Bàn về các vấn đề xã hội – Phần XIII


Người giàu quá giàu, người nghèo quá nghèo, có người muốn loại bỏ chế độ thừa kế tài sản để xóa bỏ giai cấp giàu nghèo mà không biết rằng sự sản sinh ra nhà tư bản không có quan hệ gì với chế độ thừa kế tài sản hết. Có thể lấy ví dụ để chứng minh: Vua sắt thép của nước Mỹ Carnegie khi còn là người nghèo, lúc 13 tuổi đã phải đi làm công ở nhà máy dệt, một tuần được lĩnh tiền công là 1 USD 20 cent. Vua dầu mỏ Lockeland là con nhà nông, năm 6, 7 tuổi theo mẹ lên núi kiếm củi hoặc theo cha đi nhổ cỏ ngoài đồng. Vua đường sắt Vanderbilt mất cha năm 15 tuổi, không biết lấy gì để sống liền vào hiệu buôn để học nghề. Ưeld nổi danh trên toàn thế giới nhờ lắp đặt dây điện thoại dưới đáy Thái Bình Dương – năm 16 tuổi cũng phải đi học việc trong hiệu buôn ở New York. Nhà ngân hàng lớn của nước Pháp là Lau-Whitt lúc còn trẻ nhà rất nghèo, đi tới một ngân hàng nọ để giãi bày hoàn cảnh với ông chủ, mong muốn được ở lại làm tạp vụ nhưng người chủ không đồng ý. Khi anh ta bước ra khỏi ngân hàng, một chiếc đinh từ giày đã bị rơi xuống, anh liền cúi xuống nhặt lên, ông chỉ vì thấy anh không bỏ qua chi tiết nhỏ nhặt liền gọi vào, cho anh ở lại ngân hàng làm việc. Nhà tài phiệt lớn của nước Mỹ Swabu chỉ là con trai của một công nhân dệt len tại một ngôi làng nhỏ, khi còn nhỏ giúp cha mình làm việc, khi thì ở nhà làm nông, khi thì làm phụ xe cho bưu điện. Vua núi đồng Junlock là con nhà nông, lúc nhỏ thường theo cha đi chăn trâu, đi bộ tới mấy trăm dặm, buổi tối ngủ cùng với trâu, buổi sáng thức dậy cùng trâu. Vua đường cát Soustk người Đức, năm 18 tuổi đi thuyền đến nước Mỹ, sau khi vào bờ kiểm tra trong hành lý của mình, túi áo bên trái có mấy viên đường, túi áo bên phải có ba đồng tiền, ngoài ra trên người không còn gì khác nữa. Vua thương mại Vannamer là con trai một người thợ làm gạch, lúc nhỏ nhà nghèo, không được đi học, bất kể là mùa đông hay mùa hè đềuphải đi chân trần trên phố. Vua xe hơi Ford hơn hai mươi năm trước vẫn còn là thợ sửa đồng hồ. Những người được nói tới ở trên đều là con nhà nghèo khó, không hề được thừa kế gia sản. Duy nhất chỉ có cha của vua ngân hàng Morgan là một người giàu có nổi tiếng ở nước Mỹ, nhưng tài sản mà ông có được không hề dựa vào cha mình. Ông thường nói: “Tuy tôi là con trai của Spencer Morgan nhưng không hề dựa vào đó để đứng trên thế giới này, tôi phải trở thành một người đàn ông độc lập”. Có thể thấy rằng tài sản khổng lồ mà ông có được cũng không hề có quan hệ gì tới việc thừa kế. Chúng ta nghiên cứu kỹ nguồn gốc sự giàu có của những người này, thấy họ đều cướp đoạt sức sản xuất của Trái đất và máy móc, nếu không phải là kinh doanh mậu dịch quốc tế thì là lập ngân hàng, duy nhất chỉ có một người là Swabu không kinh doanh độc lập nhưng cả đời ông làm phụ tá cho vua sắt thép, tài sản của ông vẫn là có được nhờ cướp đoạt sức sản xuất của Trái đất và máy móc. Nếu thu hồi cả bốn thứ đất đai, máy móc, ngân hàng và mậu dịch quốc tế thuộc về nhà nước, những người được tôn xưng là vua của các ngành nghề kia chắc chắn sẽ không thể xuất hiện, đây mới là biện pháp trị liệu từ căn bản.

