ASEAN – diễn đàn để Việt Nam đa dạng hóa quan hệ với các cường quốc


Trang mạng southeastasiaglobe.com (trụ sở tại Campuchia) ngày 12/10 đăng bài viết của tác giả Phan Hiền, nghiên cứu sinh tại Đại học New South Wales nghiên cứu về an ninh khu vực ASEAN và chính trị trong nước, cho rằng ASEAN chính là diễn đàn để Việt Nam đa dạng hóa quan hệ với các cường quốc.

Trong bối cảnh kỷ niệm 55 thành lập, ASEAN vẫn tiếp tục phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng tăng giữa Mỹ và Trung Quốc. Tháng 5/2022, Tổng thống Mỹ Joseph Biden đã cam kết gói đầu tư trị giá 150 triệu USD cho các nước Đông Nam Á, trong đó 40% dành cho công tác giám sát các hoạt động của Hải cảnh Trung Quốc ở Biển Đông. Tháng 6/2022, Trung Quốc tăng cường tài trợ để giúp Campuchia nâng cấp căn cứ Hải quân Ream. Việc này làm nổ ra nhiều cuộc tranh luận địa chính trị mới vì các cường quốc lớn như Mỹ và Australia coi đây là chỉ dấu rõ ràng về sức mạnh quân sự của Trung Quốc ở châu Á – Thái Bình Dương.

Đây không phải là lần đầu tiên ASEAN bị đẩy vào cuộc cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc. Kể từ khi gia nhập ASEAN (năm 1995), quan điểm của Việt Nam về tầm quan trọng của ASEAN đối với lợi ích quốc gia đã tiến triển qua 3 giai đoạn, từ tăng cường can dự kinh tế với khối, tận dụng các nền tảng của ASEAN để quản lý các tranh chấp Biển Đông, đến tận dụng lợi thế của khối để xử lý sự can dự của các cường quốc trong khi vực. Việt Nam đã tận dụng vai trò trung tâm của ASEAN để thu hút sự ủng hộ của quốc tế đối với lập trường phản đối sự quyết đoán của Trung Quốc ở Biển Đông.

Minh chứng của chính sách mở rộng đối thoại ASEAN là Việt Nam đã tận dụng vai trò chủ tịch ASEAN năm 2010 để mời Mỹ và Nga tham gia Hội nghị cấp cao Đông Á (EAS). Việt Nam đã khởi xướng và tạo điều kiện thuận lợi cho việc thành lập Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN (ADMM+) với sự tham gia của Australia, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, New Zealand, Nga, Hàn Quốc và Mỹ.

Các chính sách khu vực của Việt Nam đã củng cố vai trò của ASEAN trong việc quản lý an ninh khu vực. Tất cả các nước thành viên ASEAN đều coi Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC) là bước tiến quan trọng hướng tới sự ổn định khu vực. Mối quan hệ ngày càng sâu sắc của ASEAN với các nước lớn – đặc biệt là Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ và Nga thông qua các tổ chức của ASEAN như Diễn đàn Đông Á và Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN+ – đã nâng cao vị thế chiến lược của ASEAN ở Đông Nam Á.

Cách tiếp cận của Việt Nam tỏ ra hiệu quả. Tuy nhiên, những diễn biến địa chính trị gần đây lại thách thức tính hiệu quả của các chính sách của Việt Nam ở cấp độ khu vực. Các phản ứng không đồng nhất của ASEAN đối với cuộc khủng hoảng Ukraine – Nga và hoạt động của Trung Quốc tại căn cứ Ream của Campuchia khiến các nước lớn như Mỹ và Australia hoài nghi và chỉ trích sự đoàn kết của ASEAN.

Liệu Việt Nam có thể tiếp tục quản lý mối quan hệ với các cường quốc thông qua ASEAN hay không. Điều này còn tùy thuộc vào khả năng duy trì sức ảnh hưởng trong khối, có nghĩa là khả năng đóng vai trò tích cực để thúc đẩy sự đoàn kết của ASEAN trong các vấn đề an ninh khu vực, đặc biệt là các tranh chấp ở Biển Đông.

Như Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn đã khẳng định trong Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao vào tháng 8/2022, các giải pháp hòa bình đối với các tranh chấp ở Biển Đông là “chìa khóa” để duy trì vị trí trung tâm của ASEAN tại châu Á và vai trò chủ chốt của Việt Nam trong khối. Để vun đắp những mối quan hệ này trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị ngày càng gia tăng, không chỉ đơn thuần cần có các giá trị chung mà còn cần một chiến lược được lên kế hoạch cẩn thận. Việt Nam cần phải thận trọng.

Nguồn: TKNB – 14/10/2022

Advertisement

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s