách giải quyết khác hẳn nhau về nguyên tắc, và những vấn đề mới nảy sinh sẽ cần có những cách giải quyết hoàn toàn mới.

3a2/ Bản chất của nền kinh tế hiện đại

Bản chất của nền kinh tế thị trường hiện đại là tạo ra các tạo phẩm vật thể và phi vật thể mà thế giới chưa từng có và thương mại chúng. Các tạo phẩm phi vật thể có tính độc lập hay tiềm ẩn trong các tạo phẩm vật thể hoặc là người ta phải tìm mọi cách gán cho một tạo phẩm vật thể một dạng phi vật thể nhất định.

Việc tạo ra ngày càng nhiều chủng loại các tạo phẩm phi vật thể đã đem lại cho con người những cách thức mới nhằm thay đổi thế giới, con người khám phá ra nhiều tầng mức của chính bản thân mình, của xã hội loài người, mối quan hệ giữa người với người giữa các quốc gia, dân tộc và môi trường sống của mình. Một thời gian dài sắp tới, thị trường vẫn phát huy tác dụng của nó với tư cách là một thành quả văn minh nhân loại, một sức mạnh xã hội, một môi trường để thúc đẩy sự xuất hiện các tạo phẩm phi vật thể mới với tốc độ ngày càng nhanh hơn. Một khi có tạo phẩm phi vật thể nào đó đem lại nhu cầu mới cho xã hội thì tạo phẩm đó nhanh chóng được khai thác, nhân rộng bằng các hành vi chủ động của những người có nhu cầu nhằm đáp ứng nhu cầu của mình.

Việc tạo ra các tạo phẩm phi vật thể có những con đường rất khác nhau. Các tạo phẩm phi vật thể có những bước đường nhất định để hoàn thành các bước phát triển của riêng chúng, từ việc tạo ra những tạo phẩm vật thể có những đặc tính chưa hề biết đến những việc tạo nên các yếu tố khác mà có thể dẫn đến các tác động nhất định mà có thể biết đến. Chiều hướng phát triển các tạo phẩm phi vật thể đã đi sâu vào các tầng mức khác của thể giới tự nhiên và xã hội, buộc con người phải thích ứng và quen thuộc với những điều xa lạ mà hiện giờ chưa hình dung được và buộc con người phải nhìn nhận lại và có những lý giải mới những gì bình thường đang diễn ra.

Việc tìm ra các hình thái phi vật thể diễn ra trong toàn xã hội dẫn tới công ăn việc làm mới, trong mọi ngóc ngách của đời sống xã hội. Các tạo phẩm phi vật thể đòi hỏi người ta phải có những cách thức nhìn nhận mới đối với nhiều vấn đề đã cũ, chẳng hạn sau rất nhiều năm hy sinh môi trường cho phát triển, người ta thấy được giá trị mới của môi trường trong sạch.

Khi xã hội xuất hiện những sức mạnh mới, những luật chơi mới xuất hiện trong đó và có những điều kiện mới tác động buộc người ta phải thích ứng. Việc đầu tư vào những lĩnh vực không có triển vọng tương lai gây nên những hậu quả tai hại đối với xã hội, nhất là kkhi đi vào những lĩnh vực công nghệ cao.

(còn tiếp) 

TH: T.Giang – SCDRC

Nguồn tham khảo: Tống Quốc Đạt & Nguyễn Bình Giang – Kinh tế học siêu vĩ mô – NXB GTVT 2007.

Bản chất kinh tế thị trường hiện đại – Phần VI


c/ Nhánh tạo ra dạng phi vật thể cho các tạo phẩm vật thể

Công nghiệp quảng cáo làm việc này với những kỹ thuật ngày một tân kỳ và các ý tưởng ngày càng độc đáo. Quảng cáo đem lại cho đầu óc người ta một cái gì đó để người ta phải gắn bó với một tên tuổi, tiêu dùng một mặt hàng. Có những thứ cả trăm năm nay không thay đổi như nước giải khát Coca-Cola, nhưng các nhà quảng cáo đã gán cho nó biết bao phẩm chất tốt đẹp và tìm mọi cách đưa những thứ đó vào đầu óc con người. Có những hang như hang đồ chơi Lego, với những hình khối nhựa lắp ráp, và những máy móc tí hon phụ trợ như các toa xe và đầu xe lửa, đã có doanh số xuất khẩu nhiều hơn doanh số xuất khẩu của một quốc gia như Việt Nam.

