Việt Nam – mối lo đối với Trung Quốc về thị phần sản xuất?


Theo trang PingWest  của Trung Quốc ngày 30/5, VIệt Nam gần đây đã “gây sốc” với con số đáng kinh ngạc: Trong tháng 3/2022, xuất khẩu của Việt Nam đạt 34,7 tỷ USD, tăng 14,8% so với cùng kỳ năm 2021, trong khi xuất khẩu của Thâm Quyến (thành phố xuất khẩu lớn nhất của Trung Quốc) chỉ đạt 18,9 tỷ USD, giảm 14%. Sự tăng trưởng “bùng nổ” của Việt Nam khiến những người chứng kiến quá trình cải cách và mở cửa của Trung Quốc phải bất ngờ. Liệu vị thế ngày càng tăng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu có phải mối lo đối với Trung Quốc?

Các sản phẩm “Made in China” phổ biến trên thị trường toàn cầu đếu mức Trung Quốc được mệnh danh là “công xưởng của thế giới”. Tuy nhiên, những gì xảy ra do tác động của đại dịch COVID-19 càng khiến nhiều quốc gia nhận ra mối nguy từ việc phụ thuộc quá nhiều vào Trung Quốc.

Ví dụ, không chỉ đối với thiết bị y tế và dược phẩm, mà đối với ngành công nghiệp ô tô, Pháp cũng như Mỹ đã phụ thuộc rất nhiều vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc. Cải cách chuỗi cung ứng là một chủ đề “nóng” ở Nhật Bản. Trong bài phát biểu tại Đại học Việt – Nhật, Thủ tướng Nhật Bản Yoshihide Suga cho biết “Nhật Bản sẽ hợp tác hơn nữa với ASEAN để tăng khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng và hỗ trợ các nền kinh tế ở châu Á chống chọi với khủng hoảng”.

Các tập đoàn lớn đang muốn mở rộng sản xuất ra bên ngoài Trung Quốc. Mới đây, tờ Wall Street Journal đưa tin các nhà thầu Trung Quốc sản xuất cho hãng Apple đang tìm đến Việt Nam, vốn là trung tâm sản xuất điện thoại thông minh cho tập đoàn Samsung.

Các yếu tố chủ yếu khác chi phối xu thế đa dạng hóa chuỗi cung ứng là việc Trung Quốc siết chặt phong tỏa chống COVID-19 thời gian gần đây và xung đột leo thang giữa Mỹ và Trung Quốc cả về thương mại, công nghệ và địa chính trị. Rajiv Biswas, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại IHS Markit, tin rằng VIệt Nam đang nổi lên như một trong những trung tâm sản xuất mới của thế giới khi quá trình đa dạng hóa chuỗi cung ứng tiến triển nhanh chóng.

Tuy nhiên, dù Việt Nam có nhiều khả năng trở thành một phần bổ sung cho chuỗi cung ứng của Trung Quốc hơn là một đối thủ cạnh tranh, nhưng Trung Quốc phải tăng cường chuẩn bị cho một tương lai cạnh tranh hơn.

Các nhà hoạch định chính sách ở Việt Nam cũng đang nỗ lực biến Việt Nam trở thành lựa chọn đầu tư an toàn, hấp dẫn và tiềm năng cao cho các nhà đầu tư nước ngoài. Trong quý I/2022, cả nước nhận được 4,42 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), tăng 7,8% so với quý trước.

Những thành tựu này là “bàn đạp” để Việt Nam hướng tới cạnh tranh với các nước trong khu vực về các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài chất lượng cao. Chính phủ đã thực hiện một số kế hoạch, gồm chiến lược giáo dục và đào tạo nghề 2021 – 2030 và Quyết định 17 về hỗ trợ đào tạo nghề, nhằm đào tạo thêm lao động có tay nghề và nhân tài công nghệ thông tin cho các ngành công nghiệp cao cấp hơn.

Trong chuyến thăm Mỹ mới đây, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã gặp gỡ các công ty công nghệ “nặng ký” ở Thung lũng Silicon như Apple và Intel, cố gắng “lôi kéo” họ thành lập các cơ sở sản xuất tại Việt Nam.

Dù vậy, Trung Quốc không nên quá lo lắng về tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam thời gian gần đây. Momentum Wokrs, một công ty đầu tư mạo hiểm có trụ sở tại Singapore, nhận định: “Việt Nam nhiều khả năng trở thành một phần mở rộng trong mạng lưới cung ứng của Trung Quốc hơn là một đối thủ. Với dân số và nền kinh tế nhỏ hơn tỉnh Quảng Đông, Việt Nam khó có thể trở thành chuỗi cung ứng toàn diện như Trung Quốc”.

Việc Trung Quốc siết chặt phong tỏa là bằng chứng cho thấy các sản phẩm “Made in Vietnam” gắn bó chặt chẽ với chuỗi cung ứng của Trung Quốc. Bằng chứng là những nỗ lực kiểm soát dịch COVID-19 nghiêm ngặt tại một số cửa khẩu biên giới Trung – Việt đã dẫn đến tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng và hạn chế dòng chảy của một số sản phẩm.

Trung Quốc là nhà cung cấp hàng đầu của Việt Nam về thép, bảng mạch, máy móc thiết bị và nguyên liệu cho ngành may mặc và da giày. Hãng Bloomberg dẫn lời ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch Hội dệt may thêu đan TPHCM đầu tháng 5 cho biết vấn đề thiếu nguyên liệu đã ảnh hưởng đến sản xuất và xuất khẩu của tất cả các nhà máy may mặc.

Tuy nhiên, việc tổ chức lại chuỗi cung ứng toàn cầu không phải là quá trình đơn giản và đại dịch COVID-19 chứng minh rằng Trung Quốc và các nền kinh tế lớn trên thế giới liên kết chặt chẽ và khó có thể tách rời như thế nào. Bất kỳ sự chuyển đổi thực sự nào cũng có thể mất nhiều năm.

Sản xuất, đặc biệt là các ngành thâm dụng lao động, chắc chắn sẽ chuyển đến các thị trường mới nổi khác với chi phí lao động thấp hơn. Do đó, Trung Quốc phải giải quyết tình trạng mất việc làm do chuyển giao công nghiệp. Trong khi đó, Việt Nam phải duy trì lợi thế cạnh tranh trong chuỗi cung ứng cấp cao để đảm bảo tăng trưởng dài hạn vì các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam tập trung nhiều hơn vào nâng cấp sản xuất.

Nguồn: TKNB – 01/06/2022

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s