Bí quyết của thành công – Phần X


13/ Luôn luôn giữ chữ tín

Là một người lãnh đạo, nhất là lãnh đạo cấp cao không chỉ biết làm báo cáo, ăn nói trôi chảy, biết dùng lời lẽ thuyết phục quần chúng mà quan trọng hơn cả là phải biết dùng hành động của mình làm gương, ép mình vào kỷ luật. Bởi vì mỗi hành vi, cử chỉ lời nói của mình đều bị quần chúng nhân dân quan sát chặt chẽ và động lực lớn nhất của họ cũng chính là hành động của mình. Đem hành động của mình thể hiện trong công việc là cách thu phục lòng người nhất. Tục ngữ có câu: “Hành động là bài học không có âm thanh”. Một loạt những lời đao to búa lớn đều không bằng hành động xắn áo, bắt tay vào việc. Con người ta rất dễ bị một số chuyện nhỏ nhặt hay chuyện tình cảm chi phối. Quan trọng hơn chính là bỏ dần ham muốn vật chất và hưởng thụ, làm cho mình và quần chúng không có sự cách biệt, biến mình thành một người bình thường giản dị, yêu cầu người khác làm được việc thì trước tiên mình cũng phải làm được. Như vậy lời nói mới có sức thuyết phục.

Về chuyện Tào Tháo “cắt tóc thay đầu” tỏ ra quân lệnh nghiêm ngặt có nhiều ý kiến khen chê khác nhau.

Có người khen rằng đây là do Tào Tháo giỏi cơ biến nhưng có nhiều người lại cho rằng chuyện này đã cho thấy sự hiểm ác, gian tà của Tào Tháo. Cũng có người nhìn nhận chuyện này thể hiện rõ quân lệnh nghiêm minh của Tào Tháo. Trên thực tế chuyện này đã phản ánh được sự tài trí nhanh nhạy giỏi tùy cơ hành sự của Tào Tháo.

Tào Tháo ra lệnh công bố cho mọi người rằng: “Bất kể là đại tướng hay tiểu tướng quân, khi đi qua ruộng lúa mạch, nếu giẫm lên cây thì bị tội chém đầu, quân lệnh nghiêm minh…”

Một lần Tào Tháo đang cưỡi ngựa đi, thình lình ở giữa ruộng một con chim bay lên, con ngựa thấy lạ mắt liền lao xuống ruộng, giẫm nát của một mảng rộng lớn. Tào Tháo lệnh cho Chư Bột xét tội giẫm nát ruộng lúa mạch của mình. Chư Bột nói: “Thừa tướng mà cũng phải chịu tội ư?” Tào Tháo đáp: “Ta đặt ra luật nhưng ta lại phạm luật!” Nói rồi Tào Tháo định rút kiếm cắt cổ tự sát. Quần thần vội xúm vào ngăn lại. Quách Gia nói: “Thời Xuân Thu có chủ nghĩa ‘Phép nước phải nể chủ’. Thừa tướng đứng đầu cả đại quân lẽ nào phải tự phạt ư?” Tào Tháo trầm ngâm một lát, rồi nói tiếp: “Tuy phép nước phải nể chủ song vẫn đáng bị trị tội chết” và rút kiếm tự cắt tóc mình. Tào Tháo nói: “Quyền cắt tóc thay chặt đầu”.

Việc ngựa của Tào Tháo giẫm nát ruộng lúa mạch vốn không phải là cố ý. Lỗi của Tào Tháo không chỉ cần nói rõ tình hình là có thể có cách xử lý thích hợp. Như thế thì không thể không khiến lòng dân phục. Tào Tháo không tiện nói ra lời giải thích cho mình nên phải giả vờ ra vẻ “Rút kiếm ra tự cắt cổ mình”.