Còn về trình tự cải cách xã hội, tôi chủ trương bắt đầu thực hiện từ thôn làng, lấy mỗi thôn làng làm một đơn vị, làng nào làm việc làng nấy, bởi vì lúc mới cải cách tình hình phức tạp, nên do mỗi địa phương tiến hành dựa trên tình hình của địa phương mình, như vậy mới có thể phù hợp, nếu có chỗ nào trở ngại thì có thể sửa đổi luôn. Khi các thôn làng đã làm tốt rồi mới kết hợp cả huyện lại, các huyện làm tốt rồi mới kết hợp cả tỉnh lại, các tỉnh làm tốt rồi mới kết hợp cả nước lại, sau này khi các nước làm tốt rồi mới kết hợp cả thế giới lại, vậy là thế giới đại đồng rồi.

Cải cách xã hội nên chú ý tới hai điểm sau đây: (1) Pháp lệnh quy trình đặt ra phải để lại chỗ trống cho các địa phương có thể co duỗi được, càng tủn mủn thì lại càng nhiều trở ngại, càng không thể thi hành; (2) Nên khuyên bảo mọi người để nhân dân các nơi vui vẻ thực hiện, không nên dùng hình phạt hà khắc để cưỡng ép người dân thực hiện. Phương pháp thực hiện có thể làm như sau:

Sau khi chính quyền thu hồi đất đai về cho nhà nước liền thống kê xem mỗi thôn làng có bao nhiêu đất đai, lệnh cho người dân trong cả làng tổ chức ra một đoàn thể để quản lý chung, do đoàn thể này chia đất đai cho người dân thuê, cả làng mỗi năm thu được tổng tiền thuê là bao nhiêu, chính quyền giao cho đoàn thể này trách nhiệm nộp tiền cho ngân hàng, nếu tiền thuê tính bằng hiện vật là lương thực thì do đoàn thể này đứng ra thu mua rồi nộp tiền vào ngân hàng, chính quyền đứng ở vị trí giám sát cũng bớt được vất vả phiền phức.

Carnegie (1835 – 1919)
Sinh ra ở cố đô Dunfermline của Scotland. Năm 13 tuổi cả nhà chuyển tới nước Mỹ, về sau tới Pittsburgh. Trải qua sự phấn đấu nỗ lực không ngừng trước khó khăn gian khổ, ông đã xây dựng được cơ cấu ngành thép lớn nhất nước Mỹ, là một trong ba người giàu nhất nước Mỹ thời bấy giờ. Vào thời điểm đỉnh cao của sự nghiệp, ông lại từ bỏ tất cả, theo đuổi một cuộc sống tự do, cống hiến rất nhiều cho sự nghiệp từ thiện, khoản tiền khổng lồ mà ông đã quyên tặng đủ để so sánh với giải Nobel. Ông trở thành người anh hung và là tấm gương về sự phấn đấu trong long người dân Mỹ.

Đất đai trong cả nước do nhà nước bỏ tiền ra để cải thiện thì lợi ích của đất đai thuộc về nhà nước, do các thôn làng bỏ tiền ra để cải thiện thì lợi ích của đất đai thuộc về thôn làng, sau khi các thôn làng cải thiện đất đai, khoản thu nhập tăng them do người dân của thôn làng đó chia đều. Phàm là những khoản chi tiêu cần thiết như tiền mua máy móc, phân bón… vay của ngân hàng, tiền lãi có thể hoãn đến sau khi thu hoạch mới phải trả. Nếu xây dựng đường sá, khai thông ngòi rạch… những công trình được xây dựng trên đất đai mà có tính lâu dài, khoản tiền dùng vào việc đó do nhà nước và thôn làng chia đôi mỗi bên chịu một nửa. Ví dụ làng A để xây dựng đường sá cầu cống đã vay của ngân hàng 2000 đồng, ngày hoàn thành công trình, chính quyền sai nhân viên đến nghiệm thu xong, chính quyền chịu một nửa tiền, ngân hàng chỉ cần cho làng đó vay 1000 đồng là được rồi, chính quyền trên danh nghĩa là chịu một nửa tiền nhưng trên thực tế là không có tổn thất gì. Bởi vì tiền lãi ngân hàng cho vay gấp đôi tiền lãi gửi vào. Giả sử tiền lãi gửi vào là 0,6%/tháng, tiền lãi cho vay là 1,2%/tháng, nhân dân gửi vào ngân hàng 2000 đồng, ngân hàng phải trả mỗi tháng 12 đồngh tiền lãi, làng A vay 2000 đồng để xây dựng đường sá cầu cống, ngân hàng chỉ phải trao cho làng đó 1000 đồng, mỗi tháng thu về 12 đồng tiền lãi, vừa đúng bù vào số tiền lãi cho khoản 2000 đồng mà người dân gửi vào, có điều nhà nước còn phải phụ trách khoản nợ 1000 đồng không có lãi, chỉ cần nhà nước không trả tiền lãi thì khoản nợ này có phải gánh vác nhiều hơn cũng chẳng có gì đáng ngại.