Các lĩnh vực như thời trang, mốt, tạo dáng công nghiệp, âm thanh cho sản phẩm, đã đem lại cho các vật thể những tạo phẩm phi vật thể hoàn toàn mới.

Các tạo phẩm phải có một tạo phẩm phi vật thể nào đó bên trong nó, có thể có những gì đó thân thiện với con người, gần gũi, gắn bó với con người, đem lại một dạng phi vật thể thì mới có thể có được lợi thế cạnh tranh lâu dài. Chẳng hạn, với khẩu hiệu: “Nokia là sự kết hợp giữa công nghệ và tính nhân bản”, Nokia đã làm cho các vật phẩm vật thể của mình đạt được dạng phi vật thể tốt nhất khiến các đối thủ của nó phải bối rối.

Người ta hiểu rằng việc tạo nên những tạo phẩm phi vật thể mà gắn kết giữa con người với con người trở nên quan trọng hơn.

1a6/ Trình độ khác nhau của các giai đoạn tạo nên các tạo phẩm phi vật thể

Các tạo phẩm phi vật thể có trình độ khác nhau thể hiện ở những tầng mức vi mô và vĩ mô nào đã đạt được, và trong mỗi tầng mức đó, người ta có thể nắm bắt được những mức vận hành như thế nào với các tầng mức vi mô và vĩ mô, và tạo ra được sự giao tiếp của tầng mức này với các tầng mức khác. Việc tạo ra được sự đột phá trong các tạo phẩm phi vật thể mới ở một tầng mức nào đó và tạo nên được liên hệ với tầng mức khác sẽ đưa những tạo phẩm phi vật thể và vật thể lên một trình độ mới đòi hỏi xã hội phải đạt được tình trạng thích ứng mới. Sự thích ứng này mở ra những triển vọng mới mà những người khai thông mở đường không lường được hết, và đó là cơ hội cho những người đi sau có thể đạt được các thành quả phát triển mơi, thậm chí thu được những lợi ích hơn cả người khai mở.

Việc thâm nhập vào tầng mức mới rất khó khăn nhưng một khi đã thâm nhập vào được thì việc tận dụng thành quả để phát triển sang các lĩnh vực khác trở nên dễ dàng hơn nhiều, và có thể huy động được nhiều người cùng tham gia. Như vậy có khả năng phát triển rút ngắn hơn cho người đi sau nếu người đi sau đưa được mình vào tình trạng nhạy bén tiếp thu và tìm ra các cách triển khai những cái mới ra nhiều lĩnh vực khác nhau.

2A/ Tính chất đã thay đổi của thị trường

Thị trường là một yếu tố sống còn của bất kỳ ngành công nghiệp nào hiện nay mà các yếu tố sức mạnh của nó luôn luôn được nhận thức mới và nhận thức lại. Với mỗi ngành công nghiệp đều cần có cái nhìn toàn cảnh về thị trường và từ đó hiểu được có những ngóc ngách gì có thể thâm nhập vào và những triển vọng trong tương lai, đặc biệt là lĩnh vực đang có biến đổi rất nhanh như ngành công nghiệp tạo ra các tạo phẩm phi vật thể. Có những thị trường tạo phẩm phi vật thể mà có tác động khổng lồ như thị trường tài chính, thị trường tiền tệ mà đã được nói đến rất nhiều, và cũng không cần phải nói đến các tác động của chúng, mỗi loại thị trường khác có những đặc điểm riêng biệt.

Có thể nêu lên những đặc điểm phân biệt giữa thị trường tạo phẩm phi vật thể và tạo phẩm vật thể: bán được nhiều lần đồng thời, vấn đề là biết cách bán, khai thác được nhiều lần một phần hình ảnh, liên quan tới bảo vệ bản quyền; tính không hạn chế của chi tiêu về các tạo phẩm phi vật thể.