Sự việc này cũng là một lần biểu diễn tài nghệ của ông vua quyền thuật. Quyền thuật của Tào Tháo cao tay ở chỗ ông ta không lấy nguyên nhân khách quan để gỡ tội cho mình mà dùng tóc của mình để thể hiện tính nghiêm minh của kỷ luật quân đội, khiến cho mọi người đều phải quy phục, loại quyền thuật này dù là xét từ ý đồ chủ quan hay từ hiệu quả khách quan thì đều rất đúng đắn chứ không hề có sự gian hiểm nào. Nên xem đây như là trí tuệ tài giỏi, tùy cơ ứng biến nhanh nhạy của Tào Tháo.

14/ Lấy đức báo oán

Người xưa có câu: “Bậc đại nhân không chấp kẻ tiểu nhân”, tức là không giống với suy nghĩ thông thường của người khác, trước tiên phải chiến thắng đối phương về phong thái, để cho đối phương cảm thấy anh ta chỉ là kẻ tiểu nhân nhỏ mọn trước mình. Kiểu “đại nhân” này là những bậc quân tử có lòng bao dung rộng lớn. Trong Thái Căn Phổ có câu nói thế này: “Thuật xử thế nhường một bước là cao, lùi là cái gốc để tiến, khoan dung với người khác là phúc, lợi cho người chính là lợi mình”. Trong thuật xử thế hòa hợp với người, một mặt nhường bước, mặt khác vui vẻ tán dương người khác. Đó chính là phong thái của “người quân tử” là “triết học xử thế” của bậc “đại nhân”. Tính tình khoan dung độ lượng dễ làm cho người khác cảm thấy an toàn khi tiếp xúc, sự thoải mái có lợi cho trao đổi tình cảm, mà sự hiểu biết nơi sâu thẳm nội tâm của đối phương sẽ tốt cho quan hệ hai bên.

Khổng Tử từng nói: “Người quân tử thẳng thắn vô tư, kẻ tiểu nhân thì bi ai ủ rũ”. Thẳng thắn, vô tư, rộng lượng, khoan dung, có tấm lòng bao dung thì con người mới thoải mái, mới có thể vô tư, không dễ cáu giận, đó là nghệ thuật xử thế của con người. Chẳng trách cuốn Nhiễm ngôn cũng viết rằng: “Trăng qua rằm thì trăng không sáng rõ, người ở tuổi trung niên thì vạn sự hòa hợp”. Trong đó, ý nghĩa của chữ “hòa” vô cùng sâu sắc, nó có thể dung người dung vật, cho nên có thể đem tới sự vui vẻ. Con người ta vốn không cần phải quá hà khắc với người, với mình. Khoan dung không những là một nghệ thuật trong giao tiếp giữa người với người mà còn là thái độ đối nhân xử thế, đồng thời cũng là một sự tu dưỡng quan trọng về nhân cách. Người xưa có câu: Khi lấy lòng khoan thứ để bao dung vật, vật tất sẽ quay về, nếu nghiêm ngặt hà khắc sinh ra thì lòng bần tiện mà không có sự tự giác. Cho nên bậc đại nhân để vật tự do thoải mái, không làm khổ người, không xét nét người, vì thế có thể kết giao bốn biển”. Người xưa thường trọng sự khoan dung. Có câu cách ngôn thế này: “Đỉnh đầu tướng quân có thể phi ngựa, trong bụng tể tướng có thể dong thuyền”. Phương Tây cũng có câu nổi tiếng: “Trên thế giới, cái lớn nhất là đại dương. Rộng lớn hơn đại dương là bầu trời, rộng lớn hơn bầu trời là tấm lòng con người”. Có thể thấy lòng khoan dung của con người đã tôn vinh phẩm chất tốt đẹp của họ và được thể hiện rõ từ trong ra ngoài.

Các học phái nổi tiếng cổ xưa phần lớn đều sùng bái tinh thần khoan dung độ lượng. Trong đó, nổi tiếng là ba học phái: Nho, Đạo, Phật. Trong caác bài học về khoan dung độ lượng của Nho, Đạo, Phật thì Phật gia cho rằng lòng khoan dung độ lượng là vô điều kiện. “Dập tắt lửa trong lòng, thắp lên ngọn đèn Phật”.