Phương pháp tăng sản lượng nông nghiệp mà Tôn Trung Sơn nói tới tổng cộng có bảy cách: Thứ nhất là vấn đề máy móc, thứ hai là vấn đề phân bón, thứ ba là vấn đề đổi giống, thứ tư là vấn đề trừ hại, thứ năm là vấn đề chế tạo, thứ sáu là vấn đề vận chuyển, thứ bảy là vấn đề phòng ngừa thiên tai. Chính quyền nên phái người tới các thôn làng giảng giải rõ cho họ các biện pháp hay, hoặc văn bản để thuyết minh, phải khiến nông dân trong lòng hiểu rõ, còn có áp dụng hay không là do nông dân tự quyết định, không cần phải dùng sức mạnh để can thiệp. Có câu: “Có lợi ở đâu, người tất đi theo”. Họ biết rõ có mối lợi lớn ở đó thì tự nhiên sẽ vui vẻ làm theo. Tôn Trung Sơn từng nói: “Nếu nói với người Trung Quốc là muốn họ đi tranh giành tự do, họ sẽ không hiểu, không tình nguyện đi theo, nhưng nếu nói với họ là muốn họ đi phát tài, sẽ có rất nhiều người đi theo”. Chúng ta kêu gọi các tổ chức đoàn thể ở thôn làng, bảo họ cải thiện đất đai chính là muốn họ được phát tài, nhân dân có lý nào lại không hoan nghênh chứ? Cho dù có người hoài nghi, chẳng qua là không tuân theo việc cải thiện mà thôi, chắc chắn sẽ không đến mức ngăn cản bởi nhà nước kêu gọi họ tổ chức đoàn thể này, gánh vác trách nhiệm nộp tiền thuế của toàn thôn làng, đoàn thể này dựa theo mức giá mà nhà nước đã định ra để cho thuê, những người trong đoàn thể chẳng qua là tốn chút sức lực theo nhà nước thu thuế mà thôi, không phải là quá mức mệt mỏi, họ vì lý do gì mà phải đứng ra phản đối chứ?  Chỉ cần làm được việc này, công việc trong thôn làng dần dần sẽ được thống nhất, sau này tất cả mọi việc đều đã làm tốt rồi cũng coi như thu được hiệu quả.

Về việc tăng gia sản xuất, họ không tình nguyện cải thiện cũng đành để mặc họ, nếu cố tình can thiệp thì ngược lại thành ra nhiều chuyện sẽ gây ảnh hưởng xấu. Chúng ta chỉ là ra sức đề xướng, hết sức khuyên nhủ, còn để họ tự do lựa chọn áp dụng, chỉ cần có thôn làng thu được nhiều lợi ích, họ tự nhiên sẽ tranh nhau làm theo. Loại việc này nếu đôn đốc quá nghiêm ngặt, ngược lại sẽ khiến tệ nạn phát sinh. Phép thanh miêu của Vương An Thạch chính là vết xe đổ đi trước. Nhân dân triều Tống và thời điểm đó thường tới những nhà giàu có để vay tiền với lãi suất cao, Vương An Thạch tạo ra phép thanh miêu, do nhà nước cho nhân dân vay tiền với lãi suất thấp, đến mùa thu hoạch sau khi thu hoạch thì trả lại, để tiền lãi thuộc về nhà nước mà nông dân không phải chịu cái khổ của lãi suất cao nữa, vốn là một biện pháp hay mà cả công lẫn tư đều được lợi, Vương An Thạch liền ra sức đốc thúc quan lại thi hành, dựa vào số tiền cho vay được theo phép thanh miêu nhiều hay ít để định ra thành tích của quan lại, vậy là những quan viên ở địa phương liền bổ vào đầu nhân dân, cho dù là những nông dân không cần vay tiền hay là những hộ gia đình giàu có dư dả đều bị ép phải nhận tiền vay thanh miêu, làm cho trời người đều oán giận, dùng phương pháp lương thiện nhất để thu về kết quả độc ác nhất, đều là do hai chữ “cưỡng ép” này sinh ra. Tô Đông Pha nói Tống Thần Tông quá gấp gáp trong việc làm chính trị, thật là một kết luận chính xác. Chúng ta cải cách xã hội nên lấy đó làm bài học.

(còn tiếp)

TH: T.Giang – CSCI

Nguồn tham khảo: Lý Tôn Ngô – Hậu Hắc Học – NXB VH 2020.

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s