Vì người ta đã tìm ra cách thức để các thị trường tạo phẩm phi vật thể vận hành một cách có hiệu quả nên chúng đã được phát triển và tác động tới việc tạo ra các tạo phẩm mới của xã hội. Thị trường các tạo phẩm phi vật thể đã làm bộc lộ rằng thị trường là một môi trường mà các tạo phẩm phi vật thể thể hiện tầm mức tác động của chúng, thể hiện các kiểu sức mạnh trực tiếp và gián tiếp của chúng, dẫn tới những hành động mới trong các hoạt động kinh tế xã hội và thu hút các nguồn lực để phát triển mở rộng hơn nữa tầm vóc ảnh hưởng của chúng. Thị trường là nơi hiện hình thực chất sức mạnh của các tạo phẩm phi vật thể mới, vạch ra được những ưu việt và hạn chế của chúng, qua đó thấy được triển vọng của các tạo phẩm phi vật thể tương lai là ở chỗ nào. Thị trường không những là nơi buôn bán các sản phẩm mà còn là nơi cung cấp các ý tưởng và giải pháp công nghệ mới cho việc phát triển các tạo phẩm mới, cả vật thể lẫn phi vật thể. Có những thị trường mới mà chỉ khi được phát triển, người ta mới thấy toàn bộ tác động của chúng đối với nền kinh tế, chẳng hạn thị trường thông tin. Khi không phát triển thị trường này, người ta sẽ không thấy được tính đa dạng và phức tạp của các hàng hóa được bán trên thị trường đó là như thế nào.

Khi người ta đã rất giàu, khi đó người ta sẽ tiêu dùng và tạo ra các tạo phẩm phi vật thể mới, người ta tạo ra các sức mạnh xã hội mới và thâm nhập được vào nhiều tầng mức mới của những thứ phi vật thể, của vật thể. Vì thế, nước Mỹ không phải lo lắng gì nhiều về việc chuyển các cơ sở sản xuất ra bên ngoài, không phải lo lắng về sự nổi lên của Trung Quốc, nơi còn đặt nặng lên việc chế tạo nên các tạo phẩm vật thể. Đó là một nước mà các tạo phẩm phi vật thể còn ít phát triển khi hệ thống ngân hàng còn non yếu, thị trường thông tin bị phân cắt và nguồn cung còn thiếu rất nhiều.

Phát triển thị trường tạo phẩm phi vật thể là một cách thức có hiệu quả để tạo đà tăng trưởng kinh tế và công ăn việc làm cho tương lai, và chính ở đây, mỗi dân tộc sẽ có nhiều lĩnh vực ít gặp sự cạnh tranh nhất. Các dịch vụ lễ hội, các nhu cầu tâm linh hướng về cội nguồn, đang trên đà phát triển mạnh mẽ và tạo nên sự khác biệt với phần còn lại của thế giới, là những thứ có giá trị thương mại thực sự, thu hút được khách du lịch.

Việc thâm nhập của các tạo phẩm phi vật thể đã làm thay đổi cách thức mua và bán truyền thống, không chỉ điện tử hóa việc mua bán truyền thống, mà còn có cách thức mua bán hoàn toàn mới, khi một tổ chức, cá nhân, đứng ra tài trợ cho việc tạo nên một tạo phẩm vật thể mới.

Việc đạt được các tạo phẩm phi vật thể có ý nghĩa kinh tế xã hội tổng hợp mà sớm hay muộn, sự phát triển kinh tế phải tính tới nếu không muốn bị diệt vong, bởi vì con người cần được sống trong một môi trường trong sạch hơn, an ninh hơn, và được bảo vệt tốt hơn về mặt xã hội. Con người có những hình thức để bảo đảm cuộc sống đó bằng các tạo phẩm phi vật thể mang tính kinh tế xã hội hơn nữa. Trong những hoàn cảnh này, xã hội buộc cơ quan đại diện của xã hội là nhà nước phải thi hành các biện pháp để tạo nên được các tạo phẩm vật thể đó. Những lĩnh vực này đang dần dần cuốn hút nhân lực, tài lực của xã hội, và chính chúng lại tạo điều kiện để phát triển các công nghệ và tạo phẩm vật thể mới, tạo đà phát triển mới.