Một đôi vợ chồng ở gần Tự Ẩn thiền sư. Trong nhà có một cô con gái chưa chồng mà chửa, bố mẹ bức hỏi con gái, cô ta bèn chỉ Tự Ẩn thiền sư là bố của đứa trẻ, bố mẹ cô ta tức giận đi tìm Tự Ẩn. Tự Ẩn nghe xong lời chửi mắng, cuối cùng nói: “Ra là thế”. Sau khi đứa trẻ ra đời, vợ chồng nhà kia lập tức đem đến cho Tự Ẩn thiền sư. Đại sư tuy chịu tiếng xấu ở bên ngoài nhưng không hề bận tâm, hết lòng nuôi đứa trẻ khôn lớn. Vài năm sau, chân tướng sự việc mới bị bại lộ, hóa ra cha ruột của đứa trẻ là một tên lưu manh. Cặp vợ chồng này không còn chỗ đứng bèn đến sư dâng lên lễ vật tạ lỗi với thiền sư và xin nhận lại đứa trẻ. Khi giao lại đứa trẻ Tự Ẩn đại sư chỉ nói một câu rất nhẹ nhàng: “Chính là như vậy sao?”.

Lấy đức báo oán là bài học của Phật gia. Có người hỏi Khổng Tử, rằng: “Lấy đức báo oán là thế nào?” Khổng Tử trả lời: “Nho gia dạy con người hãy khoan dung với người khác. Bề ngoài là vì người, nhưng thực chất là vì mình. Nho gia lấy nhân ái để mưu cầu sự hòa thuận giữa người với người, thực ra cũng là vì mình mà thôi”. Vu Chướng hỏi: “Lấy gì để đạt được “nhân”?” “Năm điều đó là “cung, khoan, tình, mẫn, tuệ” (cung kính, khoan dung, tình cảm, nhạy bén và sáng suốt). Cung kính là không xấc xược, khoan dung thì sẽ được lòng của quần chúng. Tình cảm thì sẽ được người yêu quý, nhạy bén thì có công lao, sáng suốt đủ để sai khiến người khác”. Khoan dung thì được lòng quần chúng, do vậy muốn được lòng quần chúng tất phải khoan dung. Sách sử xưa cho thấy rằng phàm là những nhà chính trị có chút thành tựu thì không ai không có lòng khoan dung. Trong Hậu Hán thư có ghi rằng: Thời Đông Hán, có vị đại phu Lưu Khoan khoan dung, độ lượng. Có người mất trâu, nhận nhầm trâu đóng trong xe của ông, Lưu Khoan không nói gì, xuống xe đi bộ về. Người nhận lầm trâu biết bị nhầm đến trả trâu về, cúi đầu tạ ơn mà nói rằng: “Thật phụ lòng người trên, xin được chịu tội”. Ngài nói: “Vật có bao nhiêu loài giống nhau, khó tránh được sai sót, tại sao phải tạ ơn?” Con người Lưu Khoan, quả thật danh bất hư truyền. Vợ của ông vì muốn thử xem lòng khoan dung của chồng đến mức nào, bèn nhân lúc ông muốn vào triều dâng tấu, đã ăn mặc chỉnh tề, cố ý sai người hầu dâng món ăn lên và làm bẩn bộ triều phục. Lưu Khoan không hề thay đổi sắc mặt, mà nhẹ nhàng hỏi: “Có bỏng tay không?” Từ đó có thể thấy được lòng khoan dung của ông là rất lớn, có thể xứng đáng là bậc trưởng giả làm đến chức Thái Úy, Thiếu phủ.

(còn tiếp) 

TH: T.Giang – SCDRC

Nguồn tham khảo: Vietbook – Nghệ thuật nắm bắt cơ hội tùy cơ ứng biến – NXB VHTT 2010.

Advertisement

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s