Các tiêu chí để đánh giá các tạo phẩm vật thể không thể áp dụng được vào việc đánh giá các tạo phẩm phi vật thể, trong đó có các tri thức liên quan tới bản chất của tiền tệ. Giá trị thương mại của toàn bộ tài sản vật chất của một công ty nhiều khi không bằng giá trị của sự nổi tiếng của nhãn hiệu. Cần phải có những nhận thức mới về bản chất của tiền tệ với tư cách là một sức mạnh xã hội, ở đây khả năng của tiền tệ có thể thu hút được các sức mạnh củ xã hội cần được lưu tâm. Tiền là một sức mạnh xã hội mà làm cho người ta có khả năng thanh toán, mua bán các tạo phẩm, cả vật thể lẫn phi vật thể và tiền có nhiều chức năng khác để thúc đẩy quá trình phát triển xã hội hiện đại tạo ra rất nhiều sức mạnh xã hội mới. Với quan niệm tiền là một sức mạnh xã hội thì có những phương cách mới sử dụng nó để tác động đến xã hội nhằm đạt được mục đích đa dạng. Tiền tệ luôn có những sức mạnh mới mà những nhà nước nhận thức được luôn tìm cách khai thác nhưng không nói ra vì lợi ích quốc gia của chính họ, còn giới học thuật đang tranh cãi chưa dẫn đến nhất trí. Thủ tướng Malaysia đã làm ngược lại những lời khuyến cáo của IMF trong việc đương đầu với khủng hoảng tài chính tiền tệ châu Á 1997, và ông đã thành công. Thế giới ngày một bất bình vì người ta đang có những cuộc thí nghiệm lớn về việc người ta thấy được một quyền lực mới tác động đến thế giới như thế nào. Đó là người ta thấy sức mạnh của đồng dollar của siêu cường Mỹ. Không một quan điểm kinh tế mang nặng tạo phẩm vật thể thuần túy nào có thể cắt nghĩa nổi trong một thời gian ngắn đồng dollar mất giá đến như vậy, đồng euro lên giá nhanh đến thế, và tại sao nướoc Mỹ lại bình thản như vậy trước tình hình đó.

Tạo nên một thị trường mới về một cái gì đó là một việc khó khăn và tốn kém. Những người đi tiên phong phải chịu rất nhiều rủi ro. Chúng ta hãy xem xét điều khoản của HIệp định thương mại song phương Mỹ – Việt, có lộ trình để các doanh nghiệp Mỹ hoạt động kinh doanh ở Việt Nam. Như vậy các doanh nghiệp Việt Nam đi tiên phong trong việc khai mở và khai thác thị trường, khi các doanh nghiệp Mỹ được phép vào thì thị trường đã được hình thành với khả năng thanh toán đã cao hẳn lên, với tiềm lực công nghệ và tài chính hùng mạnh hơn, các doanh nghiệp Mỹ sẽ có cách chiếm lấy thị phần lớn hơn của thị trường đã được khai mở nhọc nhằn đó.

(còn tiếp) 

TH: T.Giang – SCDRC

Nguồn tham khảo: Tống Quốc Đạt & Nguyễn Bình Giang – Kinh tế học siêu vĩ mô – NXB GTVT 2007.

Bản chất kinh tế thị trường hiện đại – Phần V


1a5/ Tạo ra các tạo phẩm phi vật thể trong đời sống xã hội

Đối với một xã hội, khi người dân không phải quá lo lắng về cơm ăn áo mặc và các phương tiện vật chất thông thường thì tâm lý của người ta đã thay đổi, người ta có nhu cầu về rất nhiều thứ phi vật thể, đặc biệt là chất lượng cuộc sống an ninh hơn, an toàn hơn, và trong môi trường mà những tạo phẩm phi vật thể sẵn có, đa dạng bộc lộ nhiều ý nghĩa, người ta có những suy nghĩ và ứng xử khác đi. Mười năm trước, ở nước ta, người ta không thể hình dung được những món ăn của người nghèo lại là món ăn đặc sản dành cho những người giàu hiện nay. Những nơi hẻo lánh, hang cùng ngõ hẻm, nghèo đói cùng cực lại là nơi hấp dẫn các du khách giàu có ở các nước phát triển. Người ta tạo ra nhiều thứ phi vật thể để cài vào đầu óc người khác khiến họ chi tiêu cho một cái gì đó, không hẳn là vì nhu cầu thiết yếu của họ. Trong khi hàng loạt công việc mới ra đời, thì nhiều thứ thuộc về truyền thống được tôn vinh trở lại. Có những thứ được vùi sâu mà có thời người ta bỏ mặc cố tình quên đi nay lại được phục hồi và tôn vinh như nhã nhạc, ca trù, lễ hội và những gì thuộc về truyền thống mang lại những giá trị hoàn toàn mới. Truyền thống dân tộc bộc lộ những gì vô hình tạo nên sự gắn kết giữa người với người mà nay cần được khai thác khám phá ra ở những tầng vỉa mới, và quan trọng hơn, chúng có những giá trị thương mại.

a/ Nhánh tạo ra cách thức suy nghĩ mới và hành động mới

Tạo ra tri thức mới là công việc chủ yếu của nền kinh tế tri thức, và lĩnh vực nghiên cứu và phát triển thu hút rất nhiều nỗ lực và tài nguyên của xã hội. Trong số này nổi bật lên là giáo dục với việc đem lại một tạo phẩm phi vật thể là tri thức cho người ta, một thị trường khổng lổ ước tính có trị giá 2000 tỷ USD. Việc đạt được tri thức đòi hỏi rất nhiều thời gian và phải qua nhiều giai đoạn khác nhau. Đây là lĩnh vực đang có những chuyển biến mạnh mẽ từ khu vực công cộng chuyển sang khu vực tư nhân với danh nghĩa xã hội hóa đủ loại khác nhau. Khu vực tư nhân mới thu hút được 25% khoản chi tiêu cho giáo dục và đang gia tăng ảnh hưởng bằng việc quản lý, xác định mục tiêu giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục. Thị trường giáo dục khổng lồ này trở nên rất hấp dẫn với các nhà đầu tư.

Các lĩnh vực Du lịch, Thể thao, Y tế, Giải trí… đang trở nên xã hội hóa với tốc độ ngày càng gia tăng theo nhu cầu của con người muốn thỏa mãn về sự an toàn, an ninh và giải trí, khám phá, tò mò của con người. Ngay cả lĩnh vực môi trường cũng đem lại nguồn lợi thương mại to lớn khi người ta muốn một cuộc sống xanh hơn, sạch hơn.

b/ Nhánh tạo nên sức mạnh xã hội

Trong thời đại ngày nay, các quyết định của chính quyền có vai trò lớn hơn, mạnh hơn người ta tưởng rất nhiều, vì đó là những tạo phẩm phi vật thể mà có sức mạnh tạo nên các kết hợp xã hội mới hay phân rã các kết hợp xã hội cũ trên cả bình diện vĩ mô và vi mô. Người ta tìm mọi cách tạo ra được ảnh hưởng lên người có chức có quyền, và nghề vận động hành lang là nghề được thừa nhận ở Mỹ, có đăng ký hành nghề

Giá trị tổng giám đốc của các công ty lớn đã được xã hội nhìn nhận lại khi giá trị cổ phiếu công ty tăng vọt hay giảm đi ngay khi người đó nắm vai trò lãnh đạo. Bản thân các chủ tịch kiêm tổng giám đốc các công ty lớn là nguồn tạo nên các tạo phẩm phi vật thể mà đã tạo nên được các kết hợp mới chưa từng có về mặt kinh tế và xã hội xuyên quốc gia. Họ đã tạo nên được lợi ích mới mà huy động nhiều cá nhân thuộc những quốc gia khác nhau phục vụ cho lợi ích đó.

Việc tạo ra nhiều loại sức mạnh xã hội mới đòi hỏi nhiều nguồn lực đáp ứng cho chúng. Vai trò đích thực của nhà nước trong nền kinh tế thị trường đang được nhận thức lại, và điều này đặc biệt rõ ở nước Mỹ, nước có nền kinh tế thị trường phát triển bậc nhất hiện nay. Có thể nói các nước phát triển hơn có phong phú sức mạnh xã hội hơn là các nước kém phát triển. Bất kỳ cái gì thuộc về hoạt động tinh thần của con người đều được khai thác để kiếm lợi nhuận. Có rất nhiều giá trị mà có sức mạnh xã hội như là dân chủ, an sinh xã hội, sự công bằng, văn minh, trở thành nguồn thu hút nhiều nguồn lực của xã hội. Chẳng hạn an sinh xã hội là một sức mạnh xã hội mà chỉ có những nước rất phát triển mới bảo đảm được cho công dân của mình. An toàn thực phẩm là một công việc đòi hỏi sự thanh tra, giám sát, kiểm nghiệm, rất khắt khe, đòi hỏi rất nhiều tốn kém. Và chi phí cho những điều đó có khi còn lớn hơn chi phí để sản xuất ra các sản phẩm nông nghiệp và thực phẩm. Nông nghiệp nước Mỹ đóng góp vào GDP là 1,4%, nhưng người tiêu dùng Mỹ phải bỏ ra 11% thu nhập cho ăn uống, tất nhiên là kể cả các khâu dịch vụ như vận tải, lưu kho, lưu bãi.

Quá trình tạo dựng lên một thị trường mới trong tương lai không chỉ là đưa hàng hóa vào là được mà là có một quá trình đào tạo người tiêu dùng. Các tổ chức phi chính phủ đã lĩnh ấn tiên phong để làm công việc xóa đói giảm nghèo ở các nước nghèo để chuẩn bị một thị trường mới, xã hội có giàu lên thì các công ty khác mới bán được nhiều hàng. Khi buôn bán với nước giàu, dù nước giàu có nhập siêu từ nước khác thì cả hai đều giàu lên. Nước giàu có những kỹ thuật, thủ đoạn tài chính tiền tệ để các khoản nợ đó không ảnh hưởng gì đến sự phát triển của họ, thậm chí họ có thể xóa bỏ các khoản nợ đó. Nhưng họ có thể thực hiện sự cân bằng đó bằng cách khác, bằng con đường thương mại các tạo phẩm phi vật thể mà một nước giàu lên sẽ rất cần, trong đó có các bí quyết công nghệ cao.

Xã hội ngày nay đã làm cho đồng tiền ở nước giàu có một sức mạnh ghê gớm, người ta cạnh tranh nhau để bán được hàng vào nước Mỹ, bán được hàng là được coi là một thắng lợi. Nếu Mỹ không cho bán hàng vào Mỹ thì sẽ bị người ta kiện ra WTO.

Người ta có một thực tại ảo mà sẽ đem lại cho con người rất nhiều ứng dụng, với một cuộc sống phong phú hơn về đời sống tinh thần, với nhiều mối quan hệ xã hội cần phải giải quyết, với nhiều nguy cơ mới phải đương đầu và những thứ đó đòi hỏi phải tạo nên nhiều tạo phẩm phi vật thể để giải quyết. Bằng cách tạo ra nhiều tạo phẩm phi vật thể, con người sản xuất ra được nhiều vấn đề liên quan tới việc tạo ra các tạo phẩm vật thể hoàn toàn mới, và giải quyết được nhiều việc của mình, mà không một tạo phẩm vật thể nào có thể giải quyết được, đó là các vấn đề mang tính nhân bản, ý thức về môi trường sống, ý thức trách nhiệm đối với các thế hệ tương lai. Con người có những vấn đề mà chỉ có tạo phẩm do chính mình giải quyết được, như tình hữu nghị giữa các dân tộc, mối quan hệ thân thiết và nồng ấm giữa người với người, trách nhiệm và tình thân giữa người với người. Con người có rất nhiều việc phải làm mà đạt được sự đồng thuận trong hi vẫn duy trì được sự khác biệt về truyền thống là những tạo phẩm phi vật thể đóng vai trò ngày càng quan trọng đối với đời sống xã hội, và trong điều kiện kinh tế thị trường, đó là những thứ có giá trị thương mại. Vấn đề là ở đây, những bộ óc nhìn xa trông rộng của nhân loại đã được trao các trách nhiệm và tiền của, các phương tiện vật chất để làm được những thứ đó, nhằm tránh được những thiệt hại lớn lao hơn trong xã hội đối với những tai họa đã được lường trước này. Những ý nghĩa kinh tế của các hoàn cảnh này hoàn toàn có thể được xã hội ủy quyền để tạo nên Vấn đề ở đây là các công dân hay các nhà nước trả tiền cho các hoạt động tạo ra các tạo phẩm phi vật thể đó bằng cách tài trợ, chứ không phải mua bán, khi họ thấy rằng chúng có một ý nghĩa nào đó. Để biết được một kiến thức mới cũng như đi du lịch tới một nơi xa, người ta phải trả tiền cho người hướng dẫn viên du lịch, hướng dẫn viên tri thức. Chính ở trong phạm vi này có những tính chất mới giữa việc mua và bán.

(còn tiếp) 

TH: T.Giang – SCDRC

Nguồn tham khảo: Tống Quốc Đạt & Nguyễn Bình Giang – Kinh tế học siêu vĩ mô – NXB GTVT 2007.

Bản chất kinh tế thị trường hiện đại – Phần IV


Trong nhánh này, những hãng sản xuất ra các vật phẩm sẽ tự mình, hay liên doanh liên kết, tự đặt hàng theo các tiêu chuẩn nhất định, mua đứt bán đoạn những phần mềm nào đó dùng trong các sản phẩm của họ. Nhánh này phát triển hay không tùy thuộc vào sự phát triển của các ngành công nghiệp hạ tầng kỹ thuật công nghệ thông tin và các ngành công nghiệp bổ trợ của một nước cùng với khả năng thương mại hóa chúng.

Nhánh này là nền móng để phát triển các kết hợp mà các nhánh khác của công nghệ phần mềm sẽ tạo nên. Chẳng hạn chúng ta đã biết mỗi hệ điều hành máy tính mới cần phải có phần cứng tương thích. Phần cứng này được các chuyên gia của công ty phần mềm phối hợp với các công ty phần cứng thiết lập nên những cách thức kết hợp nền tảng mới về nguyên tắc, mà bao trùm được các cách kết hợp cũ, với những bộ lệnh đặc thù của các con chip, để tạo nên một nền mà hệ điều hành có thể vận hành được. Hệ điều hành này có thể tương thích được với những ứng dụng được viết với các hệ điều hành cũ. Những phần cứng có khả năng kết hợp yếu hơn không vận hành được phần mềm đó. Ngoài những gì được công bố còn có những khả năng đặc biệt khác. Các hãng phần mềm hàng đầu và các hãng phần cứng hàng đầu có cách kết hợp chặt chẽ với nhau tạo ra các sản phẩm, tất nhiên phải tuân theo chuẩn công nghiệp nào đó nhưng không có gì ngăn cản họ làm được những điều tốt hơn chuẩn đó đã có thể đặt ra.

Sự phát triển của các thế hệ máy tính mới như máy tính lượng tử, máy tính sinh học mở ra những cách kết hợp mới về nguyên tắc để con người có thể đi sâu vào những tầng mức mới của cấu tạo sinh thể và vật chất từ đó tạo nên được những hệ thống có tính thông minh hoàn toàn mới như sự phát triển tính thông minh trong các tầng mức khác nhau của sinh vật sống.

c/ Nhánh tạo nên các nối kết các vật phẩm với nhau thành một hệ vật phẩm

Nhánh này làm cho các vật phẩm có thể gần hay xa nhau về mặt không gian, hoặc là bị giới hạn trong cùng vật thể, hoặc là không bị giới hạn có thể kết hợp được với nhau theo một hay nhiều mối quan hệ nào đó. Đó là các hệ điều hành mạng, các phần mềm điều khiển máy bay, phần mềm liên lạc giữa các máy bay với các đài điều khiển không lưu, với trung tâm chỉ huy, các chương trình quản lý hệ thống điện, các phần mềm hệ thống thời gian thực…

d/ Nhánh tạo nên sự nối kết giữa người và các vật phẩm

Nhánh này gồm có các phần mềm giao tiếp người máy, hiển thị dữ liệu, các chương trình vào ra dữ liệu, các chương trình đưa ra cho con người những phương án lựa chọn hành động, nhận dạng người có thẩm quyền sử dụng như chỉ có những phi công đã đăng ký mới được điều khiển máy bay dân dụng để chống không tặc, hệ thống bảo vệ ngăn cản các hành động vận hành không được phép trong các nhà máy hạt nhân, hệ thống phóng các tên lửa đạn đạo mang đầu đạn hạt nhân…

e/ Nhánh tạo nên sự nối kết giữa người với người

Nhánh này gồm có các phần mềm truyền thông, các trình duyệt, các chương trình điều khiển modem, các chương trình vận hành trên Internet… Nhánh này gồm nhiều phân nhánh, có thể phục vụ rất nhiều người khác nhau.

Nhóm này có những phân nhánh, hoặc là làm cho người dùng trở nên chủ động, hoặc là làm cho người dùng bị chi phối, không còn chủ động được nữa. Hàng chục triệu, hàng trăm triệu người có thể nối kết với nhau, cùng chia sẻ các tài nguyên trên mạng, hoặc thậm chí cùng phối hợp với nhau để thực hiện một hành động nhất định như tham gia bầu cử trên mạng.

f/ Nhánh tạo nên sự nối kết giữa các tổ chức

Có rất nhiều tổ chức thường xuyên phải trao đổi thông tin và xử lý thông tin với nhau với những hệ thống hoạt động 24/24 giờ mỗi ngày, từ các hệ thống dự báo khí tượng toàn cầu, hệ thống cảnh báo tên lửa tiến công của các lực lượng phòng không, đến những giao dịch kinh tế của các tập đoàn đa quốc gia cần trao đổi và xử lý thông tin trước những sự kiện mới nảy sinh, như các giao dịch liên ngân hàng, các giao dịch liên thị trường chứng khoán, các giao dịch chống các tội phạm liên quốc gia…

g/ Nhánh tạo nên sự kết hợp giữa các dạng phi vật thể với nhau

Trong nhánh này có các dạng về việc kết nối nhiều phần mềm mang những tính năng hoàn toàn khác nhau lại với nhau, thậm chí có các dạng kết nối những tư tưởng hoạt động của con người, về thực chất đây là các kết nối chương trình máy tính, hoặc kết nối các vật thể thông minh thành một cộng đồng, thành một cái gì đó có khả năng điều chỉnh các dạng phi vật thể nhất định.

Một trong những dạng này là các virus máy tính, các phần mềm điều hành mạng, các chương trình gián điệp xâm nhập trái phép…

h/ Nhánh tạo nên sự gắn kết mới với các sinh thể với nhau

Việc phát triển các phần mềm trong các loại máy móc thông minh nhằm tạo ra được các tác động diễn ra trong quá trình nào đó nhằm tác động liên tục đến các sinh thể nhằm làm cho các sinh thể tạo ra được tạo phẩm phi vật thể nhất định, hay tạo ra được chất liệu chứa dạng phi vật thể nào đó. Từ đó, người ta nối kết với những sinh thể với các vật phẩm và các sinh thể với nhau. Chẳng hạn người ta cấy các thiết bị thông minh vào một con chuột và điều khiển chột làm những hành động mà người ta mong muốn. Đây là một chiều hướng tương lai mà mở ra những điều viễn tưởng cũng không thể hình dung hết được khả năng của chúng. Trong tiến trình phát triển, người ta sẽ tạo ra được các kết hợp mà hiện nay chưa hình dung được. Bài toán về phần mềm hiện nay được đặt ra không chỉ phải giải quyết được các vấn đề đang phát sinh mà còn có nhãn quan giải quyết được những gì sẽ phát sinh trong vài năm tới. Việc không có thực tiễn về các vấn đề hiện đại nảy sinh sẽ dẫn đến không có khả năng làm được các phần mềm đáp ứng được các yêu cầu phát triển hiện đại.

i/ Nhánh tổ hợp của một vài nhánh khác

Các nhánh này ngày càng phát triển với sự kết hợp của các nhánh với nhau, và thông thường bất kỳ giải pháp ứng dụng thực tiễn nào cũng thường kết hợp nhiều nhánh lại với nhau.

Những vấn đề trong việc tạo nên các kết hợp mới ngày càng đi vào chiều sâu với quy mô ngày một to lớn đòi hỏi các cách tiếp cận mới về nguyên tắc. Là cơ sở cho việc tạo nên các kết hợp mới mà những thứ vô hình đóng vai trò chi phối, ngành công nghiệp tạo ra các tạo phẩm phi vật thể hiện đại là một ngành kinh doanh có lợi nhuận lớn nhưng có độ rủi ro rất cao. Trước đây 20 năm, 40% dự án phần mềm thất bại thì ngày nay tỷ lệ thất bại lên tới 90%. Thị trường của ngành công nghiệp tạo ra các tạo phẩm phi vật thể hiện đại không chỉ là nơi người ta bán sản phẩm mà còn là nơi người ta thi thố về các giải pháp phần mềm mới với những ý tưởng mới lạ để tạo nên các kết hợp phải tính được những tiến triển trong tương lai. Ngoài việc tạo nên các kết hợp mới còn có chiều hướng ngược lại. Việc tạo nên các phân giải những kết hợp đã được tạo nên cũng là một nhánh quan trọng của ngành công nghiệp tạo ra các tạo phẩm phi vật thể.

Công nghệ sinh học, công nghệ vật liệu mới, hàng không vũ trụ là những lĩnh vực đang tạo ra rất nhiều các tạo phẩm phi vật thể. Việc tiêm vaccine vào con người nhằm chống lại một bệnh tật nào đó là một điển hình của việc tạo nên những tạo phẩm phi vật thể trong công nghệ sinh học. Các vật liệu mới có khả năng phát triển các đặc tính mà người ta yêu cầu khi môi trường biến đổi. Hàng không vũ trụ tạo nên được các cách thức nối kết mới giữa các vật thể thông minh và với con người, phục vụ cho những mục đích mới của con người. Người ta không chỉ chế tạo ra các máy bay tốc độ nhanh, mà còn những vật thể bao nhỏ bé bay với tốc độ chậm, thậm chí rất chậm, nhằm phục vụ rất nhiều mục đích mới của con người, từ truyền thông cho tới các hoạt động giám sát từ trên cao diễn biến khí tượng, theo dõi tình hình cháy rừng, phòng chống lụt bão và các hoạt động do thám quân sự.

(còn tiếp) 

TH: T.Giang – SCDRC

Nguồn tham khảo: Tống Quốc Đạt & Nguyễn Bình Giang – Kinh tế học siêu vĩ mô – NXB GTVT 2007.